Cái bẫy tình của chàng sa môn đẹp trai Sundara

Mặt trời vừa lướt qua kẽ lá, ánh nắng vàng vọt rọi xuống con đường đất dẫn từ tinh xá Trúc Lâm về Vương Xá Thành. Tiếng chim kêu lảnh lót hòa cùng tiếng vạt áo cà sa sột soạt khi vị tỳ kheo trẻ bước đi khất thực. Sundara Samudda — chàng thanh niên từng được mệnh danh là hoa khôi xứ ấy — nay đầu cạo trọc, tay bưng bát, nhưng gương mặt vẫn sáng lên vẻ hiền lành khó cưỡng. Gió nhẹ đưa mùi hoa rừng thoang thoảng, mà lòng ngài vẫn thấp thỏm, vì từ khi đến vùng này tu, ngài chưa một ngày thôi cảm giác có đôi mắt nào đó đang dõi theo.

“Bạch đại đức, ngài đi khất thực một mình sao không để người hầu đi cùng?” — một vị cư sĩ hỏi khi gặp ngài sáng nay.

Ngài chỉ mỉm cười, không đáp. Nhưng thật ra, ngài nhớ lại những tháng ngày ở Kỳ Viên, khi cha mẹ giàu nức tiếng cứ cử kẻ hầu người hạ ra chùa, hôm mang vớ, mai đưa khăn, mốt lại chực đưa cả vật dụng riêng. Ngài thấy nghẹn nơi cổ, khó chịu vô cùng: đã đi tu mà gia đình cứ quấn quít, như thể ngài chưa hề rời nhà.

Vốn là con một gia đình cực kỳ giàu có, được cha mẹ nuông chiều muốn gì được nấy. Ngày ấy, sau khi cùng bạn bè nghe Phật thuyết pháp ở Kỳ Viên, ngài bừng tỉnh, xin xuất gia. Cha mẹ không chịu, ngài tuyệt thực, nằm im nhịn đói. Cha mẹ sợ con chết, đành chiều theo. Nhưng rồi họ vẫn âm ức, cứ cho người chạy ra chạy vào chùa phục vụ. Ngài tu mãi mà không yên, bèn xin Phật về tinh xá Trúc Lâm ở Vương Xá — nơi xa gia đình mấy trăm dặm, do ngài Mục Kiền Liên quản lý, để thoát cái vướng bận tình thân. Ngài nghĩ mình sẽ tu hành thanh thản. Nào ngờ, từ khi đặt chân đến đây, một cái bóng dáng nữ nhân bắt đầu dệt nên kế hoạch khiến ngài suýt sa chân.

Cha mẹ ngài ở quê nhà buồn rầu nhớ con. Một hôm, một cô gái kỹ nữ cực kỳ xinh đẹp, biết chuyện, đã tìm đến hỏi thăm. Bà con giàu có khóc rấm rứt kể lể. Cô gái nghe xong, mắt sáng lên khi nghe lời hứa: nếu dụ được ngài bỏ tu mà về, sẽ được nửa gia tài khổng lồ. Cô rụng rời vì tham, lập tức lên kế hoạch như một tổ chức tình báo.

“Ta sẽ mua nhà ngay đường ngài đi khất thực, đóng vai tín nữ thuần thành, rồi dắt dần ngài từ sân vào nhà, lên lầu.” — cô tự nhủ, tay run nhẹ khi cầm túi vàng chuẩn bị chi phí.

Cô mua một căn nhà mặt tiền không quá lộ nhưng nằm ngay lối ngài qua lại, có bóng cây, sân mát. Ban đầu, cô đến tinh xá nghe pháp, cúng dường chư tăng đàng hoàng, tháng nào cũng đến. Rồi một hôm, khi ngài đi khất thực qua đường, cô giả vờ vô tình chạm mặt, quỳ xuống thỉnh:

“Bạch tôn giả, nhà con gần đây, xin ngài ghé sân cho con được cúng dường.”

Ngài thấy cũng hợp lý, bước vào sân. Cô xớt bát xong, ngài đi về. Lần sau, cô lại đón đường:

“Bạch tôn giả, hôm nay trời nắng, xin ngài ghé sân con xớt bát cho mát.”

Ngài lại ghé. Rồi cô bày đám người bán hàng tấp nập gánh gồng, cãi cọ ầm ĩ ngay sân. Cô liền nói:

“Thầy ơi, ngoài này ồn quá, xin thầy bước vào trong nhà cho yên.”

Ngài nghĩ: “Ồn thật, vào cũng không sao”, bước qua cửa. Cô cúng dường xong, lại nói:

“Thầy thọ thực luôn tại đây đi, đi đâu mất công.”

Ngài thọ thực rồi về. Lần sau nữa, cô không mời ghé sân mà:

“Bạch tôn giả, xin ngài ghé nhà con, lần trước đâu có gì.”

Ngài tin tưởng bước vào. Cô lại bày đám trẻ con hàng xóm chạy ra sân la hét quăng đồ. Cô rầu rĩ:

“Thôi, thầy lên lầu cho khỏi ồn.”

Ngài nghe tiếng trẻ khóc la thật, bước lên cầu thang. Đến phòng riêng, cô đóng cửa, bỗng cởi bỏ y phục, khỏa thân đứng trước mặt. Ngài choáng váng, toàn thân cứng đờ, tim như ngừng đập. Ngài hoảng hốt nghĩ: “Mình lọt bẫy rồi, có giải thích cũng chẳng ai tin. Cha mẹ sẽ nói gì? Đạo pháp sẽ mang tiếng thế nào?”

Đúng lúc ấy, hào quang bỗng sáng ngời, Đức Phật hiện ra giữa phòng. Ngài như người sắp chết đuối vớ được cành cây, nước mắt lăn dài. Phật mỉm cười đọc bài kệ: “Nơi cõi này đoạn dục, bỏ nhà, sống hạnh sa môn, nếu dục hữu được đoạn tận, ta gọi là Bà La Môn.” Ngay khoảnh khắc ấy, tâm ngài khai mở, chứng thánh quả. Ngài dùng thần thông bay về Kỳ Viên đảnh lễ Phật trong chớp mắt, thoát khỏi căn phòng kinh hoàng.

Sau này, các tỳ kheo hỏi ngài vì sao bỗng bay về Kỳ Viên, ngài mới kể lại toàn bộ. Phật cũng kể thêm: kiếp xưa ngài làm linh dương đẹp bị dụ vào sở thú vua, nhờ Phật kiếp trước là quan đại thần cứu thoát. Duyên lành nhiều đời nên nay ngài thoát nạn.

Từ ngày ấy, ngài Sundara tu hành vững chãi, không còn bị gia đình hay dục lôi kéo. Tiếng ngài là bài học cho chư tăng: gần nhà khó tu vì tình gia tộc ràng buộc, mà bẫy ma thường mặc áo rất hợp lý. Về sau, khi kể lại, ai nghe cũng rùng mình vì cái kế hoạch tinh vi kia, và thầm nhắc mình phải cảnh giác.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện cho thấy tình gia tộc là bản năng khó dứt, với người tại gia là đạo đức nhưng với người xuất gia lại là chướng ngại phải đoạn trừ mới chứng thánh. Đồng thời, ma chước thường giả dạng hợp lý tự nhiên, dẫn dắt từng bước vào bẫy; người tu cần tỉnh thức, không vì vô tư mà mất cảnh giác, để giữ gìn hạnh sa môn thanh tịnh.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang