Bảy Mươi Bảy Lần Bảy

Trời đã về chiều, ánh nắng vàng cam nhạt dần trên những mái ngói rêu phong. Trong một góc nhỏ của ngôi chùa cổ, tiếng chuông chiều ngân nga, hòa cùng tiếng lá khô xào xạc dưới chân người. Một người đàn ông trung niên, tay cầm xâu chuỗi, ngồi trước hiên chùa, mắt nhìn xa xăm. Trong lòng ông, một câu hỏi cứ trở đi trở lại, như con sóng vỗ vào bờ đá, không ngừng nghỉ.

Ông đã từng là một Phật tử thuần thành, đã từng bố thí, đã từng trì giới, nhưng mỗi khi gặp nghịch cảnh, mỗi khi bị người khác xúc phạm, lòng ông lại dậy sóng. Ông nhịn được một lần, hai lần, nhưng đến lần thứ ba, máu nóng trong người ông sôi lên, ông muốn đáp trả, muốn phản kháng. Ông tự hỏi: "Phải chăng sự nhẫn nhục của người tu hành cũng có giới hạn? Phải chăng con người ta chỉ có thể chịu đựng đến một mức độ nào đó?"

Một hôm, ông đến gặp vị thầy của mình, một bậc chân tu đã trải qua bao thăng trầm của cuộc đời. Ông cúi đầu, giọng nghẹn ngào: "Bạch thầy, con có một điều thắc mắc. Người ta nói phải nhẫn nhục, nhưng nhẫn nhục đến bao giờ mới là đủ? Có phải như lời Chúa Giêsu đã dạy, phải tha thứ đến bảy mươi lần bảy? Hay là có một giới hạn nào đó, như trong các bộ phim, người hùng chỉ nhịn đến lần thứ ba, rồi đứng lên đánh trả?"

Vị thầy mỉm cười hiền từ, đôi mắt sáng như ánh sao giữa bầu trời đêm. Ngài chậm rãi nói: "Con ơi, con đã từng thấy những bộ phim hành động, nơi người hùng bị ức hiếp, bị đánh đập, nhưng đến một lúc nào đó, họ đứng lên, đánh tan tành kẻ ác. Lòng người xem lúc đó hả dạ, vì họ thấy công lý được thực thi. Nhưng đó là tâm lý của phàm phu. Còn hạnh của Bồ Tát, là nhẫn nhục mãi mãi, không có giới hạn. Như lời Chúa Giêsu, là bảy mươi lần bảy, nghĩa là vô hạn."

Người đàn ông ngẩng đầu, mắt đầy hoang mang: "Nhưng bạch thầy, sao có thể nhịn mãi được? Làm sao con có thể chịu đựng hết lần này đến lần khác, mà không nổi giận, không đau khổ?"

Vị thầy nhìn thẳng vào mắt ông, giọng trầm ấm: "Con hãy nghĩ về nghiệp. Trong vô lượng kiếp trước, khi còn là phàm phu, con đã tạo vô số nghiệp. Có những nghiệp con đã trả, có những nghiệp con chưa trả. Khi con bắt đầu bước vào con đường Bồ Tát, những nghiệp cũ ấy vẫn từ từ bò tới, đòi con phải trả. Giống như con mắc nợ ai đó một triệu. Người ta đến đòi, con chỉ muốn trả sáu trăm, còn giữ lại bốn trăm để lo cuộc sống. Con năn nỉ, con dằn co, con thậm chí còn nói nặng lời. Nhưng đó không phải là cách trả nợ của Bồ Tát. Bồ Tát trả cho hết, không dằn co, không phản kháng, không giữ lại. Trả hết để nhẹ người, để không còn vướng bận."

Người đàn ông im lặng, suy ngẫm. Vị thầy tiếp lời: "Con hãy tưởng tượng, có một người đến chửi mắng con. Họ chửi những điều không đúng sự thật, hoặc nếu có đúng thì cũng chỉ một chút xíu, rồi họ cường điệu lên. Trong một cuộc chửi lộn, người ta luôn nói nhiều hơn sự thật. Nếu con chửi lại, con cũng phải nói nhiều hơn sự thật. Cứ thế, hai bên bôi nhọ nhau, không còn gì là đúng. Và kiếp sau, cả hai đều đọa làm súc sinh. Vậy thái độ của Bồ Tát là gì? Là không nói lại, không giận, không đau khổ, không hẹn ngày trả đũa. Và cuối cùng, là đợi người ta qua cơn giận, rồi chủ động làm quen lại, kết duyên lành."

Người đàn ông tròn mắt ngạc nhiên: "Làm quen lại ư? Sao có thể? Họ vừa chửi mình tan nát, sao mình có thể chủ động làm quen lại?"

Vị thầy cười nhẹ: "Đó là cái khó nhất, nhưng cũng là cái cao nhất của hạnh nhẫn nhục. Vì tâm Bồ Tát không được quyền từ bỏ một chúng sinh nào. Dù người đó có ác độc đến đâu, dù họ có gây ra những tội lỗi kinh hoàng, trong lòng Bồ Tát vẫn dành cho họ một chỗ đứng nhỏ nhỏ. Và khi có cơ hội, dù phải đợi một triệu kiếp sau, Bồ Tát vẫn tìm cách hóa độ họ. Như khi con thả con cá xuống sông, con biết kiếp trước nó đã từng là kẻ ác, nhưng con vẫn thương nó, vẫn mong cho nó một ngày được làm người biết tu tập."

Người đàn ông lặng người, nước mắt lăn dài trên má. Ông hiểu ra rằng, sự nhẫn nhục không chỉ là chịu đựng thụ động, mà còn là một hành động tích cực, một sự chủ động hóa giải nghiệp xưa và kết duyên lành. Ông cúi đầu đảnh lễ vị thầy, lòng nhẹ nhõm như vừa trút bỏ được một gánh nặng ngàn cân.

Từ ngày đó, mỗi khi gặp nghịch cảnh, ông đều nhớ đến lời thầy dạy. Ông tập không phản ứng, không giận hờn, không đau khổ, không hẹn ngày trả đũa. Và khi người ta qua cơn giận, ông chủ động tìm cách kết duyên lành, dù chỉ bằng một tin nhắn, một lời mời. Dần dần, cuộc sống của ông trở nên an lạc hơn, những món nợ xưa được trả dần, và lòng ông mở rộng ra, đón nhận tất cả chúng sinh, dù là kẻ thù hay người thân.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện dạy về hạnh nhẫn nhục của Bồ Tát, không chỉ dừng lại ở việc chịu đựng thụ động, mà còn là sự chủ động hóa giải nghiệp xưa, kết duyên lành với tất cả chúng sinh. Nhẫn nhục ba-la-mật là trả hết nợ, không dằn co, không phản kháng, và luôn mở lòng yêu thương, dù có phải đợi đến vô lượng kiếp sau để hóa độ.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang