Cây roi cha và con chim nướng

Một buổi chiều cuối thu, nắng hắt qua khe cửa sổ nhà lá, bụi mờ bay lơ lửng trong luồng sáng vàng vọt. Tiếng gà gáy ngoài bờ rào xa dần, thay vào đó là tiếng khóc nức nở của một đứa trẻ năm tuổi bị ngã vào vũng bùn trước sân. Người cha khoanh tay đứng nhìn, mày nhíu lại, không vội chạy tới bế con. Không khí căn nhà nhỏ bỗng đặc quánh, như thể sự cứng lòng lúc này là cách duy nhất để đứa bé học được bài học đầu đời.

“Con ngã thì tự đứng dậy. Lần sau đi đừng chạy xô bồ như vậy”, người cha nói, giọng trầm nhưng không giận dữ.

Đứa bé rớm nước mắt, bò dậy, mắt đỏ hoe nhìn cha. Nó không hiểu vì sao cha không ôm mình vào lòng như mẹ vẫn làm.

Chuyện là từ mấy năm trước, khi đứa con mới lên ba, nó cứ chạy ra đường đùa nghịch, hễ thấy người lạ là đòi theo, không nghe lời cha mẹ. Có hôm suýt bị xe tải cuốn chân, may người cha kéo kịp. Từ đó, ông biết nếu cứ chiều con, nó sẽ hư. Nhiều đêm ông thức trằn trọc, nghe tiếng muỗi vo ve ngoài màn, nghĩ cách dạy con nên người. Ông đọc đâu đó lời thầy dạy: đôi khi phải cứng rắn mới tạo được việc phước lớn về sau.

Chiều hôm đó, sau khi con gái lỡ làm vỡ bình hoa của bà nội, người cha quyết định phải nghiêm khắc. Ông cầm cây roi mây nhỏ, lòng thắt lại, nhưng vẫn gọi con lại.

“Cha không muốn đánh con, nhưng con hư thì cha phải dạy”, ông nói, bàn tay run run cầm roi.
“Con xin lỗi cha, con không dám nữa”, đứa bé khóc, tay bấu chặt vào vạt áo.
“Đưa tay ra”, người cha bảo, giọng cứng như đá. Tiếng roi quất nhẹ xuống bàn tay nhỏ, đứa bé oán lên, nhưng người cha quay mặt đi, mắt cay cay. Ông đau hơn con gấp bội, nhưng biết mình không thể mềm lòng.

Đúng lúc ấy, ngoài chợ đầu làng, có kẻ bán chim giẻ rẹt đang mời mọc thiên hạ mua chim thả cho phước. Một Phật tử sang mua mấy chục con, thả ra vườn, tưởng làm lành. Nhưng người cha kia, vốn nghe lời thầy giảng, biết nếu cứ mua chim thả, lò nướng vẫn chạy, kẻ bắt chim càng hăng. Ông bảo vợ:

“Mình không mua con chim đó, lát lòng chim đem nướng hết, nhưng cứng rắn như vậy về sau không còn ai dám bắt chim nữa. Mình mềm lòng là cứ thua hoài.”
“Nhưng thầy bảo phóng sinh là phước mà”, người vợ thưa, tay bế đứa con gái đang dụi mắt.
“Phước thật, nhưng mua của kẻ chuyên bắt thì lại nuôi nghiệp bắt. Thà đừng mua, để họ hết người mua mà thôi”, ông giải thích, vỗ nhẹ lên vai vợ.

Điểm nút đến khi đứa con gái, sau trận roi hôm trước, hôm sau tự nhiên dọn đồ chơi gọn gàng, không đòi ra đường lúc tối. Người cha đứng nhìn con từ xa, bỗng nhận ra: cây roi không phải ác tâm, mà là lòng thương con sâu thẳm khiến mình phải đau cùng con.

Ông lặng lẽ bỏ cây roi vào góc tủ, thay vào đó mỗi tối ngồi kể chuyện đạo lý cho con nghe. Còn chuyện chim, ông sang gặp thầy ở chùa hỏi rõ, rồi về vận động mấy nhà trong xóm thôi không mua chim phóng sinh của lò địa phương.

Năm năm trôi qua, đứa bé ngày nào thành cô nhóc mười tuổi, ngoan ngoãn, biết nhường em. Kẻ chuyên bán chim trong vùng vì không có người mua, đâm nghề đi làm rẫy. Chim rừng quanh làng dần vắng bóng lưới. Người cha mỗi chiều ngồi trước hiên, nghe con gái đọc bài, lòng nhẹ nhõm: cứng rắn đầu đau, nhưng về sau cả nhà an vui.

Ý nghĩa câu chuyện

Đôi khi vì thương con, cha mẹ phải cứng rắn đánh dạy để con nên người; hay với phóng sinh, ta không nên mua chim của kẻ chuyên bắt vì sẽ nuôi nghiệp bắt, mà cần cứng rắn từ chối để về sau không còn ai dám bắt chim. Mềm lòng mãi chỉ làm ta thua hoài, cứng rắn đúng lúc mới tạo phước lớn lâu dài.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang