Cái miệng và 12 triệu đô la của con mèo

Ánh nắng chiều hắt qua khung cửa sổ, nhuộm vàng bãi cỏ trước biệt thự.Trên bàn viết, tờ giấy da đã úa màu nằm phẳng lặng, chờ đợi bút chấm xuống. Bà chủ tòa biệt thự ấy, một người phụ nữ giàu có, đang viết di chúc lần cuối.

Bà viết chậm rãi, từng chữ một, không một giọt nước mắt, không một tiếng thở dài. Và rồi, dòng chữ cuối cùng hiện ra: Toàn bộ tài sản, bao gồm 12 triệu đô la, thuộc về... con mèo.

Không một xu nào cho con, cho cháu, cho những người thân đã từng sống cùng bà dưới mái nhà này. Chỉ một con mèo —("Bà bị điên à?" Có lẽ ai đó sẽ thốt lên như vậy khi nghe tin. Nhưng với bà, mọi chuyện đơn giản hơn thế nhiều.)

Ký ức về những đứa con trôi qua tâm trí bà như một cuộn phim cũ, đầy sạn và mờ nhạt.Bà nhớ tiếng chúng la hét đòi hỏi, những lần chúng cãi lại với bà, sự hỗn hào vô lễ của chúng. Ở phương Tây, nơi luật pháp đề cao "cha mẹ tốt" phải luôn chiều lòng con cái, bà đã từng cố gắng. Nhưng càng chiều, chúng càng lên mặt, bản ngã càng lớn, và cuối cùng, chúng biến thành những con người xa lạ, colder hơn cả người dưng.

Bà nhớ có lần, trong một cuộc cãi vã, con trai bà đã gào lên: "Bà chẳng hiểu gì cả! Bà thật cổ hủ!" Giọng nó đầy khinh bỉ, khiến trái tim bà như bị dao cắt. Bà đứng đó, run lên, không thốt nên lời.Từ lần đó, bà hiểu rằng, thứ tình cảm bà dành cho chúng, thứ hi vọng bà gieo, đều đã bị chính miệng lưỡi chúng giày xéo.

Còn con mèo? Con mèo không bao giờ lên tiếng. Nó chỉ nằm đó, ánh mắt trong veo, đuôi phe phẩy, thỉnh thoảng lại đưa đầu cọ vào tay bà, kêu "meo" một tiếng dịu dàng. Với bà, đó là sự an ủi duy nhất còn sót lại trong cuộc đời đầy nước mắt.

"Tại sao lại là mèo?" luật sư hỏi, giọng đầy khó hiểu.

Bà đặt bút xuống, nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi hoàng hôn đang dần buông. "Vì nó không biết nói lời tổn thương," bà trả lời, giọng bình thản đến lạ. "Nó không biết chửi rủa, không biết khinh bỉ. Và quan trọng nhất, nó không bao giờ làm ta thất vọng vì lời nói."

Rồi bà nhớ lại một câu nói từ thuở nhỏ, khi bà còn là một cô bé ở Việt Nam, bà ngoại bà thường dặn: "Miệng là cửa tội phước, con ạ. Nói một lời đúng, cả đời hưởng phúc. Nói một lời sai, đọa vào ba đường." Lúc ấy, bà chỉ nghe qua loa, nhưng bây giờ, khi đã trải qua cả một đời người, bà mới hiểu thấm thía.

Bà nhớ có lần, trong lúc giận dữ, bà đã thốt ra một câu với người giúp việc già: "Mày là đồ con mèo, vô dụng!" Câu nói ấy chẳng khác nào một lời nguyền rủa. Người giúp việc ấy, sau này, cuộc sốngemetra khó khăn, bệnh tật liên miên. Còn bà, dù giàu có, nhưng lúc nào cũng cảm thấy trống rỗng, cô đơn đến tột cùng.

"Có lẽ," bà thì thầm với chính mình, "ta đã nói quá nhiều lời độc địa. Giờ đây, ta chỉ muốn trả lại những gì ta đã lấy đi từ lời nói."

Và thế là, 12 triệu đô la — một gia tài khổng lồ — được trao cho con mèo, như một cách đền bù cho những lời nói đã thốt ra, cho sự vô tình và tàn nhẫn của con người.

Sau khi bà qua đời, luật sư thực thi di chúc. Con mèo được chăm sóc như một nữ hoàng, sống trong biệt thự sang trọng, ăn những bữa ăn thượng hạng, có người hầu hạ chu đáo. Nhưng điều buồn cười là, con mèo chẳng biết gì về sự giàu sang đó.Nó vẫn chỉ là một con mèo, với bản năng đơn giản nhất: ăn, ngủ, và kêu "meo".

Trong khi đó, những đứa con của bà, khi nhận ra mình không được hưởng một xu nào, đã nổi cơn thịnh nộ. Chúng kiện tụng, cãi vã, thậm chí chửi rủa lẫn nhau. Và chính những lời chửi rủa ấy, lại chính là minh chứng rõ ràng nhất cho lý do vì sao bà lại trao tài sản cho con mèo.

Câu chuyện lan truyền khắp nơi, và người ta bàn tán xôn xao. Nhưng ít ai nhận ra bài học sâu xa đằng sau nó: Lời nói có sức mạnh vô hình, có thể xây dựng hoặc phá hủy cả một cuộc đời. Và đôi khi, một con mèo vô tri, không biết nói lời tổn thương, lại đáng giá hơn cả một gia tài.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện về 12 triệu đô la của con mèo là một bài học đắt giá về sức mạnh của lời nói và nghiệp khẩu. Lời nói không tốn kém gì nhiều, nhưng có khả năng nâng cao hoặc hạ thấp tâm hồn người khác, thậm chí định đoạt cả số phận của họ. Người phụ nữ trong truyện, dù giàu có về vật chất, nhưng đã phải trả giá đắt cho những lời nói độc địa của mình và con cái. Bà trao tài sản cho con mèo không phải vì điên rồ, mà vì bà muốn nhắc nhở rằng: Những lời nói chân thành, thiện lành mới thực sự quý giá, còn lời nói tổn thương thì hủy hoại tất cả. Đây là lời cảnh tỉnh cho mỗi chúng ta: Hãy cẩn trọng với cái miệng của mình, vì đó là cửa ngõ của tội và phước.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang