Chiếc tháp bảy báu trong thân người

Giữa đại chúng đang lắng nghe, bỗng nhiên từ dưới đất nổi lên một chiếc tháp bằng bảy báu, cao năm trăm do tuần, ngang rộng hai trăm năm mươi do tuần. Tháp lơ lửng giữa hư không, tỏa ra mùi hương chiên đàn thơm ngát khắp cả cõi nước. Trăm nghìn phan lộng, chuỗi ngọc, linh báu rủ xuống bốn mặt, sáng chói lọi. Ai nấy đều kinh ngạc, chưa từng thấy bao giờ.

Nhưng này, đừng vội nghĩ đó là chuyện thần thoại xa xôi. Chiếc tháp ấy chính là thân thể của mỗi chúng ta. Bảy báu là bảy đại: đất, nước, gió, lửa, kiến, không, thức. Thân này do cát bụi, do đất mà thành. Ta ăn uống, vật thực từ đất mà lớn lên, con vật ta ăn cũng từ đất mà ra. Thế nên thân này từ dưới đất nổi lên, lại trụ giữa hư không — nghĩa là mong manh, tạm bợ, dễ tan hoại. Một căn nhà muốn vững phải đào móng sâu, còn thân ta lơ lửng giữa hư không thì làm sao chắc chắn được? Hôm nay ngồi đây với nhau, lát ra về ai biết chuyện gì xảy ra? Người thì trúng gió, kẻ bị xe quẹt, người ăn nhầm phải đi cấp cứu. Tai họa không hẹn trước, tử thần không đợi ai. Vậy mà ta cứ yêu quý thân này, chăm chút từng chút: xà bông thơm, nước hoa, son phấn, quần áo đắt tiền. Nào là trau dồi vàng ngọc, nào là cất nhà cao cửa rộng. Thân này tựa bảy báu, vì ta quý nó lắm. Nhưng nó vẫn chỉ là chiếc tháp mong manh giữa hư không.

Rồi từ trong tháp vang ra tiếng lớn khen rằng: "Hay thay! Hay thay! Đức Thích Ca Mâu Ni Thế Tôn vì đại chúng nói kinh Pháp Hoa, đều là chân thật." Mọi người đều lấy làm lạ: ai đang nói trong tháp? Không thấy bóng dáng ai cả. Đây là một công án lớn của thiền tông. Có vị tăng đến hỏi thiền sư Triệu Châu: "Bạch Hòa thượng, thế nào là gia phong của Hòa thượng?" Ngài Triệu Châu nói: "Ta bị lãng tai, ông nói lớn lên chút nữa." Vị tăng nói lớn: "Thế nào là gia phong của Hòa thượng?" Ngài Triệu Châu cười: "Ông hỏi gia phong ta, mà ta đã biết gia phong của ông rồi." Vị tăng hỏi đạo, nhưng ngay chỗ ông hỏi được ấy, cái gì đã làm cho ông cất tiếng hỏi? Thân này là thịt, là da, là máu, là xương, đều vô tri. Vậy cái gì ở trong thân khiến ta đi đứng, nói năng, tràn đầy sức sống? Chính là câu hỏi ấy, là ngọn đèn soi vào chốn sâu thẳm của chính mình.

Bốn chúng nghe tiếng trong tháp, đều được pháp hỷ, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cung kính chắp tay, đứng qua một bên. Họ thắc mắc, họ ngạc nhiên, nhưng họ cúi đầu khiêm tốn. Bồ Tát Đại Nhạo Thuyết — vị Bồ Tát tên là "rất thích nói" — biết lòng nghi của tất cả, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, do nhân duyên gì mà có tháp này từ đất nổi lên, lại vang ra tiếng nói như thế?" Phật dạy: "Trong tháp này có toàn thân Như Lai. Thuở quá khứ, cách đây vô lượng kiếp, ở phương Đông có nước tên Bảo Tịnh, Phật hiệu Đa Bảo. Khi còn tu Bồ Tát đạo, ngài phát nguyện rằng: 'Sau khi ta diệt độ, ở mười phương nơi nào nói kinh Pháp Hoa, tháp của ta vì nghe kinh mà nổi lên trước để chứng minh, khen ngợi.'"

Này, nói vậy để hiểu rằng: trong thân mỗi người đều có Phật tánh, vô thủy vô chung. Phật tánh ấy không phải do cha mẹ sinh ra, không có điểm bắt đầu. Chính vì có Phật tánh ấy mà ta sống, ta đi, ta nói. Nhưng vì vô minh vọng tưởng che lấp, nên ta không thấy được. Muốn thấy Phật tánh, phải có lời nguyện thiết tha, phải ước muốn giác ngộ. Bấy giờ ngài Đại Nhạo Thuyết bạch: "Chúng con nguyện muốn thấy thân Phật Đa Bảo." Phật bảo: "Đức Phật ấy có lời nguyện sâu nặng: nếu vị Phật nào muốn đem thân ta chỉ bày cho bốn chúng, thì các vị Phật phân thân của vị ấy ở mười phương đều phải nhóm lại một chỗ, thân ta mới hiện ra."

Nghĩa bóng là gì? Mỗi người chúng ta đều có Phật phân thân — đó là vọng tưởng. Ngồi đây mà lòng chạy ra ngoài Bắc, bay qua Mỹ, lo nồi cơm, lo chồng con, lo cha mẹ già. Tâm ta cứ phân thân khắp mười phương, không lúc nào yên. Muốn thấy được Phật tánh, phải gom tất cả vọng tưởng lại một chỗ, phải định tâm lại. Đó là điều kiện bắt buộc, không thể thiếu. Và khi thấy các vị Phật phân thân rồi, phải đem cúng dường — nghĩa là thấy vọng tưởng thì buông xả. Ngồi lặng lẽ, ý nghĩ khởi lên, thấy nó, buông bỏ. Ý nghĩ khác khởi lên, lại buông bỏ. Cứ thế, chỉ giữ một tâm thanh tịnh. Đó là pháp tu của phẩm Hiện Bửu Tháp.

Đức Phật phóng ánh sáng từ lông trắng giữa chặng mày, chiếu khắp mười phương, thấy vô số cõi nước, vô số Bồ Tát đang vì chúng sinh nói pháp. Ánh sáng ấy là trí tuệ, là sự tỉnh giác. Trong tâm ta luôn có hai phần: một là cái đang suy nghĩ, một là cái biết được sự suy nghĩ ấy. Khi ta trôi theo vọng tưởng, đó là mê. Khi ta nhìn lại, thấy mình đang suy nghĩ, đó là tỉnh. Mê và tỉnh chỉ cách nhau trong gang tấc, ngay tại chỗ này. Chỉ cần tỉnh lại, nhìn thấy vọng tưởng, buông bỏ, không chạy theo nó nữa. Cứ như thế, ngày qua ngày, lần lần ta sẽ xoay vào trong tâm, canh chừng vọng tưởng, buông xả hết. Đến khi tất cả vọng tưởng đều buông sạch, Phật tánh sẽ hiện tiền.

Người tu hành chân chính phải biết thắc mắc: từ đâu mà thân này tràn đầy sức sống? Phải khiêm tốn, đừng cho mình đã giỏi, đã đủ. Phải ít nói, vì người ham nói khó hiểu được đạo. Phải thấy vọng tưởng và buông xả, không để tâm chạy rong khắp nơi. Đó là con đường duy nhất để nhận ra Phật tánh nơi chính mình, để giác ngộ và giải thoát.

Ý nghĩa câu chuyện

Thân người mong manh như chiếc tháp lơ lửng giữa hư không, nhưng bên trong ẩn chứa Phật tánh vô thủy vô chung. Muốn nhận ra Phật tánh, phải định tâm lại, gom hết vọng tưởng, thấy và buông xả từng ý nghĩ khởi lên. Sự tỉnh giác giữa mê và ngộ chỉ cách nhau trong gang tấc — chỉ cần nhìn lại, buông bỏ, không chạy theo vọng tưởng, thì Phật tánh sẽ hiển lộ.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang