Chiếc quan tài giữa xóm nghèo

Mưa chiều rả rích trên mái hiên, từng giọt nước lăn dài trên tàu lá chuối trước sân chùa. Trong gian giảng đường ấm cúng, tiếng giảng sư trầm ấm hòa cùng tiếng mưa rơi, kể cho đại chúng nghe về hạnh an lạc của người tu. Giữa những lời dạy về sự nhẫn nhục, hiền hòa, vị giảng sư dừng lại, ánh mắt xa xăm như nhớ về một thuở ấu thơ.

"Hồi tôi còn nhỏ, gần chỗ tôi học có một bà cụ. Bà thường mặc áo vạt khách màu lam, đầu trọc, dáng vẻ rất chân tu. Đêm đến, tiếng tụng kinh của bà vang ra từ ngôi nhà nhỏ, nghe mà thấy lòng thanh tịnh. Nhưng rồi, tôi chứng kiến vài lần bà gây lộn với hàng xóm, to tiếng, chửi bới, không khác gì người đời. Từ đó, dù thấy bà có hình thức tu hành, tôi cũng không bao giờ dám lại gần để hỏi đạo."

Giảng sư ngừng lại, nhấp ngụm trà nóng, rồi chậm rãi nói tiếp: "Lớn lên, tôi mới hiểu, người tu mà không giữ được sự hiền lành, nhẫn nhục thì dù có tụng kinh, niệm Phật bao nhiêu, người đời cũng không thể tin tưởng. Còn người tu chân chính, sống hiền lành, hy sinh, thì dù không nói một lời, người ta cũng tự tìm đến."

Rồi giảng sư kể về một vị thiền sư nọ, sống ẩn dật trong một túp lều ven rừng. Ngài tu hành lặng lẽ, không ai biết đến. Ngài không có đệ tử, không có đàn na, không có chùa to Phật lớn. Ngài chỉ sống đơn sơ, ngày ngày ngồi thiền, đi khất thực, không màng danh lợi.

Một buổi chiều, trên đường đi qua một xóm nghèo, ngài nghe tiếng khóc than thảm thiết vọng ra từ một căn nhà tranh vách đất. Ngài dừng chân, ghé vào hỏi thăm. Một người đàn ông trẻ tuổi, mặt mày tiều tụy, nước mắt rưng rưng, nghẹn ngào nói:

"Bạch thầy, nhà con quá nghèo. Cha con mới mất, nhưng con không có tiền mua quan tài để chôn cất. Con không đành lòng bó chiếu đem chôn cha mình, nhưng cũng không biết xoay xở thế nào."

Thiền sư nhìn người đàn ông, rồi nhìn vào căn nhà trống trải, chỉ có vài đồ đạc cũ kỹ. Ngài không nói gì, chỉ gật đầu rồi quay gót trở về. Ngài về túp lều của mình, lục lọi tất cả những gì mình có, dành dụm bấy lâu nay, chỉ vỏn vẹn vài đồng tiền ít ỏi. Ngài cầm tất cả, đi đến tiệm đồ, mua một chiếc quan tài bằng gỗ thường, rồi mang đến cho gia đình người chết.

Người nhà nhận được quan tài, cảm động đến rơi nước mắt, quỳ xuống lạy tạ. Thiền sư chỉ mỉm cười hiền hậu, không nói một lời nào, rồi lặng lẽ ra về.

Chuyện chẳng có gì to tát, nhưng từ hôm đó, cả xóm nghèo bắt đầu đồn đại về vị sư già sống ẩn dật ven rừng. Họ kể cho nhau nghe về hành động hy sinh của ngài, về một bậc chân tu sống đời thanh bạch mà giàu lòng từ bi. Tiếng lành đồn xa, người ta bắt đầu tìm đến, xin ngài chỉ dạy đạo lý. Chẳng bao lâu, thiền sư trở nên nổi danh khắp vùng, được thỉnh đi thuyết pháp khắp nơi.

Khi đại chúng tụ hội về, ai nấy đều kính ngưỡng, muốn nghe ngài khai thị. Nhưng thiền sư chỉ mỉm cười, nói một câu khiến mọi người đều ngẩn ngơ:

"Tôi không có pháp gì quý giá để dâng tặng. Tôi chỉ có cái đầu con mèo chết."

Câu nói ấy về sau trở thành một công án nổi tiếng trong thiền tông, khiến người đời phải suy ngẫm. Cái đầu con mèo chết ấy chính là sự buông bỏ, là cái thấy rõ bản chất vô thường, không dính mắc vào bất cứ điều gì. Nhờ một hành động nhỏ, hy sinh thầm lặng, mà một bậc chân tu được người đời biết đến, và giáo pháp của ngài được truyền bá rộng rãi.

Giảng sư dừng lại, nhìn khắp đại chúng, rồi nói: "Nên nhớ, người tu hành chân chính không cần khoe khoang, không cần nói nhiều. Chỉ cần sống hiền lành, nhẫn nhục, hy sinh vì người, thì tự nhiên người đời sẽ nhìn thấy và tin tưởng. Đó chính là hạnh an lạc đầu tiên mà Đức Phật dạy trong phẩm An Lạc Hạnh này."

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện về vị thiền sư ẩn dật dạy chúng ta rằng: sự tu hành chân chính không nằm ở hình thức bên ngoài, mà nằm ở tấm lòng hiền lành, nhẫn nhục và tinh thần hy sinh vì người. Người tu cần giữ gìn phẩm hạnh, sống đúng với lời Phật dạy, để làm niềm tin cho mọi người. Đừng vội nói về sự tu tập của mình, hãy để cuộc sống của mình tự nói lên tất cả. Khi ta sống tốt, người khác sẽ tự tìm đến và học hỏi, đó mới là cách hoằng pháp lợi ích nhất.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang