Baideon và Món Ăn

Món ăn vừa được đặt xuống bàn, ánh đèn chiếu lên lớp sốt sánh mịn, hương thơm tỏa ra quyến rũ. Đôi mắt người đàn ông sáng lên, thứ cảm giác thèm muốn tự nhiên trỗi dậy. Đây là món khoái khẩu của anh, và tâm trí anh lập tức chỉ quanh quẩn với một suy nghĩ: "Phải thưởng thức ngay mới được."

Nhưng rồi một ý nghĩ khác chợt lóe lên, chậm hơn và sâu hơn. Anh nghĩ đến người đầu bếp, người đã tỉ mỉ chuẩn bị từng nguyên liệu, bày biện khéo léo. Một chút biết ơn le lói trong lòng. Nhưng rồi, nếu suy nghĩ thêm nữa, liệu người ta có thể nghĩ đến nguồn gốc của những nguyên liệu đó không? Từ sự hy sinh của một sinh vật nào đó, có lẽ đã phải chịu đau đớn. Và khi nhận ra điều đó, tự nhiên món ăn trước mặt không còn đơn thuần là một trải nghiệm vị giác nữa. Nó trở thành một "món nợ".

Đó là câu chuyện mà một người thầy từng kể cho anh nghe. Thầy nói rằng cùng một miếng thịt bò sống, con người và con sói nhìn thấy với hai cảm giác hoàn toàn khác nhau. Người cảm thấy sợ hãi, còn sói thì mơ tưởng đến thiên đường. Giữa con người và bậc thánh, khoảng cách còn lớn hơn thế.

Anh nhớ lại lời thầy giảng: có ba hạng người khi nhìn thấy một món ăn ngon. Hạng thứ nhất, nông cạn nhất, chỉ biết món ăn ngon hay không, xứng đáng với đồng tiền bỏ ra hay không. Hạng thứ hai, biết suy nghĩ hơn, biết ơn công lao của người nấu. Hạng thứ ba, sâu sắc nhất, nhìn thấy đằng sau món ăn là máu và nước mắt của chúng sinh, rồi tự hỏi mình phải sống thế nào để bù lại món nợ đó.

Anh chợt thấy bất an. Bao lâu nay, anh vẫn tự hào rằng mình thuộc hạng người biết suy nghĩ. Nhưng giờ đây, khi nhìn lại, có lẽ anh vẫn thường xuyên dừng lại ở cảm giác "ngon" đầu tiên, mà quên đi những tầng sâu xa hơn.

Thầy anh từng nói: "Bớt tin vào cái suy nghĩ của mình đã là một bước tiến trên con đường tu tập." Hôm nay, câu nói đó lại vang lên rõ ràng hơn bao giờ hết. Anh thấy mình cần phải khiêm tốn lại, cần phải nhận ra rằng có những bậc thánh có cái nhìn cao cả hơn, sâu xa hơn rất nhiều so với những gì anh từng nghĩ.

Ý nghĩa câu chuyện

Cùng một sự vật, một tình huống, nhưng tùy thuộc vào trình độ trí tuệ và đạo đức, mỗi người sẽ có những suy nghĩ, cảm nhận hoàn toàn khác nhau. Phàm phu thường bị chi phối bởi bản năng, sự ích kỷ và những cảm xúc nhất thời. Những người có đạo đức hơn sẽ biết nghĩ đến công lao, biết ơn. Nhưng bậc thánh thì nhìn thấy sâu hơn nữa, thấy được nhân quả, thấy được mối liên hệ với muôn loài, và tự hỏi trách nhiệm của mình đối với cuộc đời là gì. Bài học là hãy bớt chấp vào cái nhìn của mình, khiêm tốn nhận ra sự hạn hẹp của bản thân, và cố gắng tu tập để có được cái nhìn sâu rộng, từ bi hơn.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang