Ba mươi ba vị trời

Giữa buổi chợ quê ngày hội, đất cát lầy lội, người chen chúc nhau. Một chàng trai trẻ tên Magha, thân phận hoàng thân, đứng giữa dòng người. Chàng cúi xuống, lấy chân gạt đá, dọn cỏ cho đất bằng phẳng. Vừa dọn xong, một người khác xô tới chiếm chỗ. Chàng không giận, chỉ mỉm cười, lui ra chỗ khác và lại tiếp tục dọn. Cứ thế, chàng dọn hết chỗ này đến chỗ khác, mỗi lần đều có người đến chiếm, chàng lại vui vẻ nhường. Người ta thấy lạ, hỏi: "Sao anh cứ dọn cho người khác đứng vậy?" Chàng cười: "Họ cần chỗ đứng, tôi dọn cho họ, họ vui, tôi cũng vui."

Magha vốn là con nhà khá giả, từ nhỏ đã giữ bảy điều nguyện: phụng dưỡng cha mẹ, kính trọng người lớn, nói lời hòa nhã, không nói xấu sau lưng, rộng rãi bố thí, nói lời chân thật, và không bao giờ nổi nóng. Chàng sống hiền lành, hay giúp người, nên khi thấy chuyện dọn chỗ cho người khác, chàng thấy vui và làm hoài không chán.

Một hôm, chàng nghĩ: "Mình dọn chỗ cho người ta đứng, chỉ được một lúc, chợ tan là hết. Sao mình không làm việc gì lớn hơn, để nhiều người được nhờ?" Thế là chàng rủ thêm 32 thanh niên trong làng, cùng nhau mở đường, dọn gai góc, san đất, nối liền các làng xa. Đường sá đi lại dễ dàng, ai cũng khen ngợi. Tiếng lành đồn xa, đến tai vị quan trưởng huyện. Ông ta ganh tị, nghĩ: "Bọn này làm gì mà dân chúng quý trọng hơn cả ta?" Ông bèn tâu vua rằng 33 người này đang tụ tập, mở đường, có ý nổi loạn. Vua tin lời, sai quân bắt cả 33 người về, không xét hỏi, ra lệnh cho voi dày chết.

Giữa bãi đất trống, 33 người bị trói, quân lính vây kín. Những con voi khổng lồ lù lù tiến tới. Magha nhìn 32 người bạn, nói: "Không còn đường thoát. Chúng ta hãy an trú trong lòng từ bi, thương yêu tất cả chúng sinh." Cả 33 người nhắm mắt, quán tưởng tình thương tràn khắp. Khi voi bước tới gần, chúng bỗng khựng lại, không chịu tiến thêm. Người quản tượng dùng giáo đâm vào đùi voi, voi vẫn đứng yên. Vua nghe báo, chạy ra xem, thấy lạ bèn cho gọi 33 người lên hỏi. Nghe rõ sự tình, vua biết họ bị oan, bèn trả tự do và ban cho họ vùng đất đó. Còn tên quan huyện gian ác bị phạt làm nô lệ.

Từ đó, 33 người cùng nhau xây dựng vùng đất, làm nhà nghỉ cho khách qua đường, mở chợ, đắp đường. Họ còn cho người đến giảng đạo lý cho khách trọ. Magha có bốn người vợ, ba người siêng năng làm phước cùng chồng, riêng người vợ thứ tư tên Thiện Sanh chỉ lo trang điểm, làm đẹp, không chịu làm việc thiện.

Khi Magha và 32 người bạn qua đời, nhờ công đức lành, họ được sinh lên cõi trời, thành 33 vị trời, Magha làm vua, tức Đế Thích. Còn Thiện Sanh, vì chỉ lo sắc đẹp, bị đọa làm chim hạc. Đế Thích thương tình, hiện xuống khuyên nàng giữ giới, đừng ăn cá sống. Chim hạc nghe lời, chỉ ăn cá chết, dù bị suy dinh dưỡng nhưng nhờ giữ giới nên chết sớm, sinh lại làm con gái nhà làm gốm. Đế Thích lại hiện xuống dạy dỗ, giúp cô tạo phước, cuối cùng cô sinh lên cõi trời, trở thành vợ Đế Thích.

Từ đó, cõi trời có chư thiên cai quản, không còn bị A-tu-la chiếm giữ. Đức Phật kể câu chuyện này để dạy rằng: người biết tinh tấn, không phóng dật, làm lành, giữ giới, sẽ đạt được địa vị cao quý, như Đế Thích đạt ngôi Thiên chủ.

Ý nghĩa câu chuyện

Bài học lớn nhất là lòng vị tha: khi bị thiệt thòi, nếu ta đứng trên vị trí người khác, thấy họ được lợi thì ta vui, đó là hạnh lành. Ngược lại, nếu chỉ biết đến mình, ta dễ nổi giận, tạo nghiệp xấu. Người biết sống vì người, giữ giới, làm phước, sẽ được phước báo lớn, như Đế Thích đạt ngôi vị Thiên chủ.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang