Câu thần chú của người có phước

Buổi chiều muộn, trong ngôi chùa quen thuộc, tiếng chuông ngân nhẹ rồi lắng dần. Trước sân, vài chiếc lá khô rơi xoay trong gió, cuốn theo bụi thời gian. Trong giảng đường ấm cúng, một người thầy với đôi mắt hiền từ nhìn xuống đám đệ tử thân thương, bắt đầu câu chuyện bằng một nỗi trăn trở không nguôi.

“Sư phụ hay lên mạng xem tin tức, vào Facebook đọc mấy bài tụi con đăng. Có khi thấy một người già gầy ốm, đi bán vé số hay ăn xin trong căn nhà dột nát, có người kêu gọi giúp đỡ. Sư phụ buồn lắm. Buồn vì mình trực tiếp thấy cảnh người nghèo. Mà đất nước còn người nghèo, tức là đất nước mình chưa giàu. Đất nước giàu là không còn ai nghèo, chứ không phải có người rất giàu và người rất nghèo.”

Thầy dừng lại, như để cho câu nói thấm vào từng người. Rồi ngài khẽ hỏi, giọng trầm xuống: “Tại sao họ nghèo đến như vậy? Tại sao họ cô đơn đến như vậy? Bởi vì họ thiếu phước. Đúng vậy, chỉ vì họ thiếu phước mà thôi.”

Một đệ tử ngồi đầu hàng khẽ cúi đầu, như đang tự hỏi chính mình. Thầy nhìn quanh, giọng ấm áp: “Nếu mình không hiểu nhân quả, mình cứ cho người ta miếng đường, miếng sữa, miếng gạo lây lất ngày nào hay ngày đó. Người ta vẫn chưa hết khổ, vì bản chất của họ là người nghèo, đẳng cấp của họ là người nghèo. Muốn thay đổi thân phận, phải nâng phước của họ lên. Nhưng họ già rồi, trí não đã thoái hóa, không còn ý chí phấn đấu, họ buông xuôi cho số phận. Ngày nào đó kiệt sức chết không ai hay biết.”

Thầy ngừng lại, mắt nhìn xa xăm như nhìn thấy những số phận ấy đang lê lết đâu đó ngoài kia. Rồi ngài quay về phía đám đệ tử, giọng nghiêm nghị hơn: “Nhưng nhìn họ để làm gì? Để nhìn lại mình. Ta có thuộc loại người đó không? Về già ta có nghèo khổ, cô độc không? Cái cảnh của người ta, cái nạn của người ta, ngày nào đó cũng sẽ là của mình nếu mình không chuẩn bị, không tránh né. Thấy người già bị tai biến, mình nghĩ rồi mình cũng già, cũng có thể tai biến. Thấy người bệnh tiểu đường phải cưa chân, cưa tay, ngày nào đó cũng tới mình. Nên khi thấy người già nghèo khổ, đừng nghĩ chuyện đó không phải của mình. Chuyện đó sẽ là của mình nếu từ bây giờ mình không làm gì để ngăn chận.”

Một đệ tử khác lên tiếng, giọng băn khoăn: “Dạ thưa thầy, vậy làm sao để nâng phước của mình lên ạ?”

Thầy mỉm cười, ánh mắt sáng lên: “Câu hỏi hay. Sư phụ thường nói với tụi con một câu nghe vui nhưng thấm thía: khi về chùa, tụi con được quyền ăn nhiều hơn làm, vì chùa là nhà. Nhưng khi bước ra khỏi cổng chùa, tụi con phải làm nhiều hơn ăn. Cuộc đời bên ngoài rất khắc nghiệt. Người ta so đo công sức từng chút một. Họ xem mình làm có lợi cho họ không, rồi mới thuê, mới tuyển dụng. Nếu mình không đem lợi cho công ty, mình bị sa thải liền.”

Thầy kể: “Tụi con xem phim nước ngoài, có ông kia bỗng được mời lên văn phòng. Người ta nói: ‘Trong hơn một năm qua, anh không làm lợi gì nhiều cho công ty.’ Ông ta ngơ ngác: ‘Tôi vẫn làm đúng bổn phận của mình.’ Người quản lý đáp: ‘Anh làm đúng bổn phận, nhưng quyền lợi công ty cho anh, tiền lương, bảo hiểm, nhiều hơn những gì anh đem lại. Thôi, chúng ta đành phải chia tay. Cảm ơn anh.’ Rồi bảo vệ tới mời ông ta ra khỏi công ty. Cay đắng lắm. Cuộc đời nó là vậy. Chỉ có một nơi ta về mà không ai tính lợi, tính hại, vẫn yêu thương ta, đó là gia đình. Nhưng ngay cả gia đình, có hai vợ chồng người Mỹ ra tòa kiện đứa con trai, yêu cầu nó ra khỏi nhà vì nó về nhà không làm gì có lợi, chỉ ăn bám. Tòa xử bắt nó cuốn gói. Nếu không có chỗ đi, nó xuống gầm cầu ở. Thế giới cay nghiệt đến vậy.”

Thầy dừng lại, nhìn từng người, giọng trầm ấm như lời nhắn nhủ: “Nên hễ hiện diện ở cuộc đời này, con phải luôn nhớ một điều: mình làm lợi gì cho cuộc đời này? Đó là câu thần chú. Nó có hai ý. Một là để người ta đừng xa thải mình, cuộc đời đừng hất hủi mình. Hai là để nâng phước mình lên, để mình xuất hiện một cách đàng hoàng giữa thế gian. Người có phước là vậy. Không phải chỉ Phật tử, mà ngay cả người tu cũng vậy. Có những thầy tu ẩn cư, không giáo hóa chúng sinh, cứ lặng lẽ sống, ăn cơm qua ngày, cuối cùng phước hết, cuộc đời cũng gạt họ ra một bên.”

Thầy kể tiếp, giọng xót xa: “Có một ông thầy ở đâu lạ lên thăm sư phụ, xin ít tiền, ít gạo. Ngày Tết, ông vừa nói vừa rơi nước mắt: ‘Ba ngày Tết, không một người nào đến thăm cốc con để thắp cho con một cái nhang.’ Sư phụ nhìn ông, thấy ông thiếu phước quá. Có phước thì được mọi người quan tâm, hết phước thì không ai đoái hoài. Nhân quả khắc nghiệt như vậy.”

Một đệ tử chợt hiểu ra, ánh mắt sáng lên: “Dạ, con hiểu rồi. Con phải luôn tự hỏi mình làm được gì cho cuộc đời, chứ không phải hưởng được gì từ cuộc đời.”

Thầy gật đầu, mỉm cười: “Đúng vậy. Đừng định nghĩa giá trị đời mình theo đồng lương. Người ta hỏi: ‘Anh làm hãng lương bao nhiêu?’ – ‘Tôi được một ngàn đô.’ – ‘Còn anh?’ – ‘Tôi mười tám đô.’ Rồi cười khẩy. Nhưng mình không ngu để định nghĩa giá trị theo lương. Mình định nghĩa giá trị theo việc mình làm lợi cho cuộc đời. Lúc nào cũng tự vấn: ‘Mình làm gì có lợi cho cuộc đời này?’ Đó là câu thần chú của người có trí tuệ và đạo đức. Vì lý tưởng sống chỉ có ở người có đạo đức và trí tuệ. Lý tưởng là mục tiêu lớn, đem lại lợi cho nhiều người, không phải cho mình. Còn cho mình thì thành tham vọng. Tham vọng và lý tưởng giống nhau, nhưng một bên là vị kỷ, một bên là vị tha.”

Thầy nhìn quanh, giọng ấm áp: “Nên nhớ, từng ngày, từng giờ, từng cơ hội nhỏ, bất cứ việc gì có thể làm lợi cho cuộc đời, cho mọi người, dù chỉ một người, mình cũng làm. Bắt đầu từ một người, rồi thêm người thứ hai, thứ ba. Cứ như vậy, trời Phật sẽ cho mình cơ hội làm lợi cho thật nhiều người. Khi đó, mình vừa có đạo đức, vừa có phước. Đó là cách nâng phước mình lên mỗi ngày.”

Buổi nói chuyện kết thúc trong ánh hoàng hôn buông dần. Những đệ tử bước ra khỏi giảng đường, lòng lắng lại câu hỏi quen thuộc: “Mình làm lợi gì cho cuộc đời này?” Từ đó, mỗi người tự hứa với lòng sẽ sống có ích hơn, nâng phước mình lên từng ngày, để không bao giờ rơi vào cảnh nghèo khổ, cô độc như những mảnh đời kia.

Ý nghĩa câu chuyện

Bài học căn bản của đạo Phật là phải biết nâng phước mình lên mỗi ngày. Câu thần chú “Mình làm lợi gì cho cuộc đời này?” giúp ta vừa tránh bị cuộc đời hất hủi, vừa tích lũy phước đức, sống có giá trị và ý nghĩa.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang