Bảy Lần Xuất Gia

Nắng trưa đổ lửa xuống con đường đất vắng tanh. Một người đàn ông vai vác nặng, tay dắt con bò, bước từng bước mệt mỏi. Mồ hôi thấm đẫm tấm áo vải thô, đôi chân trần lê trên cát nóng. Anh là Sīhaṭṭha, một nông dân sống ở ngoại ô thành Xá Vệ. Sáng nay, con bò trong đàn đi lạc, anh phải lặn lội vào tận rừng sâu tìm kiếm. Giờ đây, trời đã quá trưa, bụng đói cồn cào, anh chỉ muốn về đến nhà để ăn bát cơm nguội với chút muối vừng.

Đi ngang qua một tịnh xá, anh khựng lại. Từ bên trong, tiếng tụng kinh êm đềm vọng ra, hòa với mùi cơm chín thơm lừng. Anh đứng nép bên cổng nhìn vào, thấy chư Tăng đang ngồi thọ trai nghiêm trang. Bụng anh sôi lên vì đói. Anh không dám vào xin, chỉ đứng nhìn, nuốt nước bọt. Một vị Tỳ kheo nhìn thấy anh, mỉm cười hiền hậu, rồi lấy phần cơm dự phòng trong bát khất thực, đưa ra mời anh vào ăn. Sīhaṭṭha ngần ngừ, nhưng cái đói đã thắng, anh bước vào, nhận bát cơm nóng hổi. Vừa ăn, anh vừa quan sát: các vị Tỳ kheo đi đứng khoan thai, nói năng nhẹ nhàng, không vất vả như anh. Anh chợt nghĩ: “Đi tu sướng thật, không phải làm lụng cực nhọc, lại được ăn ngon.”

Ăn xong, anh mạnh dạn hỏi một vị Tỳ kheo: “Thưa thầy, con muốn đi tu, có được không ạ?” Vị Tỳ kheo nhìn anh, mỉm cười: “Phát tâm tu là tốt, được phép.” Chỉ vậy thôi, Sīhaṭṭha gửi con bò lại cho người quen, ở lại tịnh xá, cạo đầu, đắp y, xuất gia. Nhưng chưa được nửa tháng, anh đã thấy nhớ nhà. Nhớ vợ, nhớ con, nhớ cánh đồng, nhớ đàn bò, nhớ cả những hạt giống đang chờ gieo. Đêm nào anh cũng trằn trọc, thở dài. Cuối cùng, anh lặng lẽ chào thầy, cởi áo cà sa, trở về nhà.

Về nhà, anh lại cày ruộng, làm lụng vất vả. Nhưng chỉ được vài tháng, anh lại thấy nhớ chùa. Nhớ cảnh các thầy ngồi thiền, tụng kinh, nhớ không khí thanh tịnh. Anh lại lén vợ, cuốn y vàng, chạy lên chùa. Lần này, anh tu được một tháng, rồi lại nhớ nhà, lại bỏ về. Cứ thế, anh đi ra đi vào, bảy lần như một trò đùa. Lần thứ sáu, anh về nhà, vợ anh mắng xối xả: “Ông đi tu gì mà như đi chợ! Tu được mấy bữa lại về, làm phiền cả nhà.” Anh cúi đầu, không nói gì. Nhưng trong lòng, một nỗi nhớ chùa lại bắt đầu dâng lên, da diết hơn bao giờ hết.

Một buổi trưa, khi vợ anh đang ngủ, Sīhaṭṭha nhìn quanh nhà. Căn nhà tranh vách đất, cánh đồng khô nứt nẻ, con bò gầy còm. Anh chợt nhận ra tất cả đều tạm bợ, chẳng có gì đáng quý. Anh nhớ lời Phật dạy về vô thường. Lòng anh bỗng nhiên sáng lên, như có một luồng ánh sáng chiếu vào tâm hồn. Anh chụp lấy tấm y vàng, đâm đầu chạy thẳng lên chùa. Mẹ vợ anh thấy vậy, gọi với theo: “Mày đi đâu đó? Giữ chồng lại coi!” Cô vợ ngái ngủ, lơ mơ đáp: “Mẹ yên tâm, ổng đi chơi vài bữa rồi về.” Nhưng lần này, Sīhaṭṭha không quay lại.

Trên đường lên chùa, anh vừa đi vừa niệm thầm: “Thế gian là vô thường, mọi thứ đều tạm bợ, chỉ có đạo giải thoát là đáng quý.” Anh tập trung tâm ý, nhiếp tâm vào đề mục đó. Bước chân anh gần đến cổng tịnh xá, bỗng nhiên tâm anh sáng suốt lạ thường, như một lớp màn mỏng được vén lên. Anh chứng được Sơ quả Tu-đà-hoàn. Anh bước vào, các Tỳ kheo thấy anh, ai cũng ngán ngẩm: “Lại xin tu nữa à? Kỳ này được mấy ngày?” Sīhaṭṭha chắp tay, đĩnh đạc: “Bạch các Tôn giả, kỳ này con ở luôn.” Các thầy nhìn nhau, không ai tin, nhưng vẫn cho anh ở lại.

Lần này, Sīhaṭṭha tu hành rất tinh tấn. Chỉ hơn mười ngày sau, anh chứng quả A-la-hán. Từ đó, anh trở thành một vị Trưởng lão nghiêm trang, điềm đạm, oai nghi tề chỉnh. Các Tỳ kheo ngạc nhiên, hỏi: “Sao kỳ này anh tu ổn định vậy, không bỏ về nữa?” Anh mỉm cười, đáp: “Tôi đã hiểu được bản chất thế gian là tạm bợ, vô thường, chỉ có đạo giải thoát là đáng quý.”

Khi nghe chuyện, Đức Phật mới kể lại nhân duyên: “Thuở xưa, thời Đức Phật quá khứ, người này cũng là một vị xuất gia tu hành. Nhưng khi một người bạn đồng đạo đến tâm sự muốn hoàn tục, vị này đã đồng tình nói: ‘Thôi, anh không tu được thì về đi.’ Chính vì câu nói đó, vị này phải chịu quả báo bảy lần xuất gia rồi hoàn tục, đi ra đi vào. Nhưng nhờ thiện căn sâu dày từ nhiều kiếp, nên đến đời này mới đắc đạo.”

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện nhắc nhở chúng ta về luật nhân quả vi tế: chỉ một lời đồng tình với việc người khác bỏ đạo, bỏ tu cũng có thể tạo nghiệp phải trả qua nhiều đời. Ngược lại, nếu ai phát tâm xuất gia, ta nên ủng hộ, khuyến khích, tạo điều kiện, thì đời sau ta sẽ được phước xuất gia. Đồng thời, câu chuyện dạy ta đừng vội tin vào những ý nghĩ, tình cảm của mình, vì đó có thể là nghiệp từ đời trước dẫn dắt. Muốn có trí tuệ, phải tu thiền, buông bỏ ý nghĩ, làm cho tâm thanh tịnh.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang