Ba đồng tiền cò

Buổi chiều trên chùa, nắng vàng nhạt trải dài trên mái ngói rêu phong. Trong phòng khách, một vị thầy già đang ngồi trò chuyện cùng vài Phật tử. Bỗng một cô Phật tử trung niên lên tiếng:

“Bạch thầy, con nghe đĩa thầy giảng mà con tập khí công nguyên pháp, chân con hết đau từ hồi đó tới giờ. Con biết ơn thầy lắm!”

Vị thầy mỉm cười hiền hậu, đôi mắt ánh lên vẻ trầm tư. Ông nhớ lại câu chuyện xưa, về một ông võ sư chuyên viết sách võ thuật. Người ta hỏi ông:

“Trời ơi, thầy viết nhiều sách vậy chắc thầy giàu lắm nhỉ?”

Ông võ sư lắc đầu, cười buồn:

“Không có đâu. Mỗi cuốn sách bán ra, tôi chỉ được chia ba đồng thôi.”

Ba đồng - một con số nhỏ nhoi, nhưng lại in sâu vào tâm trí vị thầy. Kể từ khi đi tu, đi giảng dạy khắp nơi, ông chợt nhận ra một điều: mỗi người nghe pháp mà phát tâm làm việc thiện, dù là đắp một cây cầu, sửa một con đường, thì công đức của họ to lớn như một gia tài. Nhưng khi họ gặp thầy, họ cúng dường chỉ ba cây - vừa đúng ba đồng tiền cò mà thầy được hưởng từ công sức giáo hóa của mình.

Vị thầy trầm ngâm nhìn tách trà bốc khói, lòng tự nhủ: “Thì ra, mình sống nhờ cái phước cò đó thôi. Nó chút xíu, không nhiều nhặn gì.” Nhưng chính cái phước nhỏ nhoi ấy lại là sợi dây kết nối vô hình với chúng sinh. Nhờ một lời khuyên về sức khỏe, một bài tập khí công, hay một câu góp ý chân thành, người ta mến mình, nhớ đến mình. Cái duyên lành ấy có khi kiếp này chưa nảy nở, nhưng đến ba bốn kiếp sau, nó bỗng bừng nở thành hoa.

Vị thầy nhớ lại câu chuyện về một ông đạo ở miền Tây. Người ta kể rằng ông giảng đạo lý cũng bình thường, nhiều người còn biết nhiều hơn ông. Vậy mà người ta theo ông đông như kiến, mê mẩn không rời. Có người hỏi:

“Sao ông giảng bình thường vậy mà người ta lại thích đến thế?”

Người ta bảo nhau rằng đó là duyên từ kiếp trước. Kiếp trước ông làm quan, làm vua, lo cho dân nhiều quá, tình thương còn đọng lại trong tim dân chúng. Đến kiếp này ông trở thành ông đạo, những người dân năm xưa cũng đầu thai trở lại, tìm đến ông để làm đệ tử. Hoặc có những ông thầy thuốc ngày xưa, xách tráp đi băng rừng lội suối chữa bệnh cho người nghèo. Họ không lấy tiền, không nhận quà, chỉ lặng lẽ đi về. Bảy kiếp sau, khi ông thầy thuốc ấy đi tu, tất cả những bệnh nhân năm xưa đều tìm đến xin quy y, làm đệ tử.

Vị thầy khẽ thở dài, nhìn ra khoảng sân chùa vắng. Ông hiểu rằng, dù chỉ là ba đồng tiền cò, nhưng mỗi lời nói, mỗi hành động nhỏ của mình đều gieo vào lòng người một hạt giống lành. Hạt giống ấy có thể nằm im trong đất nhiều năm, nhưng đến mùa, nó sẽ nảy mầm. Và khi ấy, cái duyên lành mà mình đã gieo từ kiếp trước sẽ đơm hoa kết trái, đưa chúng sinh đến gần hơn với bờ giác.

Buổi chiều dần tàn, nắng tắt hẳn. Vị thầy đứng dậy, bước ra hiên chùa, lòng nhẹ nhõm. Ông thầm nghĩ: “Dù chỉ là ba đồng, nhưng nếu mỗi ngày mình đều gieo được một chút duyên lành, thì đời này qua đời khác, mình vẫn luôn có mặt để nâng đỡ chúng sinh.”

Ý nghĩa câu chuyện

Bồ Tát dùng mọi phương tiện, dù nhỏ bé, để gieo duyên lành với chúng sinh. Mỗi lời khuyên, mỗi hành động giúp ích cho người khác đều tạo nên một sợi dây nhân duyên, có thể đơm hoa kết trái ở kiếp sau. Đừng xem thường những việc nhỏ, vì chính những hạt giống nhỏ ấy sẽ nuôi dưỡng tâm Bồ Tát và đưa chúng sinh đến gần với đạo.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang