Bảy cô thiên nữ và câu chuyện về hoàng tử Nan Đà

Kinh thành Ca Tỳ La Vệ chưa bao giờ rực rỡ đến thế. Những dải lụa đỏ thắm được treo dọc theo các con phố chính, từ cổng thành cho đến tận hoàng cung. Đèn lồng lung linh sắc màu, những chậu hoa thơm ngát được bày biện khắp nơi. Không khí náo nức, tiếng cười nói rộn ràng, bởi hôm nay là ngày trọng đại: đám cưới của hoàng tử Nan Đà, em trai của Đức Phật, với nàng Janapadi – một tuyệt thế giai nhân nổi tiếng khắp các tiểu quốc lân bang.

Hoàng tử Nan Đà, trong bộ y phục lộng lẫy, tay cầm một xâu chuỗi ngọc, đang tất bật đi lại giữa dòng người. Ông vừa chỉ huy người hầu sắp xếp bàn tiệc, vừa thỉnh thoảng liếc nhìn về phía cô dâu. Nàng Janapadi, e ấp trong chiếc khăn voan mỏng, đang đứng bên hiên, nhẹ nhàng nhắc nhở các thị nữ. Trái tim Nan Đà như lỡ nhịp mỗi khi ánh mắt họ chạm nhau. Ông nghĩ thầm: “Đây là người phụ nữ đẹp nhất trần gian, và nàng sẽ là vợ ta.”

Nhưng giữa lúc ấy, một tiếng động nhẹ vang lên từ phía cổng. Mọi người quay đầu nhìn. Một bóng người khoác áo cà sa, tay ôm bình bát, bước vào. Đó là Đức Phật – người anh trai mà Nan Đà vừa kính trọng vừa e sợ. Ngài đi thẳng vào hội trường, nơi đang bày biện tiệc cưới, không nói một lời. Đôi mắt ngài trầm tĩnh, bước chân thong dong nhưng đầy uy nghi.

Nan Đà vội vàng chạy ra, quỳ xuống đảnh lễ. Khi ngước lên, Đức Phật đưa bình bát cho ông. Nan Đà đón lấy, tay run run. Đức Phật không nói gì, chỉ lặng lẽ quay lưng bước ra ngoài. Nan Đà bối rối, ôm bình bát đi theo. Trong lòng ông nghĩ: “Chắc anh chỉ đưa bát cho mình cầm hộ thôi, lát nữa sẽ quay lại lấy.” Nhưng Đức Phật vẫn đi, từng bước chậm rãi, không ngoảnh lại.

Đến cổng, Nan Đà quay đầu nhìn về phía cô dâu. Nàng Janapadi đã đứng dậy, mặt tái xanh, không hiểu chuyện gì. Mọi người trong hội trường cũng ngơ ngác. Nan Đà muốn nói: “Anh ơi, trả bát cho em, em còn vào làm lễ cưới!” Nhưng cổ họng ông nghẹn lại. Sự kính sợ dành cho người anh trai vĩ đại quá lớn, khiến ông không thể thốt ra lời nào.

Đức Phật cứ thế đi thẳng, qua những con đường vắng, ra khỏi kinh thành, tiến về tịnh xá Trúc Lâm. Nan Đà lẽo đẽo theo sau, mồ hôi lấm tấm trên trán. Ông liên tục quay lại nhìn về phía kinh thành, nơi có nàng Janapadi đang khóc nức nở. Nhưng chân ông vẫn bước, như bị một sức mạnh vô hình kéo đi.

Khi đến tịnh xá, Đức Phật ngồi xuống, quay lại nhìn Nan Đà. Ngài hỏi nhẹ nhàng: “Này Nan Đà, em có muốn xuất gia không?”

Nan Đà mở miệng định nói “Không”, nhưng lời nói cứ mắc kẹt trong cổ họng. Trước ánh mắt từ bi mà uy nghiêm của người anh, ông chỉ có thể thốt lên một tiếng: “Dạ.”

Đức Phật gật đầu, quay sang bảo các vị tỳ kheo: “Hãy chuẩn bị lễ xuất gia cho hoàng tử Nan Đà.”

Chỉ trong chớp mắt, mái tóc đen nhánh của Nan Đà được cạo sạch. Bộ y phục hoàng tử được thay bằng tấm y vàng. Từ một chú rể sắp bước vào lễ đường, ông trở thành một vị tỳ kheo. Tin tức lan nhanh khắp kinh thành. Nàng Janapadi ngất lịm. Các quan đại thần chạy đến cầu cứu vua Tịnh Phạn, nhưng nhà vua chỉ mỉm cười, nói: “Mọi chuyện đều do nhân duyên.”

Những ngày đầu làm tỳ kheo, Nan Đà khổ sở vô cùng. Ông ngồi thiền, nhưng tâm trí cứ hiện lên hình ảnh nàng Janapadi. Đôi mắt nàng, nụ cười nàng, mái tóc nàng… Tất cả như ám ảnh ông. Ông không thể tập trung, không thể an lạc. Mỗi khi nhắm mắt, ông chỉ thấy nàng. Ông muốn bỏ trốn, nhưng không dám vì kính sợ Đức Phật. Ông muốn ở lại, nhưng lòng đau như cắt. Những ngày tháng trôi qua trong địa ngục trần gian.

Một hôm, Đức Phật gọi Nan Đà lại. Ngài nói: “Này em, hôm nay ta sẽ dẫn em đi thăm một nơi.” Nói rồi, ngài dùng thần thông đưa Nan Đà bay lên không trung. Hai anh em vượt qua những tầng mây, bay qua những cánh rừng. Khi đi ngang một khu rừng đang cháy, Đức Phật chỉ xuống: “Em thấy con khỉ kia không?” Nan Đà nhìn xuống, thấy một con khỉ già, lông lá cháy xém, đuôi cụt, đang co ro trên cành cây. Trông nó thảm hại và xấu xí vô cùng.

Họ bay tiếp, lên đến tận cõi trời Đế Thích. Cảnh tượng ở đây khiến Nan Đà choáng ngợp. Những cung điện bằng vàng, những khu vườn đầy hoa thơm, và đặc biệt là các thiên nữ – họ đẹp lộng lẫy, rạng rỡ, mỗi người một vẻ, không thể tìm thấy một khiếm khuyết nào. Họ nhẹ nhàng đi lại, nụ cười tỏa sáng như ánh trăng. Nan Đà đứng ngây người, mắt không rời khỏi các thiên nữ.

Sau chuyến tham quan, Đức Phật đưa Nan Đà trở về tịnh xá. Ngài hỏi: “Này em, bây giờ em thấy nàng Janapadi của em so với các thiên nữ kia thế nào?”

Nan Đà thở dài, đáp: “Bạch Thế Tôn, con thấy nàng Janapadi chẳng khác gì con khỉ cháy lông trong khu rừng kia. Các thiên nữ mới thực sự là tuyệt sắc.”

Đức Phật mỉm cười: “Vậy em có muốn được làm chồng của bảy thiên nữ ở cõi trời ấy không?”

Mắt Nan Đà sáng lên: “Dạ, con muốn lắm, bạch Thế Tôn.”

“Vậy thì em hãy tinh tấn tu hành, giữ giới luật, thực hành thiền định. Ta sẽ nói với vua trời Đế Thích để dành cho em bảy cô thiên nữ.”

Kể từ ngày đó, Nan Đà tu hành với một động cơ mới: để có được bảy thiên nữ. Ông ngồi thiền miệt mài, chú tâm vào hơi thở, thực hành đúng như lời Phật dạy. Nhờ phước duyên từ nhiều đời trước, ông nhanh chóng đạt được các tầng thiền định. Và rồi, trong một buổi thiền sâu, ông hoàn toàn giác ngộ, chứng quả A La Hán.

Khi ấy, mọi dục vọng, mọi tham ái trong ông đều tan biến. Ông không còn ham muốn bảy thiên nữ nữa, cũng chẳng còn vương vấn nàng Janapadi. Tâm ông thanh tịnh, an lạc, như một ngôi nhà được lợp kín, không còn kẽ hở nào cho mưa lọt vào.

Các vị tỳ kheo khác thấy Nan Đà ngồi thiền tĩnh lặng, tưởng ông vẫn còn mơ về bảy thiên nữ, nên có lời bàn tán. Đức Phật bèn dạy: “Này các tỳ kheo, các ông đừng nghĩ Nan Đà như xưa. Ngày xưa, tâm Nan Đà như mái nhà lợp vụng, nên mưa tham dục xâm nhập. Nhưng nay, tâm Nan Đà đã khéo tu, như mái nhà lợp kín, mưa tham dục không thể lọt vào. Nan Đà đã là bậc A La Hán, không còn dục vọng.”

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện về hoàng tử Nan Đà dạy chúng ta rằng, dục vọng giống như cơn mưa không ngừng rơi. Nếu tâm ta không được tu tập vững chắc, nó sẽ bị xâm nhập, bị cuốn trôi. Nhưng nếu ta biết giữ gìn, tu tập thiền định, thì dù dục vọng có mạnh mẽ đến đâu cũng không thể lay chuyển được. Đức Phật đã dùng phương tiện thiện xảo – kể cả việc hứa hẹn bảy thiên nữ – để giúp Nan Đà vượt qua cám dỗ, đạt đến giác ngộ. Điều đó cho thấy, mỗi người đều có thể chuyển hóa, dù xuất phát từ động cơ thấp kém, nhưng nếu tinh tấn, sẽ đạt được kết quả cao quý.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang