Cô bé nghèo và nắm cơm lon Gigo: Hoa sen giữa đói khát

Chiều xuống, bến xe đò Sài Gòn xưa kéo dài những tiếng còi tầm vông khàn đục, mùi xăng dầu lẫn bụi đường cay cay trong gió. Một cô bé nhỏ thó, áo bà ba sờn vai, đang ôm chặt một cái lon sắt có in chữ Gigo — thứ đồ hộp ngày ấy người lớn mới biết. Trong lon là cơm mẹ nhồi vội, vài miếng thức ăn khô bên trên. Cô bé đứng nép vào góc xe, mắt liếc xuống cái lon, bụng bắt đầu sôi ùng ục vì cả ngày đi đường từ sáng sớm.

Thuở ấy, cô bé sống trong cảnh nghèo, nhà chẳng có gì, mẹ phải nhịn tiền để mua vé cho con về Bạc Liêu thăm ngoại. Khi đi, ngoại đưa vé ngược, mẹ chỉ kịp nhồi lon cơm cho con ăn dọc đường. Đường xa cả ngày tới tối mới tới, phà đò chật hẹp, khó nhọc vô cùng. Cô bé mang theo lon cơm ấy như vật báu duy nhất, vì xuống tới nơi chẳng ai lo cơm nước cho.

Trên xe, cô bé thấy mấy người còn rách rưới hơn mình, da bọc xương, mắt trũng sâu vì đói. Một bà lão bên cạnh thở dài: "Cháu ơi, bà hai ngày rồi chưa có hạt cơm." Cô bé nhìn lon cơm, lòng giằng xé: mình cũng đói mà, nhưng sao nỡ? Tay cô run run mở nắp, bốc từng nắm đưa qua: "Bà ăn đi, cháu còn." Rồi một anh thanh niên gầy gò cũng khép nép: "Em thương, anh đói quá." Cô lại bốc nắm nữa: "Anh ăn."

Cứ thế, từng nắm cơm trao đi. Đến nắm cuối cùng, cô định bỏ vào miệng thì thấy một đứa trẻ nhỏ hơn mình, mắt ngấn lệ, ôm bụng: "Chị ơi, em chết đói." Cô bé khựng lại, tim thắt lại, nhìn nắm cơm rồi nhìn đứa bé. Cuối cùng, cô đưa nắm cuối cùng: "Thôi, em ăn đi." Xe đến bến, trời tối đen, cô bé đói rã người, không còn sức đi bộ, đành chui vào góc tối núp qua đêm, sáng hôm sau mới lết về nhà.

Sáng ra, ánh nắng yếu ớt hắt qua kẽ lá, cô bé đi bộ trên đường đất, bụng trống rỗng nhưng lòng nhẹ nhõm. Về tới nhà, mẹ thấy con gầy tọp, hỏi thăm, cô kể lại chuyện nhường cơm. Mẹ ôm con, nước mắt rơi: "Con làm phước giữa lúc nghèo nhất." Cô bé không hiểu nhiều, chỉ biết mình không thấy hối tiếc.

Năm tháng trôi, cô bé lớn lên thành Phật tử thuở nhỏ, sau này kể lại câu chuyện cho thầy nghe. Thầy bảo: đói đến thế mà còn cho người, là hoa sen mọc từ lửa. Cô hiểu ra, lòng càng vững.

Về sau, mỗi khi gặp cảnh khó, cô đều nhớ lon cơm năm xưa. Đời cô vẫn nghèo, nhưng chưa bao giờ thiếu lòng tốt. Tiếng kể chuyện lan trong chúng bạn, ai nghe cũng rưng rưng, biết rằng giữa cái nghèo túng cùng cực, vẫn có thể làm điều thiện như sen vươn từ lửa.

Ý nghĩa câu chuyện

Trong cảnh khổ cực, thiếu thốn đến cùng cực mà vẫn dám nhường cơm cho người đói hơn mình, đó chính là hoa sen mọc lên từ lửa — biểu tượng của lòng từ bi và làm phước ngay giữa nghịch cảnh.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang