Bệnh Ung Thư Tâm Lý

Chiếc máy bay Airbus A320 của hãng Germanwings đang trên đường bay từ Tây Ban Nha về Đức. Bên trong khoang lái, cơ trưởng đang ở ngoài còn cơ phó Andreas Lubitz một mình ngồi trước bảng điều khiển. Khoảng không gian chật hẹp của buồng lái bỗng chốc trở thành nhà tù tuyệt đối. Trong đầu Lubitz, một cơn cuồng nộ vô hình đang gào thét. Anh ta không nói lời nào, nhưng đôi mắt thì lạnh tanh, kiên quyết. Bàn tay thoăn thoắt thao tác trên các nút bấm, khóa chặt cánh cửa buồng lái lại. Tiếng khóa điện "tách" một cái, nhỏ xíu nhưng tàn nhẫn.

Bên ngoài, cơ trưởng quay lại gõ cửa, giọng còn thoải mái: "Mở cửa đi Lubitz." Không có tiếng đáp. Gõ mạnh hơn. Vẫn im lặng. Lập tức, sự thoải mái biến mất, replaced by một sự hoảng loạn dâng lên từ dưới chân. "Lubitz! Mở cửa!" Tiếng gõ trở thành tiếng đập dữ dội, tiếng gào rống tuyệt vọng. Nhưng cánh cửa buồng lái được thiết kế để chống lại mọi sự xâm nhập từ bên ngoài, và giờ đây nó đóng sầm lại như cánh cửa âm phủ.

Trong khi đó, Lubitz vẫn ngồi đó, mắt nhìn về phía dãy núi Alps đang tiến đến gần hơn. Trong tâm trí anh ta, những mảnh vỡ của nỗi buồn vô cớ, vô hình, không tên đang chồng chất lên nhau. Không phải vì người yêu bỏ, không phải vì thất nghiệp, không phải vì bất kỳ lý do nào có thể gọi tên được. Đó là một nỗi buồn tự hình thành, tự nhân lên, giống như một tế bào ung thư tâm lý đang di căn trong não bộ. Nỗi buồn đó đã nuốt chửng lý trí, biến một phi công được đào tạo bài bản thành một kẻ sát nhân hàng loạt. Chiếc máy bay lao thẳng vào vách núi Écrins ở dãy Alps. Tiếng va chạm vang lên, rồi tất cả chìm vào im lặng. 150 sinh mạng, trong đó có cả chính Lubitz, đã tan thành bụi.

Khi câu chuyện được điều tra qua hộp đen, cả thế giới sửng sốt. Không phải khủng bố, không phải trục trặc kỹ thuật. Nguyên nhân duy nhất là một dạng bệnh tâm lý gọi là "trầm cảm". Đó chính là "ung thư tâm lý". Giống như ung thư thể chất, nó phát triển âm thầm, vô hình, không thấy được qua phim X-quang hay siêu âm. Không một bác sĩ nào tìm ra "cục u" nào trong não Lubitz. Nhưng "cục u" đó đã lớn đến mức phá hủy toàn bộ hệ thần kinh kiểm soát cảm xúc, biến cuộc đời anh ta thành một bi kịch.

"Ung thư tâm lý" nguy hiểm ở chỗ nó tự sinh ra nỗi buồn mà không cần nguyên nhân. Một người bình thường ngồi nhìn dòng sông, có thể thấy một bãi rác trôi qua và nghĩ: 'Đời thật đáng chán, sao con người thiếu ý thức thế.' Đó là nỗi buồn thoáng qua, rồi sẽ tan đi. Nhưng với người bị "ung thư tâm lý", bãi rác đó trở thành "chất xúc tác" để lý trí bắt đầu "thuyết phục" bản thân: 'Đời đã buồn, lại còn ai vất rác xuống sông, thật không còn gì để hy vọng.' Rồi một chiếc thuyền đánh cá đi ngang, thêm một lý do nữa: 'Người ta phải mưu sinh vất vả, giết hại chúng sinh, đời đúng là bi thảm.' Nỗi buồn cứ chồng chất lên, tự nhân lên, tự nuôi dưỡng itself. Không còn ai để yêu thương, không còn lý do nào cụ thể, nhưng nỗi buồn cuộn trào như sóng thần, nhấn chìm lý trí.

Các bác sĩ tâm lý<|thought|>Đã nhận diện được bệnh. Họ cố gắng dùng thuốc Prozac để "tắt" nỗi buồn. Nhưng cái giá phải trả là bộ não cũng mất đi một số chức năng khác. Người uống thuốc trở nên đơ đơ, tê tê, không còn khả năng yêu thương ai. Một sự đánh đổi tàn nhẫn: để hết buồn, phải hết yêu. Nhưng điều nghịch lý là chính "tâm đại bi" của các vị Bồ Tát - nỗi buồn vì nỗi khổ của chúng sinh - lại cao thượng vô cùng. Đó là nỗi buồn xuất phát từ lòng yêu thương vô hạn, nhưng Bồ Tát vẫn tịch tĩnh, lặng lẽ, vẫn ngồi thiền, vẫn mỉm cười, vẫn làm vô số công đức. Hai loại nỗi buồn hoàn toàn khác nhau: một thứ "thiêu rụi" người sở hữu nó, thứ kia "nâng đỡ" cả thế giới.

Vậy nguyên nhân "ung thư tâm lý" này từ đâu? Nó cũng là nhân quả. Nguyên nhân gần có thể là một vài tác nhân phụ, nhưng nguyên nhân gốc, nguyên nhân xa, nằm ở kiếp trước. Kiếp xưa, có thể ta không đánh đập ai, nhưng chỉ cần một vài "động tác nhẹ nhẹ" làm cho chúng sinh buồn gần như muốn tự tử, thì kiếp này, ta sẽ nhận quả báo trầm cảm, buồn vô cớ. Giống như một người hàng xóm chỉ cần nhìn ta bằng ánh mắt khinh khỉnh, hoặc một vài câu nói "xỏ xiên", "chê trách" cũng đủ làm ta tự ái, phiền não. Nếu không biết "tác ý khiêm hạ", không biết xem mình "như cỏ rác, như cát bụi" để chặn lại, thì "ung thư tâm lý" sẽ phát triển thành "bệnh" lớn,nuốt chửng cả cuộc đời.

Giải pháp duy nhất là phải "ngăn chặn ngay từ mầm". Người tu theo đạo Phật, mục tiêu đầu tiên là không được phiền não. Phải bình an, thanh thản trước mọi vấn đề. Phải biết "tác ý khiêm hạ" liên tục, tưởng tượng mình là một người hầu hèn mọn, xin được hầu hạ tất cả mọi người. Chỉ cần ngồi tưởng tượng vậy thôi, phước tự nhiên sẽ tăng dần. Hai người bạn chơi với nhau, bình thường như nhau, nhưng một người cứ tưởng tượng mình là "người hầu", thì cuộc đời cứ thành công lên từ từ, đi tới đâu ai cũng thương mến. Còn người kia quên tưởng tượng điều đó, thì cuộc đời chỉ bình thường mà đi lên.

Ý nghĩa câu chuyện

Bệnh trầm cảm hay "ung thư tâm lý" là một dạng bệnh tâm lý nguy hiểm, tự phát sinh nỗi buồn không có nguyên nhân cụ thể, có thể đẩy người bệnh đến hành động tự tử hoặc gây hại cho người khác. Bài học lớn nhất là phải biết "chặn ngay từ mầm" bằng cách giữ tâm bình an, không phiền não, luôn "tác ý khiêm hạ" và xem mình như cỏ rác, cát bụi. Đồng thời, người tu tập cần hiểu rằng nỗi buồn cao quý nhất là "tâm đại bi" - nỗi xót xa vì nỗi khổ của chúng sinh nhưng vẫn giữ được sự tịch tĩnh, lặng lẽ.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang