Ánh mắt cuối đời

Buổi sáng hôm ấy, nắng lên chưa được bao lâu, nhưng cái nắng đã bắt đầu đổ xuống mặt sân gạch cũ nóng ran. Giữa sân, một chàng trai trẻ nằm trên chiếc giường kê tạm, mặt quay vào trong, đôi mắt mở thẫn thờ nhìn lên mái hiên rêu phủ. Chàng bệnh đã mấy tháng nay, thân thể gầy rộc, hơi thở yếu ớt như sợi tơ sắp đứt. Trong nhà, cha chàng là một trưởng giả giàu có bậc nhất vùng, nhưng chưa từng chịu tốn một đồng để mời thầy thuốc. Đến lúc con gần đất xa trời, ông chỉ sai người khiêng chiếc giường ra sân, với hy vọng may ra có ông thầy thuốc nào đi ngang thương tình chữa giúp cho khỏi mất tiền.

Chàng trai nằm đó, lòng buồn bã vô cùng. Chàng không trách cha, chỉ thấy tủi thân cho phận mình. Sinh ra trong nhà giàu mà chưa một ngày được hưởng sự chăm sóc tử tế. Bao nhiêu năm sống, chàng chỉ biết nghe lời cha, không dám làm gì tốn kém, cũng chẳng có cơ hội làm điều gì phước thiện. Giờ đây nằm chờ chết, chàng chỉ biết quay mặt vào tường, mặc cho nước mắt lăn dài trên gò má hốc hác.

Bỗng nhiên, một luồng ánh sáng lạ chiếu từ phía sau lưng, xuyên qua kẽ mắt khiến chàng giật mình. Chàng rên khe khẽ, cố lật người lại. Rồi chàng sững sờ. Từ xa, giữa con đường đất mờ sương, một vị Sa-môn đang chậm rãi bước tới. Dáng đi của Ngài trầm hùng mà nhẹ nhàng, như một con voi chúa đang lướt trên mây. Ánh hào quang tỏa ra từ thân Ngài như ngàn ánh mặt trời, khiến cả khoảng sân bừng sáng. Chàng trai chưa từng thấy ai đẹp đẽ, uy nghi đến vậy. Trong đôi mắt bệnh hoạn đã gần như mờ đục, hình ảnh vị Sa-môn hiện lên rực rỡ như một tòa núi châu báu.

Chàng trai cảm thấy tim mình như ngừng đập. Một cảm xúc dâng trào mãnh liệt, khó tả, trào lên từ tận đáy lòng. Chàng không nói được lời nào, chỉ thì thào trong tâm: “Con xin dâng lên Ngài lòng tôn kính trọn vẹn của con.” Ngay khoảnh khắc ấy, hơi thở cuối cùng của chàng nhẹ nhàng rời khỏi thân xác. Chàng qua đời, nhưng khuôn mặt vẫn còn nguyên nét an nhiên, thanh thản.

Khi người cha trở ra sân để xem có ai cứu chữa cho con mình chưa, ông chỉ thấy một thân xác lạnh ngắt. Ông gào khóc thảm thiết, nhưng rồi bỗng sực nhớ phải lo việc ma chay, ông liền khô nước mắt, bắt đầu tính toán làm sao để mua chiếc quan tài rẻ nhất mà không mất tiền. Sự bần tiện vẫn còn nguyên trong con người ông, ngay cả trước cái chết của con mình.

Vị thiên tử mới sinh lên cõi trời, nhìn xuống thấy cha mình vẫn còn mê muội, đáng thương, liền hiện thân xuống trần. Chàng kể cho cha nghe về cái chết của mình, về lòng tôn kính tuyệt đối với Đức Phật đã giúp chàng được sinh lên cõi trời. Người cha nghe xong, sửng sốt, rồi cuối cùng cũng hiểu ra rằng hạnh phúc không đến từ của cải, mà từ tâm hồn thanh tịnh.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện cho thấy tâm là chủ tạo tác. Nếu tâm thanh tịnh, hạnh phúc sẽ theo ta như bóng không rời hình. Chỉ một khoảnh khắc tôn kính Phật tuyệt đối cũng đủ đưa con người đến cảnh giới an lành, bởi tâm là gốc của mọi nghiệp lành.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang