Bảy Lần Xuất Gia

Nắng trưa đổ lửa trên con đường đất dẫn vào rừng. Mồ hôi lấm tấm trên trán, người nông dân tên Chitaha lê từng bước nặng nhọc, tay nắm chặt sợi dây thừng buộc con bò đi lạc vừa tìm được. Bụng đói cồn cào, cổ họng khô khốc, anh chỉ mong về đến nhà để có bát cơm nóng. Vậy mà khi đi ngang qua tịnh xá của Đức Phật, anh khựng lại.

Tiếng tụng kinh êm đềm vọng ra, hòa cùng mùi cơm chín thơm lừng. Anh đứng nép ngoài cửa, nhìn vào bên trong. Các vị tỳ kheo đang ngồi thọ trai trong im lặng, gương mặt thanh tịnh, an lạc. Chitaha nuốt nước bọt, ánh mắt dán vào những bát cơm trắng ngần. Anh không dám xin, chỉ đứng nhìn. Một vị tỳ kheo chợt thấy anh, liền mỉm cười hiền hậu, lấy phần cơm dự phòng để riêng theo lời Phật dạy, đưa cho anh.

Ăn xong bát cơm, Chitaha cảm thấy ấm bụng lạ thường. Anh nhìn quanh, thấy cảnh chư tăng sống giản dị mà thanh thản, không vất vả như mình. Một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu: "Ở đây tu hành chắc sướng thật, không phải lo cày bừa, không bị vợ mắng." Anh ngập ngừng hỏi một vị tỳ kheo:

"Thưa thầy, con muốn đi tu, có được không ạ?"

Vị tỳ kheo nhìn anh, mỉm cười: "Phát tâm tu thì được."

Chitaha mừng rỡ, gửi con bò lại, ở lại xuất gia. Thế nhưng mới được nửa tháng, anh đã thấy nhớ nhà da diết. Nhớ bà vợ hay mắng, nhớ đám ruộng, nhớ bầy bò, nhớ những hạt giống đang chờ gieo. Anh chào thầy, trở về nhà. Về đến nơi, vợ anh lại càu nhàu, chửi bới. Cực khổ quá, anh lại nhớ đến cảnh chùa thanh tịnh, nhớ các thầy điềm đạm, nhớ những buổi ngồi thiền. Thế là anh lại lén bỏ đi, xin xuất gia lần nữa.

Cứ thế, anh đi ra đi vào, xuất gia rồi hoàn tục, hết lần này đến lần khác. Đến lần thứ sáu, anh lại bỏ chùa về nhà. Nhưng lần này, có gì đó khác lạ. Trong lòng anh ray rứt không yên, một nỗi nhớ chùa dâng lên mãnh liệt, thôi thúc anh quay lại. Giữa trưa, khi vợ anh đang ngủ say, anh nhìn bà vợ với mái tóc rối bù, khuôn mặt nhăn nheo, chợt thấy tất cả đều tạm bợ, vô nghĩa. Anh chụp lấy bộ y còn giấu, chạy thẳng ra khỏi nhà.

Mẹ vợ anh thấy vậy, hốt hoảng gọi với theo: "Mày bỏ đi đâu vậy? Không biết giữ chồng gì cả!"

Cô vợ ngái ngủ lè nhè: "Mẹ cứ yên tâm, ổng đi vài bữa rồi lại về thôi."

Nhưng lần này, Chitaha không quay lại. Trên đường đến tịnh xá, lòng anh dán chặt vào một ý niệm: "Thế gian là vô thường, mọi chuyện trên đời đều tạm bợ, không có gì đáng quý." Anh vừa đi vừa suy nghĩ, nhiếp tâm vào đề mục ấy. Đến khi bước chân vào cổng tịnh xá, anh chợt chứng đắc quả Tu-đà-hoàn, bậc thánh đầu tiên.

Thấy anh trở lại, các vị tỳ kheo đều ngán ngẩm. Một vị lắc đầu hỏi:

"Sao, lần này xin tu nữa hả? Kỳ này được mấy ngày?"

Chitaha chắp tay, giọng điềm đạm: "Bạch các tôn giả, kỳ này con ở luôn."

Mọi người nhìn nhau, không ai tin. Nhưng quả thật, lần này anh không bỏ về nữa. Hơn mười ngày sau, anh chứng quả A-la-hán, trở thành một vị trưởng lão nghiêm trang, đĩnh đạc. Các vị tỳ kheo ngạc nhiên hỏi:

"Sao kỳ này anh tu ổn định vậy? Không về nữa sao?"

Vị trưởng lão mỉm cười: "Tôi đã hiểu bản chất thế gian là tạm bợ, vô thường. Chỉ có đạo giải thoát là đáng quý."

Khi các vị tỳ kheo thắc mắc kể lại với Đức Phật, Ngài mới giải thích nhân duyên sâu xa: "Người này, từ thời Đức Phật quá khứ, đã là một vị xuất gia tu hành rất tốt. Nhưng có lần, một người huynh đệ đồng đạo muốn hoàn tục, đến tâm sự. Vị này chỉ nói một câu: 'Thôi, anh không tu được thì về đi.' Chính vì câu nói đó, đồng tình với việc hoàn tục, nên phải chịu quả báo xuất gia rồi hoàn tục đến bảy lần."

Đức Phật nhấn mạnh: "Chỉ vì một lời đồng tình, mà phải trải qua bao nhiêu kiếp mới đắc đạo. Các con hãy cẩn thận trong từng lời nói, từng ý nghĩ."

Chitaha, giờ là vị trưởng lão A-la-hán, vẫn ngồi đó, gương mặt an nhiên. Ông đã hiểu rằng, mọi thương nhớ, mọi ý muốn trong lòng, đều do nghiệp duyên dẫn dắt. Chỉ có trí tuệ, chỉ có sự thanh tịnh của tâm, mới là nơi nương tựa vững chãi nhất.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện nhắc nhở chúng ta về luật nhân quả vô cùng vi tế: chỉ một lời đồng tình với việc xấu, dù nhỏ, cũng có thể tạo ra quả báo lớn. Đồng thời, nó dạy ta đừng vội tin vào những ý nghĩ, tình cảm của mình, vì đó có thể chỉ là nghiệp duyên dẫn dắt. Hãy biết buông bỏ, giữ tâm thanh tịnh để trí tuệ phát sinh, và luôn cẩn trọng trong mọi lời nói, hành động.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang