Bóng hình đi theo

Trong tinh xá Kỳ Viên, không khí căng thẳng đến nghẹt thở. Một nhóm tỳ kheo đứng vây quanh, mặt mày đỏ gay, tay chỉ thẳng vào một vị trưởng lão đang ngồi im lặng dưới gốc cây bồ đề. Vị trưởng lão ấy tên là Kundaana, người gầy gò, mắt nhìn xuống đất, không nói một lời. Phía sau lưng ông, cách chừng hai bước chân, một bóng người nữ mờ ảo đứng lặng lẽ – tóc dài, y phục trắng, nhưng không ai nhìn rõ mặt. Ai đi qua cũng thấy, chỉ có ông là không hay biết.

Chuyện này đã kéo dài suốt một năm trời. Từ ngày ông Kundaana vào tinh xá, cái bóng ấy cứ lẽo đẽo theo ông khắp mọi nơi: lúc đi khất thực, lúc ngồi thiền dưới gốc cây, thậm chí cả khi ông vào nhà vệ sinh trong bụi rậm. Các vị tỳ kheo khác nhìn thấy, họ bất mãn vô cùng. Họ cho rằng ông phạm giới – dẫn dụ phụ nữ đi theo trong khi đã xuất gia. Họ nói với ông, khuyên ông, rồi quở trách ông, nhưng ông chỉ im lặng, mắt nhìn xa xăm, không hề biện minh. Ông nghĩ thầm: “Đây là nghiệp của mình, mình phải nhẫn nhục.” Nhưng sự im lặng của ông càng làm mọi người tức giận. Họ bảo nhau: “Ông này lì quá! Nói hoài không nghe! Đi đâu cũng dắt gái theo, còn ra thể thống gì nữa!”

Áp lực ngày càng lớn. Các tỳ kheo bắt đầu vận động các cư sĩ không cúng dường cho ông Kundaana nữa. Họ nói: “Người phạm giới thì không được hưởng sự cúng dường của tín chủ.” Nhưng các cư sĩ như ông Cấp Cô Độc hay bà Visakha đều lắc đầu: “Việc này là việc của chư tăng, chúng tôi là cư sĩ, không dám xen vào.” Họ thấy rõ cái bóng người nữ ấy, nhưng họ sợ kết luận sai. Tin đồn lan ra khắp thành Xá Vệ. Có người nói vị tỳ kheo này đã thầm thương trộm nhớ một cô gái nào đó, có người lại bảo ông ta đã phá giới từ lâu. Chuyện lên đến tai vua Ba Tư Nặc. Nhà vua vốn mộ đạo, nhưng chưa chứng được thánh quả nào. Ông nghe chuyện, liền cho mời vị tỳ kheo ấy vào cung.

Khi ông Kundaana bước vào điện, trước oai lực của nhà vua, cái bóng người nữ bỗng biến mất. Vua hỏi han vài câu, rồi quay đi – lập tức cái bóng hiện ra trở lại. Nhà vua nhìn kỹ, gật gù: “Đây là bóng ma, không phải người thật.” Vua quay sang các vị tỳ kheo đang đứng hầu, nói: “Các ngài lầm rồi. Cái bóng đi theo trưởng lão Kundaana chỉ là một bóng ma. Chúng ta hãy trình lên Đức Thế Tôn để biết rõ sự tình.”

Nghe vua nói vậy, ông Kundaana bỗng đứng dậy, mặt đỏ bừng, mắt long lên sòng sọc. Ông chỉ tay vào các vị tỳ kheo, gằn từng tiếng: “Các ông mới là kẻ ác độc! Các ông mới là kẻ phạm giới! Cả năm nay tôi nhẫn nhục theo lời Phật dạy, nhưng các ông không cho tôi đất sống. Có vua đây là người sáng suốt, mới thấy rõ mọi việc. Các ông là lũ ngu ngốc!” Ông chửi rất nặng lời, như trút hết bao nhiêu uất ức dồn nén suốt một năm trời. Các vị tỳ kheo đứng im, mặt tái mét.

Chuyện đến tai Đức Phật. Ngài cho gọi tất cả lại, và nói với ông Kundaana: “Ông đừng nói nặng lời với các vị tỳ kheo. Họ nói điều họ thấy rõ ràng: họ thấy có bóng người nữ đi theo ông. Còn ông nói điều ông không thấy: ông bảo họ là đồ phạm giới, đồ ngu ngốc – đó là những điều ông không thể biết chắc. Lời nói xúc phạm người khác như gươm đau, nó giết người ta vậy. Ông bị nghiệp nên mới có sự tình này. Đáng lẽ ông phải nhẫn nhục cho nó qua luôn, nhưng được vua binh, ông lại không kiềm chế được.”

Mọi người mới hỏi Phật: “Bạch Thế Tôn, vị tỳ kheo này bị nghiệp gì mà lạ lùng vậy? Sao lúc nào cũng có bóng ma đi theo?” Đức Phật kể: “Vào thời Đức Phật Ca Diếp, có hai vị tỳ kheo rất thân tình với nhau, đi đâu cũng có đôi có cặp. Một thiên nữ trên trời nhìn xuống, thấy ngứa mắt, khởi tâm nghịch ngợm muốn chia rẽ hai vị. Cô ta hiện xuống, canh lúc một vị tỳ kheo đi vào bụi vệ sinh – vì hồi đó nhà vệ sinh ở trong bụi rậm, và hai vị thân nhau đến đâu cũng không thể đi theo nhau lúc ấy. Cô thiên nữ liền hiện ra, đi theo vào bụi. Khi vị tỳ kheo kia đi ra, cô ta cũng đi ra, và làm động tác vừa mặc quần áo lại. Vị tỳ kheo bạn đứng nhìn thấy cảnh đó, liền sừng lên: ‘Tại sao huynh làm như vậy?’ Vị kia nói: ‘Tôi đâu có làm gì!’ ‘Tôi nói điều mắt tôi thấy!’ Thế là hai vị tách riêng ra, không sinh hoạt chung, không bố tác chung, không tụng giới chung nữa. Cô thiên nữ thấy hối hận, hiện ra thú nhận: ‘Thật ra tôi là người phá hoại, vị kia vẫn thanh tịnh.’ Nhưng tình cảm giữa hai vị đã rạn nứt, không còn gắn bó như xưa. Cô thiên nữ sau đó bị đọa, trải qua nhiều kiếp, đến thời Đức Phật Thích Ca, cô tái sinh làm tỳ kheo Kundaana. Và nghiệp trở lại: hồi xưa cô chỉ phá người ta một lần, nhưng bây giờ cô bị đeo bám suốt năm, suốt tháng, lúc nào cũng có bóng người nữ đi theo, mà không thể mở miệng đính chính với ai.”

Đức Phật kết luận: “Dù người ta có nói nặng mình, cũng đừng nói lại. Vì đó là nghiệp. Lời nói không khác gì gươm đau, nó đánh vào tâm hồn người ta, làm người ta đau, cũng như cầm gươm cầm kiếm mà chém vậy.”

Từ đó, các vị tỳ kheo trong tinh xá không còn ai dám kết tội ông Kundaana nữa. Họ hiểu rằng những điều mắt thấy vẫn chưa chắc đã là sự thật. Còn ông Kundaana, ông tiếp tục tu hành, nhẫn nhục trả nghiệp, và dần dần cái bóng người nữ cũng mờ nhạt đi, như một lời nhắc nhở về nhân quả không bao giờ sai.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện dạy chúng ta rằng lời nói ác độc như gươm đau, có thể làm tổn thương người khác sâu sắc. Khi bị hàm oan, hãy nhẫn nhục trả nghiệp, đừng vội phản ứng. Đồng thời, đừng vội tin vào những gì mắt thấy tai nghe, vì sự thật thường nằm khuất ở phía sau. Cuối cùng, tâm lý ganh tỵ, muốn chia rẽ người khác – dù chỉ là nghịch ngợm – cũng có thể gây ra nghiệp báo nặng nề.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang