Chiếc Cầu Khỉ Và Bài Học Về Sự Bất Động

Không khí buổi chiều ở vùng quê Trà Ôn, Phước Hậu đặc quánh mùi bùn non và hương lúa chín. Trước mắt tôi là một con mương nhỏ, nước đen ngòm chảy lững lờ, nhưng thứ khiến tim tôi thắt lại không phải dòng nước, mà là chiếc cầu bắc ngang qua nó. Đó chỉ là một thân tre già, gầy guộc, được gác tạm bợ từ bờ này sang bờ kia. Không tay vịn, không lan can, chỉ có một thanh tre duy nhất lơ lửng giữa trời.

Tôi đứng sững lại, đôi chân như bị đóng đinh xuống đất. Quen sống ở Sài Gòn với những con đường nhựa phẳng lì, hình ảnh chiếc cầu khỉ này xa lạ và đáng sợ hơn bất kỳ bài toán khó nào trong kinh sách. Phía sau tôi, Hòa thượng thầy tôi cũng dừng bước, ánh mắt ngài bình thản nhìn vào khoảng không vô định, còn các cô Phật tử đi cùng thì đã bắt đầu lo lắng, xì xào bàn tán về cách vượt qua "cái bẫy" tre này.

"Thưa thầy, con... con không dám đi," tôi lí nhí, giọng run rẩy. Nỗi sợ hãi không đến từ việc ngã xuống nước, mà đến từ cảm giác mất kiểm soát hoàn toàn cơ thể trên một bề mặt hẹp và trơn trượt. Tôi tự nhủ: "Nếu mình nhắm mắt liều mạng chạy ào qua, liệu có an toàn? Hay sẽ trượt chân và rơi tõm xuống dưới?"

Hòa thượng mỉm cười nhẹ nhàng, không thúc giục, chỉ nói một câu ngắn gọn nhưng thấm đẫm triết lý: "Con đừng dao động. Khi tâm không loạn, chân sẽ vững."

Câu nói ấy như một tia sáng xé tan màn sương mù trong đầu tôi. Tôi hít một hơi thật sâu, cố gắng tập trung mọi giác quan vào điểm tựa duy nhất là hai bàn chân trần đang chạm vào lớp vỏ tre thô ráp. Tôi quyết định không nhìn xuống dòng nước nữa, mà chỉ nhìn thẳng về phía bờ bên kia. Bước đầu tiên đặt xuống, thân tre kêu răng rắc, lòng cầu trũng xuống theo trọng lượng cơ thể. Tim đập thình thịch, nhưng tôi tự nhắc nhở bản thân: "Bình tĩnh. Đừng nghĩ đến té. Chỉ nghĩ đến bước tiếp theo."

Từng bước, từng bước một, tôi di chuyển chậm rãi nhưng dứt khoát. Cảm giác cân bằng mong manh hiện rõ qua từng cái nhích người, nhưng thay vì hoảng loạn, tôi lại thấy một sự tỉnh táo lạ thường. Khi đặt chân lên bờ đất cứng cáp bên kia, tôi quay lại nhìn thầy. Ngài vẫn đứng đó, chờ đợi. Tôi bước ngược trở lại, lần này không còn nỗi sợ ban đầu, mà là sự tò mò muốn giúp đỡ. Tôi đưa tay ra, nắm chặt lấy cánh tay gầy guộc của thầy, kéo ngài qua cầu một cách dễ dàng. Sau đó, chúng tôi đón các cô Phật tử, mỗi người một bước, chậm rãi và cẩn thận, tất cả đều vượt qua an toàn.

Sau sự kiện đó, tôi nghiệm ra rằng, chính sự "không dao động" mới là chìa khóa của can đảm. Can đảm không phải là không biết sợ, mà là giữ vững tinh thần khi đối diện với nỗi sợ. Tôi nhớ lại một kỷ niệm khác tại chùa, khi tôi phải băng qua một ao sen để dọn cỏ trên cù lao giữa hồ. Phương tiện duy nhất là những bó tre ngâm dài nổi lềnh bềnh trên mặt nước. Dẫm lên chúng, nước bắn tung tóe, bó tre chìm nghỉm rồi lại nổi lên, tạo nên một sàn diễn đầy rủi ro. Nhưng nhờ bài học từ chiếc cầu khỉ, tôi giữ tâm bất động, bước đi vững chãi và hoàn thành công việc mà không hề té ngã, trong khi nhiều vị sư khác do tâm lý dao động đã trượt chân.

Những trải nghiệm nhỏ bé ấy dạy tôi rằng, thế giới nội tâm mạnh mẽ hơn ta tưởng. Khi ta loại bỏ sự hỗn loạn trong suy nghĩ, ta tìm thấy một nguồn năng lượng tiềm ẩn giúp ta vượt qua những chướng ngại vật lý lẫn tinh thần. Đó chính là nền tảng của "Hùng lực" – sức mạnh dũng cảm cần thiết để làm điều thiện giữa đời thường.

Ý nghĩa câu chuyện

Can đảm (hay Hùng lực) trong đạo Phật không đơn thuần là gan dạ liều lĩnh, mà là khả năng giữ vững tinh thần, không dao động trước những thử thách và nguy hiểm để thực hiện điều tốt. Sự can đảm này bắt nguồn từ một nội tâm mạnh mẽ, tĩnh lặng. Khi tâm không loạn, hành động sẽ chính xác và hiệu quả, giúp chúng ta vượt qua nghịch cảnh để bảo vệ và giúp đỡ người khác.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang