Bài học từ chiếc dép và buổi sám hối

Khoảng hai năm sau ngày gặp lại, tôi hỏi thăm vị trụ trì trẻ mà tôi từng khuyên nhủ: “Sao rồi, thầy tập giảng chưa?”

Ông cười, gãi đầu, mắt hơi ngượng: “Dạ, con có nghe lời thầy, con tập giảng. Nhưng mà…” – Ông ngập ngừng – “kỳ lắm thầy ơi.”

Tôi nhướn mày: “Kỳ sao?”

“Mới đầu con cũng làm đúng như thầy dặn. Xá tổ xong, để dép ở dưới nhà tổ, đi lên chánh điện sám hối. Sám hối xong, con ngồi đó giảng cho Phật tử nghe. Giảng xong mới xuống nhà tổ xá tổ, lấy dép đi về. Nhưng mà…” – Ông thở dài – “con giảng mấy lần, họ rút kinh nghiệm. Họ đem dép lên để ngay chánh điện. Sám hối xong, họ từ từ tuột xuống chánh điện, lấy dép đi về hết trơn, chẳng còn ai ngồi lại nghe con giảng. Con ngồi một mình, ưu tư hoài, không hiểu sao Phật tử của mình kỳ khôi vậy.”

Tôi bật cười, hiểu ngay vấn đề. “Không phải họ kỳ đâu. Là tại thầy chưa có kinh nghiệm giảng, mà giảng dài quá. Phật tử lạy Phật xong, mệt rồi, ngồi quất luôn hai tiếng đồng hồ nữa, ai chịu nổi? Ở nhà người ta còn bao việc phải lo.”

Vị trụ trì trợn mắt: “Ủa, vậy hồi xưa thầy dặn con giảng, mà quên dặn con giảng ít ít thôi hả?”

Cả hai cùng cười. Tôi nhớ lại hồi mình mới về chùa quê. Buổi sám hối nào cũng có Phật tử tới. Tôi giảng vừa gọn, khoảng 45 phút thôi. Vậy mà Phật tử thích, cứ tới hoài. Nhờ giảng ít mà nên. Vùng sâu vùng xa như thế này, mà quý ni sư dựng được ngôi pháp bảo, phải có kế hoạch độ chúng sinh, đưa họ về chùa. Nhưng cái khó là Phật tử chưa quen với Phật pháp, nên những giáo lý nói cho họ nghe phải thiết thực, hiện tại. Đó là điều hôm nay chúng ta trao đổi với nhau.

Đức Phật từng định nghĩa: “Pháp là thiết thực hiện tại, không thời gian, đến để mà thấy, người trí tự mình tin hiểu.” Thiết thực nghĩa là thực tế, nói những điều có trong cuộc sống, không mơ hồ, không tưởng tượng. Người nghèo nghe pháp, phải thấy an vui ngay trong cảnh nghèo, biết đủ, biết làm phước nhỏ. Người giàu nghe pháp, phải bớt kiêu ngạo, biết thương người. Giáo pháp phải giải quyết được những nỗi khổ cụ thể: chồng có vợ bé, con hút xì ke, công ăn việc làm lận đận. Không thể nói “thôi con niệm Phật cầu vãng sanh” rồi bỏ mặc.

Vị trụ trì trẻ gật gù: “Con hiểu rồi. Giảng ít thôi, nhưng phải hay, phải thiết thực, để người ta về áp dụng được liền.”

Từ đó, ông rút kinh nghiệm. Mỗi buổi sám hối, ông chỉ giảng nửa tiếng, nhưng nửa tiếng đó ông chuẩn bị kỹ, kể chuyện, đưa ra ví dụ cụ thể. Phật tử dần dần thích, tới đông hơn. Có người nghèo nghe pháp, biết đủ, vui vẻ đi đắp đường cho chùa. Có người giàu nghe pháp, bớt khinh người, thấy nhẹ lòng. Giáo pháp thiết thực đã làm thay đổi cuộc sống họ.

Ý nghĩa câu chuyện

Giáo pháp của Đức Phật phải thiết thực, áp dụng được ngay vào đời sống, giải quyết những khổ đau cụ thể, không mơ hồ, không xa vời. Người giảng pháp cần nói ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp căn cơ người nghe, để họ tự mình thấy lợi ích và tin theo.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang