Bóng Tối Của Sự Giàu Sang

Ánh đèn dầu leo lét hắt những bóng đen chập chờn lên bức tường gạch cũ kỹ của một quán nước ven đường miền Tây Nam Bộ. Không khí đêm khuya tĩnh mịch, chỉ còn tiếng côn trùng rả rích và mùi thuốc lá thơm lừng quyện trong hơi rượu nếp nồng nàn. Hai bóng người ngồi đối diện nhau trên chiếc bàn gỗ mun bóng loáng, im lặng nhưng căng thẳng như dây đàn sắp đứt.

Đó là Hắc Công Tử và Bạch Công Tử – hai nhân vật nổi tiếng với gia sản kếch xù, khiến cả vùng đất này phải nể sợ. Họ không chỉ giàu, mà còn mang trong mình cái tôi ngút trời, luôn khao khát được nhìn nhận là "số một". Trong mắt họ, sự tồn tại của người kia chính là vết nhơ cần xóa bỏ, hoặc ít nhất, cần phải bị lu mờ trước ánh hào quang của bản thân.

Bỗng nhiên, một cơn gió nhẹ thổi qua, làm tờ giấy bạc năm đồng trên tay Hắc Công Tử rơi xuống nền đất tối om. Ông ta cúi gập người, đôi mắt tinh tường cố gắng dò tìm giữa những khoảng trống mịt mù. Bàn tay ông run run, lần mò từng centimet trên mặt đất lạnh lẽo, mồ hôi bắt đầu lấm tấm trên trán dù thời tiết đã khá mát mẻ. Sự bất lực trong việc tìm lại chút tiền nhỏ ấy dường như chạm vào lòng tự tôn của ông.

Ngồi đối diện, Bạch Công Tử quan sát mọi động tác đó với nụ cười nửa miệng đầy ẩn ý. Ông ta từ tốn rút ra một tờ giấy bạc hai mươi đồng – giá trị gấp bốn lần tờ tiền đang mất tích kia. Hành động tiếp theo của ông ta khiến không gian xung quanh như đông cứng lại. Bạch Công Tử bật lửa, châm cháy tờ hai mươi đồng. Ngọn lửa bùng lên dữ dội, biến thành một bó đuốc nhỏ rực rỡ.

Ông ta đưa bó đuốc đang cháy dở xuống gần mặt đất, soi sáng rõ ràng vị trí tờ năm đồng nằm kẹt dưới chân bàn. Ánh lửa nhảy múa phản chiếu trong đôi mắt kinh ngạc của Hắc Công Tử. Một bên là sự tính toán chi li vì vài đồng bạc lẻ, một bên là sự phung phí điên cuồng chỉ để chứng minh rằng: "Ta coi thường tiền bạc, ta hơn ngươi ở chỗ ta dám đốt nó."

Hắc Công Tử đứng sững, tim thắt lại. Ông ta không cảm thấy vui mừng vì tìm được tiền, mà cảm thấy một nỗi bực dọc dâng trào tận cổ họng. Sự kiêu hãnh bị tổn thương sâu sắc. Ông ta hiểu rằng, trong cuộc đua vô hình này, mình đã thua trắng. Không phải vì thiếu tiền, mà vì thiếu cái "độ" để chơi trò chơi của kẻ mạnh. Nỗi ghen tị, hay đúng hơn là tâm đố kỵ, đã ăn mòn lý trí, biến tình bạn (nếu có) thành sự thù ghét âm ỉ.

Ý nghĩa câu chuyện:

Câu chuyện minh họa cho khía cạnh thứ hai của tâm đố kỵ: sự ganh tị về tài sản và quyền lợi vật chất. Khi con người đặt nặng vấn đề hơn thua, thể diện, họ sẵn sàng hủy hoại những giá trị thực tế (như đốt tiền) chỉ để thỏa mãn cái tôi ảo tưởng. Tâm đố kỵ không chỉ làm khổ người khác mà còn thiêu rụi chính hạnh phúc và sự bình an nội tâm của người sở hữu nó, biến họ thành nô lệ cho sự so sánh.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang