Ba đời một nghiệp

Tiếng bò rống xé toạc không gian tĩnh lặng của buổi chiều hôm ấy. Trong chuồng, con bò bị trói chặt, mắt mở to, long lanh sợ hãi. Một người đàn ông, tay cầm dao, mặt đỏ bừng vì cơn giận dữ, lao vào. Ông ta là một người đồ tể, đã quen với máu me, nhưng hôm nay, cơn thịnh nộ khiến ông ta mất hết lý trí. Ông ta kéo lưỡi con bò ra, cắt phăng một nhát. Máu phun ra, con vật giãy giụa, rồi im lặng. Trong nhà, người vợ run rẩy, không dám nhìn, chỉ biết cắn chặt môi. Bà đã quen với sự hung dữ của chồng, nhưng chưa bao giờ thấy ông ta điên cuồng đến vậy. Ông ta cầm miếng lưỡi bò còn sống, đưa cho vợ, ra lệnh: “Nấu ngay cho ta! Không có thịt ngon, ta không ăn!”.

Người đàn ông này đã làm nghề đồ tể suốt đời. Ông ta chỉ ăn cơm với thịt bò ngon nhất. Mỗi lần mổ bò, ông ta luôn cắt lại một miếng ngon nhất, bắt vợ nấu cho mình. Hôm đó, khi ông ta đi tắm, một người bạn thân đến nhà, nài nỉ xin miếng thịt vì có khách bất ngờ. Người vợ từ chối, nhưng người bạn thân quá, chụp lấy miếng thịt chạy mất. Khi ông đồ tể lên, thấy mâm cơm không có thịt, ông ta nổi điên, hất đổ mâm, chửi bới vợ, rồi chạy ra chuồng bò, làm ra cái chết thảm khốc cho con vật.

Ăn xong miếng lưỡi bò, ông ta bỗng nhiên la hét, máu từ miệng tuôn ra ồ ạt. Ông ta rống lên như bò, bò quanh nhà, giãy giụa đau đớn. Không ai dám đến gần. Cảnh tượng ấy kéo dài từ chiều đến sáng hôm sau, khi ông ta chết trong sự vật vã, như một con bò bị giết. Người con trai chứng kiến cảnh cha mình chết thảm, sợ hãi tột độ. Anh ta lấy chút vàng bạc của mẹ, trốn khỏi làng, chạy về thành phố Hoa Thị Thành, nơi có ngôi trường đại học danh tiếng Tasila.

Ở đó, anh ta chọn học nghề kim hoàn, một nghề hiền lành, không sát sinh. Anh ta chăm chỉ học hành, được ông chủ tiệm vàng lớn nhận làm học trò, rồi gả con gái cho. Cuộc đời anh ta trở nên giàu có, sung túc. Anh ta có nhiều con, cả trai lẫn gái. Khi các con lớn, họ rời Hoa Thị Thành, về Xá Vệ sinh sống. Lúc đó, Đức Phật đang giáo hóa ở Xá Vệ, nhờ ông Cấp Cô Độc cúng dường tịnh xá. Những người con của anh ta đều theo Phật, tu tập công đức.

Một ngày, họ nhận ra cha mẹ mình từ nhỏ đến già không biết đạo, không làm phước. Họ liền đưa cha mẹ từ Hoa Thị Thành về Xá Vệ để chăm sóc. Khi người cha già yếu, sắp mất, họ làm một lễ cúng dường trai tăng, thỉnh Phật và chư tăng đến, cầu nguyện cho cha. Phật đến, nhìn ông lão, nói: “Ngươi như chiếc lá úa, Diêm sứ đang đứng chờ. Cửa tử vong đã mở, chẳng có gì mang theo. Hãy tự làm hòn đảo sáng suốt và tinh cần. Mau giữ lòng thanh tịnh để về với chư thiên”.

Ông lão nghe Phật nói, bàng hoàng. Cả đời ông chỉ biết làm ăn, giàu có, nhưng chưa từng nghĩ đến việc tu tạo phước đức. Ông không có hành trang gì cho chuyến đi cuối cùng. Nhưng nhờ lời Phật khuyên, ông gắng gượng thanh lọc tâm hồn trong những giây phút cuối đời. Ông mất, nhưng nhờ phước lành từ việc con cái cúng dường, và nhờ gặp Phật, ông được sinh về cõi lành.

Người con trai, sau khi cha mất, càng thấm thía lời Phật dạy. Anh ta nhìn lại ba đời: ông nội làm đồ tể, chết thảm, đọa địa ngục; cha mình làm nghề kim hoàn, không biết đạo, nhưng nhờ con cái có phước, được gặp Phật, thoát khỏi cảnh khổ; còn mình và các con, nhờ biết tu, được sống trong chánh pháp. Anh ta hiểu rằng, mỗi người phải tự làm hòn đảo cho chính mình, không thể trông cậy vào ai khác.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện cho thấy nhân quả không chỉ dừng lại ở một đời, mà có thể thay đổi nhờ sự tu tập và phước đức của con cháu. Quan trọng nhất, mỗi người phải tự tạo phước cho mình, vì “phước ai nấy hưởng, tội ai nấy chịu”. Đừng ỷ lại vào người khác, hãy tự làm hòn đảo sáng suốt, tinh cần, giữ lòng thanh tịnh ngay khi còn sống.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang