Bước chân của đạo

Buổi sáng tinh mơ, công viên còn phủ một lớp sương mỏng. Những hàng cây cao đứng im lìm trong gió nhẹ, thỉnh thoảng vài chiếc lá vàng rơi xoay xoay rồi đáp xuống lối đi. Một người đàn ông trung niên, mặc bộ đồ thể thao màu xám, đang đi bộ thong thả. Ông hít vào sâu, thở ra đều đặn, mỗi bước chân đặt xuống nhẹ nhàng như sợ làm vỡ không gian tĩnh lặng. Đây là thói quen ông duy trì suốt mười năm nay, từ khi bác sĩ khuyên ông nên tập thể dục để cải thiện sức khỏe.

Ông từng là một doanh nhân thành đạt, nhưng áp lực công việc khiến ông kiệt sức. Căn bệnh cao huyết áp và chứng mất ngủ hành hạ ông suốt nhiều năm. Rồi một người bạn rủ ông đi bộ buổi sáng, chỉ dẫn cách hít thở và bước đi sao cho đều. Lúc đầu, ông chỉ coi đó là một bài tập thể dục, một kỹ thuật để giữ gìn sức khỏe. Ông chăm chỉ thực hiện, nhưng tâm trí vẫn vương vấn những lo toan, những cuộc gọi, những bản hợp đồng.

Một hôm, ông gặp một ông lão cũng đi bộ trong công viên. Ông lão bước chậm rãi, mặt mũi an nhiên, mỉm cười chào ông. Họ bắt chuyện, và ông lão nói: “Cháu đi bộ như thế này là tốt, nhưng cháu có bao giờ nghĩ về ý nghĩa của mỗi bước chân không?”. Ông ngạc nhiên: “Ý nghĩa gì ạ? Cháu chỉ muốn khỏe người thôi”. Ông lão cười hiền: “Mỗi bước chân là một sự kết nối với đất trời. Cháu hít thở, là đang vay mượn không khí của tạo hóa. Nếu cháu đi mà không biết ơn, thì chỉ là cái máy bước đi. Còn nếu cháu ý thức được sự sống đang chảy trong từng hơi thở, thì cháu đang đi trên con đường của đạo”.

Ông đứng lại, lắng nghe. Ông lão nói tiếp: “Đạo không phải là cái gì xa xôi. Khi cháu làm một việc gì đó với lòng biết ơn, với sự thương yêu, thì việc đó trở thành đạo. Còn nếu cháu chỉ làm vì lợi ích riêng, thì đó chỉ là thuật”. Ông chợt nhớ lại những lần mình bố thí cho người nghèo, nhưng trong lòng chỉ nghĩ đến việc kiếp sau được giàu sang. Ông nhận ra mình đã biến việc thiện thành một vụ đầu tư, một kỹ thuật để thu lợi. Ông cảm thấy xấu hổ, tim thắt lại. Ông hỏi: “Vậy làm sao để con đi đúng đạo?”. Ông lão nhìn ông, ánh mắt trầm tĩnh: “Hãy thương yêu người khác như thương chính mình. Khi giúp ai, đừng mong cầu gì, chỉ mong họ được hạnh phúc. Đó là gốc rễ của đạo”.

Từ hôm đó, ông thay đổi cách sống. Ông không còn đi bộ một cách máy móc, mà mỗi bước chân ông đều thầm biết ơn đất trời, mỗi hơi thở ông đều cảm nhận sự sống. Ông bắt đầu giúp đỡ mọi người một cách vô điều kiện, không tính toán thiệt hơn. Ông thấy lòng mình nhẹ nhõm, an vui. Sức khỏe cũng dần cải thiện, không chỉ nhờ đi bộ mà nhờ tâm hồn thanh thản. Ông hiểu rằng, đạo không nằm ở phương pháp, mà nằm ở tấm lòng. Khi tâm có đạo đức, mọi việc làm đều trở thành đạo.

Ý nghĩa câu chuyện

Bài học mà TT. Thích Chân Quang muốn gửi gắm: Thuật là phương pháp, kỹ thuật để đạt mục tiêu, còn Đạo là con đường gắn với triết lý sống và nền tảng đạo đức. Nếu ta làm việc thiện chỉ vì lợi ích riêng, thì đó chỉ là thuật. Nhưng khi ta làm việc với lòng thương yêu, vô điều kiện, thì đó chính là đạo. Đạo không ở bên ngoài, mà ở ngay trong tâm hồn ta.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang