Chánh Tư Duy Giữa Đời Thường

Hai buổi sáng cách nhau không lâu, tại cổng Tổ đình Giác Lâm. Buổi sáng đầu tiên, chị Hoa bước vào chùa với tâm trạng tĩnh lặng, sẵn sàng cho một buổi tu tập. Bỗng, một cô gái trẻ từ ngoài đi vào. Tóc cô nhuộm màu khói, áo sát nách, quần short trên gối, bước chân hồn nhiên. Lập tức, một dòng suy nghĩ tự nhiên ập đến trong đầu chị Hoa:

"Đi chùa mà hư quá! Không biết ai dạy dỗ mà ăn mặc lố lăng."

Ngay lúc đó, cảm giác khó chịu, bực bội trào lên. Chị Hoa cố lắc đầu để xua đi, nhưng lời phán xét ấy đã gieo vào tâm một hạt giống loạn. Suốt cả buổi tụng kinh, thỉnh thoảng hình ảnh cô gái lại hiện ra, kèm theo sự khó chịu còn sót lại. Tối về, chị vẫn cảm thấy tâm bất an, dù đã cố gắng niệm Phật. Tà tư duy, dù chỉ là một lời mắng trong tâm, đã khiến tâm chị mất đi sự an tĩnh suốt nhiều ngày.

Chị Hoa kể lại chuyện này cho một sư cô trong chùa. Nghe xong, sư cô mỉm cười, kể lại một trải nghiệm tương tự nhưng khác đi:

"Hôm trước sư cô cũng thấy một cô bé y chang vậy đi vào chùa. Váy ngắn, áo hở vai, tóc kẹo bông gòn. Lòng sư cô cũng thoáng thấy 'sao kỳ vậy ta?'. Nhưng ngay sau đó, sư cô đổi hướng suy nghĩ. Sư cô nghĩ: 'Chắc cô bé này mới lần đầu đến chùa, chưa biết quy cách. Mong rằng cô ấy có duyên lành đến đây, sẽ sớm hiểu đạo và biết cách ăn mặc trang nghiêm hơn. Lần sau gặp lại, hy vọng cô ấy sẽ mặc áo từ bi kín đáo từ đầu đến chân.'"

Sư cô nói tiếp:

"Con biết không, sau khi nghĩ xong câu đó, tâm sư cô thấy thanh thản lắm, yên tĩnh hẳn. Có thể gọi đó là một phen tu tập ngắn."

Một tuần sau, trên con phố gần nhà, chị Hoa đi bộ về chùa thì thấy một ông lão ăn xin ngồi bên lề đường, tay giơ chiếc mũ cũ. Lần này, chị nhớ đến lời sư cô. Thay vì nghĩ: "Đồ lười biếng, tay chân lành lặn mà đi ăn xin." chị cố điều chỉnh:

"Chắc ông ấy cũng khổ lắm mới phải ngồi đây. Có lẽ kiếp trước ông ấy tạo nghiệp ác, nên kiếp này phải chịu cảnh này. Mong sao ông ấy và tất cả chúng sinh đều thoát khỏi khổ đau, biết tu thiện."

Những dòng suy nghĩ đó vừa dứt, chị cảm thấy lòng nhẹ nhõm, một nụ cười tự nhiên nở trên môi. Cảm giác đồng cảm, thương xót đã thay thế sự khó chịu, sự phán xét. Tâm chị trở lại sự an tĩnh vốn có.

Cùng một sự việc: một người ăn mặc không phù hợp ở chùa, một người ăn xin bên đường. Nhưng tùy thuộc vào hướng suy nghĩ – chánh hay tà – mà tâm trạng và sự an tĩnh nội tâm thay đổi hoàn toàn. Tà tư duy, dù chỉ là một ý nghĩ hẹp hòi, phán xét, cũng đủ để gieo rắc sự loạn động vào tâm hồn. Chánh tư duy, những suy nghĩ đúng đắn xuất phát từ tâm từ bi, độ lượng, không chỉ bảo vệ sự an tĩnh mà còn làm đẹp thêm cuộc sống.

Ý nghĩa câu chuyện: Chánh tư duy là một trong tám vạn bốn ngàn pháp môn của Phật giáo, có khả năng trực tiếp chuyển hóa tâm hồn từ loạn động sang an tĩnh. Phật dạy trong Bát Chánh Đạo, chánh tư duy (suy nghĩ đúng) là con đường đưa đến giác ngộ, giải thoát.Cách để phân biệt chánh hay tà tư duy rất đơn giản: sau khi suy nghĩ một điều gì đó, nếu tâm thấy yên tĩnh, nhẹ nhõm thì đó là chánh tư duy; nếu tâm thấy hỗn loạn, bực bội thì đó là tà tư duy. Trong đời sống hàng ngày, việc thường xuyên điều chỉnh tư duy theo hướng từ bi, thánh thiện, độ lượng không chỉ giúp cá nhân giữ được sự an tĩnh nội tâm mà còn tích lũy phước đức vô lượng.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang