Bài Toán Tội Phước

Nắng chiều xuyên qua tán lá bạch đàn, in những vệt vàng loang lổ trên sân chùa. Một nhóm huynh đệ ngồi quây quần, lắng nghe lời thầy giảng. Gió thoảng qua, mang theo mùi cỏ khô và hương nhang nhẹ nhàng. Giọng thầy trầm ấm, chậm rãi nhưng mỗi lời đều nặng trĩu ý nghĩa.

Câu hỏi đầu tiên thầy đặt ra làm không khí lắng hẳn xuống: "Các con biết không, từ lúc sinh ra cho đến khi nhắm mắt, mỗi ngày chúng ta đang làm một việc gì? Đó là giải bài toán tội phước. Càng hiểu đạo sâu, càng thấy bài toán này tinh vi đến rùng mình."

"Mỗi ngày ta sống trên đời, ta giải bài toán tội phước từng giờ. Không biết thì nói từng tháng, từng ngày. Nhưng người hiểu đạo rồi phải biết rõ từng giờ. Mỗi khi ta làm một việc, việc đó thành tội hay thành phước, phải biết. Vì nó ảnh hưởng đến cuộc đời ta ở kiếp này và những kiếp sau."

Thầy dừng lại, ánh mắt nhìn xa xăm, như đang nhớ lại một quãng đời đã qua. Rồi thầy kể, giọng trầm hơn.

"Có những ngày, thầy cảm thấy mình thua. Một ngày trôi qua mà thầy không làm được bất kỳ việc gì có lợi cho đạo pháp, cho chúng sinh. Không lạy Phật, không ngồi thiền, không soạn bài, không dạy dỗ ai một điều gì. Ngày đó, thầy bị lỗ, không có phước. Nhưng thầy vẫn phải ăn, tức là vẫn phải tổn phước."

Một đệ tử ngồi gần, tay bất giác nắm chặt vạt áo, như đang tự kiểm điểm lại những ngày tháng của mình. Thầy tiếp tục, lời nói chậm rãi nhưng kiên quyết.

"Không có gì là đương nhiên hết. Mỗi một miếng cơm ta ăn, mỗi một nơi ta ở, đều là phước báo từ kiếp trước mang lại. Cứ nghĩ mình được sống, được ăn, được mặc là hiển nhiên? Không có gì hiển nhiên. Nếu phước hết, tự nhiên cha mẹ mất sớm, gia đình tan vỡ, tai họa ập đến. Vậy mà nhiều người, cả một ngày không làm được việc gì ra phước, vẫn ung dung hưởng thụ, không hề hay biết phước mình đang cạn kiệt từng ngày."

Thầy kể về một người đàn ông trẻ, tốt nghiệp đại học, có công việc ổn định ở một công ty lớn. Anh luôn tự hào về bằng cấp và vị trí của mình. Một hôm, vì một mâu thuẫn nhỏ với cấp trên, anh bị trù dập. Hôm sau, khi đến công ty, anh được lệnh chuyển sang làm trưởng ban vệ sinh. Công việc hàng ngày là quét nhà cầu, dọn dẹp nhà tắm cho toàn công ty.

"Anh ấy sững sờ," thầy nói, "đứng trước bàn giám đốc, tay run run cầm tờ quyết định chuyển công tác. Anh muốn phản ứng, muốn từ chối, nhưng lời thầy năm xưa bỗng hiện lên trong đầu: 'Hãy hoan hỉ nhận, dù ở bất kỳ vị trí nào, miễn là phụng sự.'"

"Hôm sau, anh đến bộ phận vệ sinh, xách chổi, mang xô nước. Có đồng nghiệp cũ đi ngang, nhìn anh với ái ngại, có kẻ thì tủm tỉm cười. Nhưng anh chỉ mỉm cười đáp lại, rồi bước vào nhà cầu. Anh quét dọn bằng cả mười người, sạch sẽ, thơm tho, hơn cả mong đợi. Một tháng sau, cả công ty đều kinh ngạc. Giám đốc gọi anh lên, ái ngại nói: 'Chúng tôi chỉ muốn thử em...' Anh nhẹ nhàng đáp: 'Dạ, em biết. Nhưng em cảm ơn vì có cơ hội phụng sự.'

Thầy nhìn cả nhóm, ánh mắt nghiêm túc: "Các con ơi, cuộc đời rất ngắn. Khoảng thời gian ta có sức khỏe, có khả năng cống hiến chỉ là một dải hẹp ở giữa. Phía đầu là khi còn nhỏ, được cha mẹ nuôi nấng. Phía cuối là lúc già yếu, lại phải hưởng lại. Nhiều người không chịu tận dụng dải hẹp ở giữa để tạo phước, lại dành thời gian hưởng thụ nhiều hơn cống hiến. Phước cạn kiệt lúc nào không hay."

Một câu hỏi vang lên từ phía sau: "Thầy ơi, nếu ta có nhiều phước, liệu có ai hại được ta không?"

Thầy mỉm cười, nụ cười hơi buồn: "Nếu ta có phước, phước sẽ bảo vệ ta. Giả sử có người canh để tông xe ta, đúng lúc xe họ hỏng, họ nằm chờ, xe khác tông trúng họ, còn ta thoát đi bình an. Nhưng nếu ta thiếu phước, tội tự sẽ hại ta, chẳng cần đợi ai. Vậy nên, tạo phước không chỉ cho bản thân, mà còn cho cả dân tộc.Phước của mỗi người góp vào tổng số phước của cả dân tộc. Phước lớn, đất nước vững mạnh, không kẻ thù nào xâm hại được."

Nhưng rồi thầy cảnh báo, giọng trầm xuống: "Khi ta hiểu điều này, kẻ thù cũng hiểu. Nó sẽ tìm cách phá phước của ta. Phá bằng cách nào? Đánh vào gốc rễ, vào tâm ta. Tâm ta dùng để tạo phước phải có đạo lý, có chánh kiến. Kẻ thù sẽ gỡ bỏ những điều quý giá trong tâm ta: lòng tôn kính Phật, niềm tin thầy mình, sự hiểu biết nhân quả, lý tưởng vô ngã. Khi những điều đó mất, tâm ta sụp đổ, phước tan biến."

Thầy kể về một sự cố tại chùa năm 2009, rồi đúng năm năm sau, năm 2014, đạo tràng bị xâm nhập, chia rẽ. Có người được cài vào, rỉ tai, bóp méo sự thật, gieo nghi ngờ vào lòng các huynh đệ. "Ba phương pháp của kẻ thù: dựng chuyện hoàn toàn không có, dựa vào sự thật nhưng bóp méo, hoặc đưa một người khác ca ngợi để thay thế hình ảnh sư phụ trong lòng mọi người."

"Đối với đất nước cũng vậy. Muốn biến một người yêu nước thành phản quốc, phải lấy đi trong lòng họ năm điều: tình gia tộc tổ tiên, tự hào lịch sử, niềm tin lãnh đạo, yêu thương đồng bào, yêu thương non sông. Kẻ thù sẽ làm mọi cách để gieo nghi ngờ, chia rẽ. Chúng ở đâu? Ở quán cà phê, trên mạng xã hội, trong những cuộc trò chuyện thân mật. Kẻ thù chính là người ta yêu thương nhất, chiếm được cảm tình ta nhất."

Một đệ tử hỏi: "Thầy ơi, vậy mình phải làm sao để đối diện?"

Thầy đáp, giọng mạnh mẽ trở lại: "Các con phải đương đầu, không được trốn tránh. Phải uống cà phê nhiều hơn để thuyết phục người nói bậy. Phải vào Facebook nhiều hơn để giải thích, phản biện, tấn công cho đến khi kẻ thù câm miệng. Đừng để tình cảm cá nhân chi phối lý trí. Đừng dễ tin. Nghe chê ai, phải xét lại. Nghe khen ai lên mây, cũng phải coi lại. Phật dạy: đừng chê người đáng khen, đừng khen người đáng chê."

Thầy kể thêm một ví dụ: "Có người đến chùa, khen ngợi một huynh đệ trẻ: 'Em tìm anh từ Bắc vào Nam, anh là người duy nhất sáng sủa giữa hàng ngàn người. Em muốn kết bạn với anh.' Nếu huynh đệ đó mềm lòng, cho số điện thoại, đi uống cà phê, tâm hồn coi như đã bán cho quỷ. Hay có người nói: 'Thầy ơi, con phải tin anh ấy vì anh ấy đã cứu con khỏi bốn tên cướp.' Đâu ngờ bốn tên cướp đó cùng băng với anh ta, tạo tình huống giả để con mang ơn. Vậy nên, đạo pháp trên hết, đất nước trên hết. Có ơn thì cảm ơn, nhưng nếu ai nhúc nhích một điều sai, ta quay lưng liền."

Thầy kết thúc, ánh mắt sáng lên niềm tin: "Phước là sức mạnh. Tạo phước bằng tâm thiện, giữ gìn bốn điều quý trong tâm với đạo pháp, năm điều quý với đất nước. Rèn luyện bản lĩnh: không để tình cảm chi phối, không dễ tin. Đó là cách tốt nhất để bảo vệ mình, bảo vệ gia đình, và bảo vệ dân tộc."

Ý nghĩa câu chuyện

Cuộc đời mỗi người là một quá trình liên tục tạo phước hoặc tạo tội. Phước báo không chỉ mang lại an lạc cho bản thân mà còn là sức mạnh bảo vệ, góp phần vào sự hùng cường của dân tộc. Để duy trì và gia tăng phước báo, cần giữ gìn bốn điều quý trong tâm (tôn kính Phật, tin thầy, hiểu nhân quả, hướng tới vô ngã) và năm điều quý với đất nước (tình tổ tiên, tự hào lịch sử, niềm tin lãnh đạo, yêu đồng bào, yêu non sông). Đồng thời, phải rèn luyện bản lĩnh: không để tình cảm cá nhân chi phối lý trí và không dễ tin trước mọi thông tin, để không bị kẻ thù lợi dụng, gieo rắc nghi ngờ, phá hoại niềm tin và phước báo.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang