Bí Mật Của Thang Máy Và Cái Nhìn Sai Lầm

Buổi chiều hôm ấy, nắng vàng nhạt dần trên những mái tôn cũ kỹ của một ngôi làng xa xôi. Hai cha con ông Tư, với bộ đồ bà ba nâu sồng đã bạc màu vì sương gió, lần đầu tiên đặt chân lên phố thị. Đôi mắt họ mở to, há hốc miệng trước sự náo nhiệt của dòng xe cộ và những tòa nhà cao tầng chọc trời. Trong cái thế giới lạ lẫm ấy, có một thứ khiến ông Tư đứng chết trân, tim đập thình thịch như trống trận.

Đó là một chiếc thang máy ở sảnh chính của một trung tâm thương mại lớn. Ông Tư kéo tay cậu con trai nhỏ, giọng run run đầy vẻ kinh ngạc:

– Con ơi! Nhìn kìa! Cái hộp kính kia... nó có phép thuật!

Cậu con trai ngơ ngác nhìn theo hướng ngón tay cha chỉ. Lúc này, từ phía ngoài bước vào một bà lão tóc bạc phơ, lưng còng xuống, chống cây gậy tre lọc cọc. Bà cụ chậm chạp bước vào trong chiếc hộp kính ấy. Cánh cửa tự động khép lại. Ông Tư nín thở, đôi mắt không rời khỏi ô cửa kính mờ ảo. Một phút trôi qua. Hai phút trôi qua. Rồi đột nhiên, cánh cửa mở ra. Nhưng thay vì bà lão còng lưng bước ra, thì một cô gái trẻ trung, xinh đẹp, da dẻ hồng hào, dáng đi uyển chuyển bước ra ngoài.

Ông Tư suýt nữa thì ngã khuỵu xuống đất. Ông quay sang con trai, mặt tái mét vì quá đỗi kinh hoàng lẫn phấn khích:

– Trời ơi! Đúng là phép màu rồi! Bà già vô đó, mấy phút sau biến thành con gái trẻ đẹp bước ra! Chạy về kêu má mày nhanh lên, đưa má mày tới đây để má được trẻ lại!

Cậu con trai còn đang bối rối chưa kịp phản ứng thì ông Tư đã vội vã chạy đi tìm vợ, miệng la hét om sòm giữa phố đông người, tin chắc vào điều mình vừa "mắt thấy tai nghe". Ông sẵn sàng cãi lý với bất kỳ ai nếu họ dám phủ nhận sự thật hiển nhiên mà ông chứng kiến. Với ông, "tai nghe không bằng mắt thấy", và cái hình ảnh bà già vào - cô gái ra là bằng chứng thép cho một quyền năng siêu nhiên.

Nhưng sự thật thì sao? Sự thật đơn giản đến mức buồn cười. Bên trong tòa nhà ấy, cầu thang bộ vẫn hoạt động bình thường. Bà lão đi vào thang máy, bấm nút lên tầng cao nhất, rồi đi bộ xuống qua các tầng khác hoặc chờ đợi ở một nơi nào đó. Còn cô gái trẻ kia, có thể cô ta đã đi vào từ một cửa khác, hoặc đi xuống từ tầng trên bằng cầu thang bộ và tình cờ bước ra đúng lúc ông Tư đang chăm chú quan sát. Hai sự kiện hoàn toàn độc lập, nhưng do góc nhìn hạn hẹp và thiếu hiểu biết về cơ chế vận hành của thang máy, ông Tư đã ghép chúng lại thành một câu chuyện thần thoại.

TT. Thích Chân Quang dùng câu chuyện này để minh họa cho một thực tế đau lòng trong đời sống tu tập: Chúng ta thường phán xét người khác, đặc biệt là các vị trụ trì, dựa trên những gì mắt thấy bề ngoài, mà quên mất rằng "mắt thấy chưa chắc là sự thật". Có khi ta thấy sư cô ân cần tiếp khách giàu sang, ta trách sư cô phân biệt đối xử. Ta thấy sư cô rầy la một Phật tử mới vào chùa, ta nghĩ sư cô hung dữ. Nhưng ta đâu biết rằng đằng sau những biểu hiện ấy là cả một chiến lược giáo hóa khéo léo, là sự hy sinh thầm lặng, hay đơn giản là những hiểu lầm do ta chưa thấu đáo nội tình.

Ý nghĩa câu chuyện

Bài học đạo lý sâu sắc mà pháp thoại muốn truyền tải là: Đừng bao giờ vội vàng phán xét người khác, nhất là những bậc thầy dẫn đường, chỉ dựa vào những chi tiết bề ngoài mà mắt ta nhìn thấy. Giống như ông Tư hiểu lầm thang máy, chúng ta dễ dàng rơi vào bẫy của bản ngã và sự thiếu hiểu biết, tạo ra những định kiến sai lệch gây tổn hại cho chính mình và người khác. Người Phật tử thuần thành cần học cách nhìn sâu, lắng nghe nhiều hơn, và giữ vững niềm tin vào công đức của chư Tăng Ni, bởi lẽ những gì ta thấy chỉ là một phần rất nhỏ của bức tranh toàn cảnh về sự nghiệp hoằng pháp gian nan và vĩ đại.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang