Bố thí không một chút ngần ngại

Buổi sáng hôm ấy, nắng xuyên qua những tán cây cổ thụ trong khu rừng già, vẽ thành từng vệt sáng lung linh trên thảm lá mục. Một nhóm hoàng tử trẻ tuổi cùng nhau cưỡi ngựa vào rừng chơi, tiếng vó ngựa lộp cộp, tiếng cười nói râm ran hòa cùng tiếng chim hót líu lo.

Họ đi mãi, đi mãi, băng qua những con suối nhỏ, vượt qua những ngọn đồi thoai thoải. Đến một khoảng trống, họ dừng lại trước một vách núi dựng đứng. Từ trên cao nhìn xuống, một vực sâu thăm thẳm hiện ra. Và rồi, một cảnh tượng khiến tất cả đều chết lặng.

Dưới đáy vực, một con cọp mẹ gầy trơ xương đang nằm bẹp dí trên nền đất, bên cạnh là ba con cọp con nhỏ xíu đang rúc vào người mẹ, kêu lên những tiếng đói khát yếu ớt. Cọp mẹ dường như đã kiệt sức, không còn đủ sức để cử động, chỉ thở thoi thóp. Đàn cọp con vì không có sữa, cũng đang lả dần, nằm im như chờ chết.

Một người anh lên tiếng, giọng đầy thương cảm:

“Tội nghiệp quá! Nhưng chúng ta cũng chẳng biết làm gì hơn. Thôi, về thôi!”

Mọi người đều gật đầu, quay ngựa đi về. Nhưng người em út – một hoàng tử trẻ tuổi – vẫn đứng lặng nhìn xuống vực sâu. Trong lòng chàng dâng lên một nỗi xót xa vô hạn. Chàng không thể bỏ đi được. Chàng biết mình phải làm gì đó.

Đi được nửa đường, chàng bỗng nói với các anh:

“Các anh cứ về trước đi, em còn một việc nhỏ, em sẽ về sau.”

Không đợi các anh kịp hỏi, chàng quay ngựa trở lại vách núi. Lần này, chàng không còn đứng trên cao nhìn xuống nữa, mà tìm lối đi xuống. Đến nơi, chàng nhìn con cọp mẹ đang thoi thóp, đôi mắt nó mở to, vô hồn. Chàng cởi chiếc áo ngoài, máng lên một cành cây gần đó, rồi không chút do dự, nhảy thẳng xuống trước mặt cọp mẹ.

Cú rơi mạnh khiến chàng bị gãy tay, gãy chân, máu chảy ra. Nhưng con cọp mẹ yếu đến mức không còn đủ sức để xé xác chàng. Nó chỉ nhìn chàng với ánh mắt vô hồn. Hoàng tử hiểu ra. Chàng nhìn quanh, thấy một khúc cây khô gần đó. Chàng cố với tay, cầm lấy, rồi dùng hết sức tàn lực, tự cắt vào cổ mình. Máu phun ra, chàng gắng gượng đưa cổ đến gần miệng cọp mẹ, để những giọt máu cuối cùng chảy vào miệng nó.

Cọp mẹ bắt đầu liếm máu. Từng giọt, từng giọt, sức sống dần hồi phục. Đến khi đã đủ sức, nó bắt đầu xé da thịt hoàng tử và ăn một cách ngấu nghiến. Hoàng tử nhắm mắt, mỉm cười thanh thản, buông xuôi, để thân mình làm mồi cho cọp đói. Nhờ vậy, cọp mẹ có sức để tạo ra sữa cho đàn con. Những chú cọp con được cứu sống.

Trong khi đó, các hoàng tử về đến cung điện, chờ mãi không thấy em về. Họ bắt đầu lo lắng, cử người đi tìm. Khi đến vách núi, họ thấy chiếc áo của em mình máng trên cành cây. Nhìn xuống vực, họ chỉ thấy một bộ xương trắng, và một con cọp mẹ đang khỏe mạnh dẫn đàn con đi lại, vui đùa.

Người ta kể rằng, sau này, khi Đức Phật kể lại câu chuyện tiền thân của mình, Ngài đã chỉ ra chính nơi đó – nơi Ngài đã thí thân cho cọp đói. Vua A Dục, khi nghe được câu chuyện này, đã cho xây một ngọn tháp tại đó để tưởng niệm.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện minh họa cho hạnh bố thí ba la mật: một sự bố thí hoàn hảo, tuyệt đối, không phân biệt đối tượng (dù là người ác hay con vật dữ), không tính toán thiệt hơn, không một chút ngần ngại khi thấy chúng sinh cần. Điểm cốt lõi của ba la mật chính là sự dứt khoát, không do dự, không vướng bận đến quyền lợi của bản thân.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang