Có lẽ cái đẹp của đạo Phật chỉ còn nằm trên sách vở

Buổi sáng hôm ấy, nắng California trong veo như một tấm kính vừa được lau. Cô gái người Việt trẻ tuổi ngồi trong quán cà phê ven đường, hai tay nâng tách cà phê nóng, mắt nhìn ra dòng xe tấp nập. Đối diện cô là một anh bạn trai người Mỹ, tóc vàng, đeo kính cận, vẻ mặt trí thức. Anh đang lật giở cuốn sách mỏng cô vừa đưa, thỉnh thoảng gật gù.

“Anh thấy thế nào?” – Cô hỏi, giọng có chút hồi hộp.

Anh bạn ngẩng lên, tháo kính, chớp mắt: “Tôi phải nói là tôi bất ngờ. Tôi vẫn nghĩ tôn giáo là chuyện mê tín, nhưng cuốn sách này… nó rất logic, rất gần với khoa học. ‘Nghiệp và kết quả’ – tên hay đấy. Tôi đã đọc gần hết rồi.”

Cô mỉm cười, lòng rộn lên một niềm vui khó tả. Suốt mấy tháng qua, cô đã kiên trì nói chuyện, gửi sách, chia sẻ những bài giảng. Và giờ đây, một người vốn dửng dưng với tôn giáo đã bắt đầu mở lòng với đạo Phật. Cô thầm nghĩ: “Hôm nay mình sẽ đưa anh ấy đi chùa, để anh ấy thấy đạo Phật không chỉ hay trên sách vở, mà còn sống động trong đời thực.”

Chiếc xe lăn bánh về phía ngôi chùa mà cô biết từ lâu – một ngôi chùa nhỏ, yên tĩnh, nơi trước giờ vẫn trưng bày sách và băng giảng của thầy cô ở quê nhà. Cô đã tính sẵn: đến đó, cô sẽ xin một ít sách, tặng anh bạn, rồi hai người sẽ ngồi dưới gốc cây, nói chuyện về những điều hay trong đạo Phật.

Nhưng khi bước vào chánh điện, cô sững lại. Kệ sách trước đây luôn đầy ắp những cuốn sách, những chiếc băng giảng quen thuộc giờ trống trơn. Chỉ còn vài quyển kinh cũ kỹ, phủ bụi. Cô quay sang anh bạn, anh cũng đang nhìn quanh với vẻ tò mò.

“Ở đây trước có bày sách và băng giảng của chùa tôi mà. Sao giờ không thấy?” – Cô thì thầm, rồi quyết định đi tìm một vị sư cô trong chùa để hỏi cho rõ.

Một vị sư cô trạc ngoài bốn mươi, dáng người gầy gò, bước ra từ phía sau. Cô lễ phép chào và hỏi: “Bạch sư cô, con thấy kệ sách trước có bày sách của chùa Phật Quang, giờ không thấy nữa. Con muốn xin một ít để tặng bạn con, anh ấy đang tìm hiểu đạo Phật.”

Vị sư cô thoáng ngập ngừng, mắt nhìn xuống đất, tay vân vê vạt áo: “À… cái đó… chùa tôi dạo này không nhận sách của chùa khác nữa. Có lẽ… có lẽ để tránh… tránh hiểu lầm.”

“Dạ?” – Cô gái ngạc nhiên, không hiểu ý sư cô.

“Thì… mỗi chùa có cách tu riêng. Sách của chùa khác, nói chung cũng hay, nhưng… để tránh lộn xộn, chùa tôi chỉ dùng sách của mình thôi.” – Sư cô nói dứt khoát hơn, nhưng ánh mắt vẫn né tránh.

Cô gái im lặng. Cô muốn hỏi thêm, muốn giải thích rằng sách của thầy cô viết cho người trí thức, rất phù hợp với anh bạn đang tìm hiểu đạo. Nhưng nhìn vẻ mặt sư cô, cô biết không nên nói thêm. Cô cúi đầu chào, rồi quay ra chỗ anh bạn đang đứng đợi.

Anh bạn đã đứng từ nãy, quan sát toàn bộ câu chuyện. Anh không nói gì, chỉ khẽ nhíu mày. Hai người cùng bước ra khỏi chùa, tiếng bước chân lạo xạo trên sỏi. Đến khi ngồi vào trong xe, anh bạn mới lên tiếng, giọng trầm buồn:

“Có lẽ… cái đẹp của đạo Phật chỉ còn nằm trên sách vở.”

Cô gái sững người, tim như thắt lại. Cô muốn cãi lại, muốn nói rằng đạo Phật còn rất nhiều điều tốt đẹp, rằng chỉ là một sự hiểu lầm nhỏ thôi. Nhưng cô không thể. Bởi vì trước mắt cô, chính những người xuất gia – những người được xem là đại diện cho Phật pháp – đã có một cách ứng xử khiến một người đang trên đà tin hiểu bỗng chùn bước.

Cô đưa anh bạn về, rồi tối hôm đó, cô gọi điện về cho thầy. Giọng cô nghẹn ngào: “Thầy ơi, con xin lỗi thầy. Con đã cố gắng hết sức để anh ấy hiểu đạo Phật. Anh ấy đã bắt đầu tin, đã khen đạo Phật hay. Vậy mà hôm nay… con đưa anh ấy đi chùa, con không cãi được nữa. Anh ấy nói: ‘Có lẽ cái đẹp của đạo Phật chỉ còn nằm trên sách vở.’ Con đau lắm thầy ạ.”

Đầu dây bên kia im lặng một hồi lâu. Rồi giọng thầy trầm xuống, mang theo một nỗi buồn sâu lắng: “Thầy cũng buồn lắm. Không phải vì người ta nói xấu đạo Phật, mà vì người ta đã nhìn thấy sự thật. Giữa chùa với chùa, giữa người tu với người tu, mà không có tình thương yêu, không có sự nâng đỡ, thì làm sao người ngoài thấy được vẻ đẹp của đạo?”

Cô gái lặng người. Nước mắt lăn dài trên má. Cô nhớ lại ánh mắt né tránh của vị sư cô, nhớ câu nói của anh bạn, và nhớ những lời thầy dạy về tình huynh đệ, về sự hòa hợp. Cô nhận ra rằng, cái đẹp của đạo Phật không chỉ nằm trong sách vở, mà phải được thể hiện qua chính cách chúng ta đối xử với nhau. Nếu chúng ta – những người con Phật – mà còn chia rẽ, thì làm sao có thể đem đạo vào đời?

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện nhắc nhở chúng ta rằng đạo Phật không chỉ là lý thuyết trên sách vở, mà phải được thể hiện qua đời sống thực tế. Sự chia rẽ, thiếu đoàn kết giữa những người tu, giữa các chùa, các tông phái chính là nguyên nhân khiến người ngoài nhìn vào mà thất vọng. Mỗi người con Phật, từ Tăng Ni đến Phật tử, cần phải sống đúng với lời Phật dạy: thương yêu, hỗ trợ, và nâng đỡ nhau. Chỉ khi đó, cái đẹp của đạo Phật mới thực sự tỏa sáng trong cuộc đời.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang