Chiếc áo của người tu

Buổi sáng hôm ấy, trên ngọn núi vắng, không một bóng người qua lại. Gió thổi nhè nhẹ, lá cây xào xạc, vài con chim thỉnh thoảng cất tiếng gọi nhau. Tôi đang đứng hít thở không khí trong lành thì cơn nấc cụt lại kéo đến. Từ sáng đến giờ, nó cứ tái đi tái lại như một nhịp trống kỳ lạ, khiến tôi khó chịu vô cùng. Chắc do ăn phải thứ gì đó nóng gan.

Một người nông dân sống gần đó thấy vậy, liền bước tới, vẻ mặt thân thiện nhưng ánh mắt thoáng một tia tinh nghịch. Ông ta đứng nói chuyện với tôi một lúc, rồi bỗng nhiên nhìn chằm chằm vào lưng tôi, mặt biến sắc, hét lên:

“Trời ơi! Có con rít đang chạy trong lưng thầy kìa!”

Tôi giật mình, tim đập thình thịch. Bản năng tự vệ trỗi dậy, muốn vội vàng cởi áo ra giũ cho sạch. Nhưng rồi, một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu: “Mình là người tu, sao có thể hốt hoảng, lụp chụp như vậy được?”. Tôi hít một hơi thật sâu, cố giữ cho đôi tay khỏi run, từ từ cởi chiếc áo ngoài, nhẹ nhàng giũ vài cái. Không có con rít nào cả. Tôi quay lại nhìn ông nông dân, ông ta đang cười toe toét, vẻ đắc chí.

“Thôi thầy ơi, tôi chọc thầy để thầy giận lên cho hết nấc cục đó mà! Nhưng thầy không giận, thôi thầy ráng chịu vậy!”

Tôi chợt hiểu ra. Thì ra ông ta có ý tốt, muốn chữa bệnh cho tôi theo cách dân gian: làm cho người ta giận lên thì sẽ hết nấc. Nhưng tôi không hề giận. Tôi đứng đó, mỉm cười, lòng thầm cảm ơn ông ta. Và tôi nhận ra một điều: nếu không nhờ những năm tháng ngồi thiền, quán chiếu thân thể này là vô thường, hư ảo, thì có lẽ tôi đã nổi sân lên rồi. Cái cảm giác bực bội, khó chịu khi bị chọc tức, nó cứ trào lên như sóng, nhưng rồi lại lặng xuống như chưa từng tồn tại.

Người tu chúng ta, ngày ngày ngồi thiền, quán thân vô thường, thấy rõ cái thân này rồi sẽ già, sẽ bệnh, sẽ chết, sẽ tan thành tro bụi. Khi đã thấy được như vậy, thì ai có đụng chạm đến thân thể, dù là lời nói xúc phạm hay hành động thô bạo, ta cũng không còn thấy bận lòng. Người đời thường chấp thân này là ta, là của ta, nên ai đụng tới là liền nổi giận. Nhưng người tu thì phải tập buông bỏ dần, để khi gặp chuyện bất ngờ, ta vẫn giữ được sự bình thản.

Nhưng không chỉ có thân thể, mà còn có tài sản, danh dự. Có lần tôi nghe hai cô ni ngồi nói chuyện với nhau khi đang làm công quả. Một cô than phiền:

“Gà nhà hàng xóm cứ qua bới hàng rào nhà tôi, phiền toái quá!”

Cô kia mỉm cười, đáp:

“Nó bới hàng rào chứ có bới gì mình đâu mà giận.”

Chỉ một câu nói ấy thôi, tôi biết cô thứ hai đã có sự tiến bộ trong tu tập. Cô đã tách được tài sản ra khỏi bản ngã. Còn cô thứ nhất, vì chấp vào ngôi nhà, cái sân, cái hàng rào là của mình, nên khi nó bị đụng chạm, cô liền thấy khó chịu. Người tu phải buông xả từ từ, từ thân cho đến tài sản, rồi đến danh dự.

Danh dự là thứ mà người đời coi trọng hơn cả mạng sống. Người Nhật xưa có giai cấp võ sĩ đạo, họ xem danh dự là trên hết. Nếu thua trận, họ sẵn sàng mổ bụng tự tử để giữ trọn danh dự. Nhưng người tu chúng ta thì không có cái gọi là danh dự. Vì sao? Vì cái ngã còn không thật, thì lấy gì mà danh dự? Người ta chửi mình, mình không giận, vì mình không xem mình là cái gì cả. Mình chỉ là cát bụi, cỏ rác. Nhưng mình vẫn giữ tư cách đạo đức, giữ oai nghi tế hạnh, không phải vì mình, mà vì chúng sinh. Chúng sinh cần có Phật pháp để nương tựa, cần có ánh sáng để đi trong bóng đêm. Người xuất gia là người thắp lên ánh sáng đó. Nên mình giữ gìn tư cách, sống đàng hoàng, nghiêm túc, là để cho chúng sinh có niềm tin với đạo, chứ không phải vì bản thân mình.

Khi đã hiểu được điều đó, thì không còn mâu thuẫn giữa việc nhẫn nhục trước sự xúc phạm và việc sống một cuộc đời nghiêm túc, đàng hoàng. Tất cả đều vì chúng sinh, vì đạo pháp, chứ không phải vì cái tôi nhỏ bé của mình nữa.

Ý nghĩa câu chuyện

Bài học mà TT. Thích Chân Quang muốn truyền tải: Người tu không có danh dự, không có cái ngã để mà giữ. Tất cả những hành vi giữ gìn tư cách, đạo đức, oai nghi đều không phải vì bản thân, mà vì lòng thương yêu chúng sinh, vì sự trường tồn của Phật pháp. Nhờ đó, ta có thể nhẫn nhục trước mọi sự xúc phạm mà vẫn sống một cuộc đời đàng hoàng, nghiêm túc.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang