Bó đũa và lời trăng trối

Đêm ấy, trong căn nhà tranh vách đất ở một làng quê nghèo, ngọn đèn dầu leo lét hắt hiu. Trên chiếc giường tre, ông cụ nằm đó, hơi thở đã yếu ớt, đôi mắt trũng sâu nhìn lên mái nhà. Xung quanh giường, bảy người con trai, con gái đều đã trưởng thành, đứng lặng nhìn cha, ai nấy đều nghẹn ngào. Họ biết cha mình đã gần đất xa trời, nhưng không ai nỡ nói ra.

Ông cụ năm nay đã ngoài tám mươi, cả đời làm lụng vất vả nuôi các con khôn lớn. Trước đây, ông từng chứng kiến biết bao cảnh anh em trong làng vì tranh giành miếng ăn, tấc đất mà sinh ra thù hằn, làm suy yếu cả gia đình. Ông luôn trăn trở, muốn dạy cho các con một bài học quý giá trước khi nhắm mắt xuôi tay. Nhưng lời nói suông thì dễ quên, ông muốn một cách dạy thật ấn tượng, để các con khắc ghi đến suốt đời.

Bỗng ông cụ gắng gượng nhổm dậy, giọng khàn đặc, yếu ớt gọi: “Các con, lại đây cha nhờ một việc.” Bảy người con vội vàng sà xuống bên cha. Ông đưa bàn tay gầy guộc, run rẩy chỉ vào chiếc bó đũa để trên chiếc bàn gỗ cạnh giường: “Các con hãy cầm bó đũa này, mỗi người thử bẻ một lần xem có gãy không?”

Người con cả ngạc nhiên, nhưng vẫn làm theo. Anh cầm bó đũa lên, dồn hết sức mạnh vào hai tay, cố bẻ mạnh. Bó đũa vẫn nguyên vẹn, chỉ hơi cong đi. Anh lắc đầu, đưa cho người con thứ hai. Người thứ hai cũng cố hết sức, mặt đỏ bừng, nhưng bó đũa vẫn không hề hấn gì. Lần lượt từng người con thử, mồ hôi nhễ nhại, nhưng không ai bẻ gãy được bó đũa cả.

Ông cụ nhìn các con, khẽ mỉm cười. Ông từ từ chống tay ngồi dậy, đưa bàn tay run rẩy nhận lấy bó đũa từ tay người con út. Ông tách bó đũa ra, rồi nhẹ nhàng bẻ từng chiếc một. Những tiếng “rắc, rắc” khô khốc vang lên, từng chiếc đũa gãy gục trong tay ông. Dù hơi thở đã rất yếu, nhưng đôi mắt ông vẫn sáng lên một niềm tin mãnh liệt.

Ông ngẩng lên nhìn các con, giọng thều thào nhưng đầy uy lực: “Các con có thấy không? Cả bó đũa thì không ai bẻ gãy được, nhưng tách ra từng chiếc thì chỉ cần một chút sức cũng đủ làm gãy. Các con hãy nhớ lấy bài học này. Anh em trong nhà cũng như bó đũa, phải biết đoàn kết, yêu thương, đùm bọc lẫn nhau. Nếu các con chia rẽ, mỗi người một phương, thì chỉ cần một kẻ xấu bên ngoài cũng có thể đánh gục từng người. Còn nếu các con biết nương tựa vào nhau, thì không ai có thể hại được các con.”

Nói xong, ông cụ mệt lả, ngả người xuống giường. Đôi mắt ông từ từ nhắm lại, nhưng nụ cười vẫn còn đọng trên môi. Các con ông nhìn nhau, nước mắt lăn dài. Họ hiểu rằng cha họ đã ra đi, nhưng bài học về bó đũa vẫn còn mãi trong tâm trí họ.

Từ ngày đó, bảy người con luôn ghi nhớ lời cha dặn. Họ sống hòa thuận, cùng nhau làm ăn, giúp đỡ lẫn nhau. Dù cuộc sống có khó khăn, nhưng họ chưa bao giờ để xảy ra bất hòa. Và họ lại dạy cho con cháu mình bài học bó đũa ấy, để tình cảm gia đình mãi bền chặt qua nhiều thế hệ.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện bó đũa là một bài học sâu sắc về sức mạnh của sự đoàn kết. Khi chúng ta biết hợp lực, chung sức chung lòng, thì dù khó khăn đến đâu cũng có thể vượt qua. Ngược lại, nếu chia rẽ, mỗi người một ý, thì chỉ cần một tác động nhỏ cũng có thể khiến chúng ta gục ngã. Sự chia rẽ luôn làm suy yếu, còn đoàn kết chính là sức mạnh vô địch để xây dựng gia đình, xã hội và đất nước vững bền.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang