Bốn Bậc Thanh Để Tìm Chân Tu

Sau khi hiểu rằng "linh hồn" của một ngôi chùa chính là người chân tu, câu hỏi đặt ra là: Làm sao để nhận ra một bậc chân tu thực sự giữa muôn vàn người xuất gia? Làm sao để biết được ngôi chùa ta đến có thực sự là nơi" có linh hồn"?

Có bốn cấp bậc, bốn "thang bậc" để ta dùng làm thước đo. Và mỗi cấp bậc, ta lại được lợi ích khác nhau, sâu hơn và lớn hơn.

Cấp bậc thứ nhất, đơn giản nhất, là"nhìn bằng mắt". Chưa cần tiếp xúc, chưa cần nói chuyện, chỉ cần ta đến một ngôi chùa, ta quan sát. Ta thấy vị tu sĩ trong đó đi đứng đàng hoàng, nói năng điềm đạm, y phục chỉnh tề, không cười cợt nhảm nhí. Chùa cảnh ngăn nắp, nề nếp. Chỉ bằng ánh mắt, ta cảm nhận được "tư cách" của vị ấy. Và trực giác của con người – nhất là phụ nữ – thường khá chính xác. Ta"cảm nhận" được vị ấy tốt hay không tốt.

Điều tuyệt vời là, chỉ cần ta có một chút niềm tin từ sự quan sát đó, tâm hồn ta đã bắt đầu chuyển động. Ví dụ, sau khi đến chùa và thoáng thấy một vị thầy có tư cách, khi về nhà, tự nhiên ta có một "sức mạnh" nào đó kéo ta lại, không làm điều xấu. Chỉ bởi vì vừa rồi ta đã đến chùa, đã có chút niềm tin, mà tâm hồn ta đã"nhúc nhích" rồi. Đó là lợi ích đầu tiên, tuy nhỏ nhưng rất đáng quý.

Cấp bậc thứ hai là "tiếp xúc, trò chuyện". Khi ta có cơ hội nói chuyện với một vị tu sĩ, ta phát hiện ra người này hiểu giáo lý căn bản – Tứ Diệu Đế, Bát Chánh Đạo, nhân quả – và giữ gìn được giới hạnh, đạo đức. Vị này chưa chắc đã giỏi để thuyết pháp dài, nhưng cuộc đời của vị ấy, kiến thức và giới hạnh ấy, khi nói chuyện với ta, đã"dạy" ta được rồi. Chẳng hạn, ta than với thầy về sự khó diệt bỏ lòng tham trong đời thường. Vị thầy không phân tích phức tạp, chỉ nói đơn giản: "Ráng đừng tham, tham coi chừng tạo nghiệp." Câu nói ngắn gọn, dễ hiểu, nhưng"rớt vào" trong tâm ta, "đánh" vào lòng tham, làm lung lay nó. Và mỗi khi ta nhớ lại câu nói đó, nó trở thành dấu ấn, giúp ta vượt qua cám dỗ.

Ngôi chùa có được một vị thầy"quê quê" như vậy, tuy Phật tử không đông lắm, nhưng"ấm cúng", có sức sống.Và dù ta có đi xa, bỏ lại làng quê, bỏ lại mái chùa mộc mạc, hình ảnh người thầy giản dị ấy vẫn là niềm thương yêu, là chỗ dựa tinh thần suốt đời ta.

Cấp bậc thứ ba là"gặp người tu giỏi thật sự". Đây là người có thực hành thiền định, hiểu giáo lý sâu xa, và có thể có biện tài để giáo hóa. Nếu ta gặp được người này, ta "trúng mánh" liền, vì chỉ một vài lời của họ cũng có thể thay đổi cả cuộc đời ta. Người tu thiền định thường đi sâu vào nội tâm, hiểu giáo lý sâu sắc. Và chính sự đi vào tâm linh sâu thẳm ấy tạo ra"trí tuệ biện tài". Nên thông thường, người có tu thiền thì thuyết pháp giỏi.

Nếu gặp một vị thầy như vậy, ta sẽ"ngạc nhiên" vì những điều vượt quá suy nghĩ thông thường, rồi"ngưỡng mộ", rồi"xúc động" vì đạo lý đánh tới trái tim, mở ra hướng thượng và niềm hy vọng lớn lao về sự giác ngộ. Và ta"bắt buộc phải bước vào thực hành": lễ Phật, tụng kinh, tọa thiền, tốn công sức tiền của để làm công đức, không thể ở không được nữa. Một ngôi chùa có vị thầy như vậy sẽ"bừng bừng sức sống", là nơi hội tụ tâm linh của rất nhiều người, không còn biên giới, thập phương kéo về.

Cấp bậc thứ tư là"tiếp xúc người chứng ngộ" – đây là cấp độ cao nhất, nơi ta thực sự được"khai mở" tâm linh, nhưng câu chuyện về cấp bậc này là một hành trình dài và sâu hơn.

Qua bốn cấp bậc này, ta thấy rằng việc tìm được một bậc chân tu trong một ngôi chùa là tùy duyên, nhưng ta cũng có "thước đo" để nhận ra. Và khi ta tìm được, đó thực sự là một phước đức lớn lao, bởi vì ta đã tìm được"linh hồn" cho niềm tin tâm linh của mình.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện đề cập đến bốn cấp bậc để nhận diện người chân tu: nhìn bằng mắt để có niềm tin, trò chuyện để thấy đạo đức, gặp người tu giỏi để bị thuyết phục và bắt đầu thực hành, và tiếp xúc người chứng ngộ để được khai mở. Bài học là giá trị thực sự của một ngôi chùa hay một bậc thầy không nằm ở sự hào nhoáng bên ngoài, mà nằm ở"linh hồn" – người chân tu với giới đức, trí tuệ và sự chứng ngộ. Khi ta tìm được bậc chân tu ấy, tâm hồn ta bắt đầu chuyển hóa, và đó là nền tảng cho sự tiến tu thực sự.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang