Chiếc xe và lối về trung đạo

Buổi sáng ở Sài Gòn, nắng đã lên cao, tiếng xe cộ ồn ào ngoài ngõ. Ông Tuấn ngồi trong quán cà phê quen thuộc, tay cầm tách cà phê đen đặc, mắt nhìn ra dòng người tấp nập. Ông thở dài, nghĩ về một ngày dài phía trước với biết bao công việc, những cuộc họp, những bản báo cáo, và cả những đồng nghiệp khó ưa. Ông cảm thấy mệt mỏi vì phải lo toan quá nhiều thứ.

Ông Tuấn là một nhân viên văn phòng, đã ngoài bốn mươi. Suốt bao năm, ông sống trong vòng xoáy công việc, lo lắng từng chút một. Ông sợ bị sếp chê, sợ đồng nghiệp ganh tỵ, sợ không đủ tiền lo cho gia đình. Mỗi sáng thức dậy, ông thấy nặng trĩu trong lòng, như thể cả thế giới đang đè lên vai mình.

Một hôm, người bạn thân rủ ông đi nghe giảng Phật pháp. Ông miễn cưỡng nhận lời, nghĩ rằng có lẽ sẽ tìm được chút bình yên. Trong buổi giảng, vị thầy nói về câu kinh: “Vi trần, chẳng phải vi trần, gọi là vi trần. Thế giới, chẳng phải thế giới, gọi là thế giới.” Ông nghe mà không hiểu, nhưng có một câu khiến ông chú ý: “Chúng ta phải chu toàn bổn phận, nhưng hãy xem mọi thứ như không.” Ông thắc mắc: “Làm sao vừa chu toàn bổn phận mà vừa xem như không được? Chẳng phải là mâu thuẫn sao?”

Vị thầy mỉm cười, giải thích thêm: “Ví dụ như chiếc xe của quý vị. Quý vị vẫn giữ gìn nó, vẫn dùng nó để đi làm, để làm việc thiện. Nhưng đừng chấp vào nó, đừng so sánh hơn thua với xe người khác. Hãy xem nó như một phương tiện, như một giấc mộng. Có nó thì tốt, mất nó cũng không sao. Tâm không bị ràng buộc, nhưng vẫn hoàn thành bổn phận của mình.”

Ông Tuấn nghe xong, lòng như có một tia sáng. Ông nhớ lại những ngày qua, ông đã quá chấp vào công việc, vào chiếc xe, vào những lời khen chê. Ông luôn lo lắng, sợ hãi, và chính sự lo lắng đó khiến ông mệt mỏi. Ông tự nhủ: “Mình cứ thử áp dụng xem sao. Mình vẫn làm việc chăm chỉ, nhưng không còn để tâm đến những chuyện vụn vặt nữa.”

Ngày hôm sau, khi đến công ty, ông gặp vị sếp hay khó tính. Thường ngày, ông sẽ căng thẳng, nói năng lúng túng. Nhưng hôm nay, ông hít thở sâu, tự nhắc mình: “Công việc chỉ là công việc, mình cứ làm hết sức, còn kết quả thế nào, hãy để cho nhân quả.” Ông bình tĩnh trình bày báo cáo, không còn run rẩy như trước. Sếp ông nhìn ông, có vẻ ngạc nhiên, rồi gật gù: “Hôm nay anh làm tốt lắm, trình bày rõ ràng, tự tin hơn hẳn.”

Ông Tuấn cũng gặp một đồng nghiệp hay ganh tỵ, thường tìm cách chọc phá. Trước đây, ông thường bực bội, cãi vã. Nhưng giờ, ông chỉ mỉm cười, xem như không có chuyện gì. Anh đồng nghiệp thấy ông thay đổi, cũng dần dần bớt thái độ, thậm chí còn chủ động nói chuyện vui vẻ.

Một tháng trôi qua, ông Tuấn nhận thấy cuộc sống mình nhẹ nhõm hẳn. Công việc vẫn vậy, nhưng ông không còn cảm thấy áp lực. Ông vẫn chăm chỉ, vẫn hoàn thành tốt nhiệm vụ, nhưng lòng không còn lo lắng, không còn so sánh. Ông thấy mình được chư Phật gia hộ, mọi việc dần hanh thông. Sếp quý ông hơn, đồng nghiệp thân thiện hơn, gia đình cũng vui vẻ hơn vì ông bớt căng thẳng.

Một buổi tối, ông ngồi uống trà cùng vợ, ông kể về bài học quý giá mình nhận được. Ông nói: “Em à, anh đã hiểu ra rằng, cuộc đời này như một giấc mộng. Mình vẫn phải sống, phải làm việc, phải yêu thương, nhưng đừng để những điều đó trói buộc mình. Hãy làm hết sức, nhưng đừng chấp vào kết quả. Như vậy, tâm mình sẽ thanh thản, và mọi điều tốt đẹp sẽ tự nhiên đến.”

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện trên là bài học về trung đạo mà Đức Phật dạy trong kinh Kim Cang: chúng ta không nên chấp vào cuộc đời, bị cuốn theo những lo toan, phiền não; nhưng cũng không nên phủ nhận cuộc đời, trốn tránh bổn phận. Hãy chu toàn mọi việc với tâm thanh thản, xem mọi thứ như không, không chấp trước, không so sánh. Khi đó, tâm được an lạc, và phước lành sẽ tự nhiên tăng trưởng.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang