Cái Gì Cũng Vừa Chừng: Bí Quyết Sống An Nhiên Giữa Đời

Bạn có bao giờ tự hỏi, tại sao có những người sống rất tình cảm, yêu thương gia đình hết mực, nhưng cuối cùng lại khiến những người thân yêu trở nên hư hỏng? Hay có những người ăn uống kham khổ, tập luyện vất vả tưởng chừng sẽ khỏe mạnh, nhưng lại đổ bệnh? Câu trả lời nằm ở một nguyên lý đơn giản mà sâu sắc: cái gì cũng vừa chừng. Trong bài pháp thoại đầu năm, TT. Thích Chân Quang đã chia sẻ những câu chuyện rất đời thường để chúng ta hiểu rằng, sự vừa chừng chính là chìa khóa mở ra cánh cửa an lạc giữa cuộc sống bộn bề.

Ăn uống: Vừa ngon miệng thì dừng lại

Chuyện ăn uống tưởng chừng đơn giản nhưng lại là nơi dễ rơi vào cực đoan nhất. Có người chủ trương ăn uống kham khổ để tu hành, có người lại cho rằng phải ăn đầy đủ dinh dưỡng mới khỏe. Thầy Chân Quang kể về thời gian ông thực hành pháp môn gạo lứt muối mè, một trào lưu rất thịnh hành một thời. Ban đầu tưởng chừng đơn giản, nhưng sau một thời gian, sức khỏe ông kiệt quệ, không thể làm nổi việc nặng. Ông nghiệm ra rằng, mọi lý thuyết cực đoan đều sai lầm.

“Còn cái gì mà vừa vào thấy ngon miệng là ngừng lại. Vậy đó. Bởi vì vừa với cái lao động của mình... Còn hễ thấy ngon miệng mà ráng hưởng cho nhiều thì tiểu đường liền.”

Lời khuyên của thầy thật giản dị: hãy ăn uống theo nhu cầu của cơ thể, đừng ép mình quá mức, cũng đừng thả mình theo dục vọng. Một chút “vừa chừng” trong ăn uống sẽ giúp ta có sức khỏe dẻo dai để làm việc và tu tập.

Tình thương: Yêu vừa đủ để thương được tất cả

Tình thương là điều kỳ diệu nhất, nhưng cũng là con dao hai lưỡi. Cha mẹ thương con quá mức, chiều chuộng con quá đà, vô tình khiến con hư hỏng, ỷ lại. Người yêu nhau, lúc mới quen thì thề non hẹn biển, tôn thờ nhau như thần tượng, nhưng chính sự nâng niu quá đỗi đó lại làm biến dạng tâm hồn đối phương.

“Nghe ai mà thấy mình được yêu quá bản ngã lên liền. Mà bản ngã tăng rồi thì sao? Tâm hồn biến dạng liền thành quỷ liền. Cho nên yêu vừa vừa thôi.”

Thầy dạy rằng, tình thương vừa chừng mới là tình thương bao la. Khi ta biết thương yêu một cách bình thản, không quá trói buộc, ta mới có thể mở lòng thương yêu tất cả mọi người. Tình thương của trời đất cũng vậy, dường như không thương ai nhưng thực chất là thương tất cả.

Lòng hiếu kính: Tôn kính mà vẫn an nhiên

Hiếu kính với cha mẹ, thầy tổ là điều tốt đẹp, nhưng nếu đẩy lên đến mức cực đoan, ta có thể làm hại chính mình và người mình kính trọng. Thầy kể về người đệ tử quá xúc động trước lời thầy giảng, đã chặt đứt cánh tay để cúng dường. Hành động đó xuất phát từ tình cảm mãnh liệt, nhưng nó không phải là điều đúng đắn.

“Cho nên đi tới cái vút vắt mà kính ông thầy mình quá chặt cánh tay cúng luôn. Đó lại là một cực đoan. Nó không phải cái vừa chừng. Nên mình kính thầy mình vừa vừa để tâm hồn mà còn lo việc đạo.”

Sự tôn kính đích thực không nằm ở những cảm xúc bồng bột, mà nằm ở thái độ thanh thản, an nhiên và sự nỗ lực tu tập, làm việc tốt để nối tiếp lý tưởng của bậc thầy. Hãy giữ lòng kính ngưỡng trong sự bình yên, để có thể cống hiến được nhiều hơn cho cuộc đời.

Làm việc và nghỉ ngơi: Cân bằng để bền bỉ

Nhiều người quan niệm phải làm việc thật nhiều, thật vất vả mới có phước. Nhưng thầy nhắc nhở rằng, tham làm việc cũng là một loại tham. Nếu ta lao lực quá sức, cơ thể sẽ đổ bệnh, rồi không thể tiếp tục cống hiến được gì. Ngược lại, nếu chỉ thích hưởng thụ, lười biếng thì cuộc đời trở nên vô nghĩa.

“Còn cái người mà cái thích tỉnh dưỡng thôi thì đúng là người lười sẽ không làm được điều phước gì cho đời cả. Còn người cứ xiênng mà luyện tập cho nhiều mất thời gian vào trong luyện tập rồi cơ thể sẽ hư.”

Hãy cân bằng giữa làm việc và nghỉ ngơi, giữa rèn luyện và tĩnh dưỡng. Như những bậc cao sư luyện võ, họ luyện mà như không luyện, nhẹ nhàng, thư thái, để khí huyết lưu thông, đạt đến đỉnh cao công lực. Chúng ta cũng vậy, hãy sống một cách hài hòa, đều đặn, để có sức khỏe bền bỉ làm việc tốt cho đời.

Gieo nhân và gặt quả: Đừng quên thưởng thức hiện tại

Trong đạo Phật, gieo nhân gặt quả là chân lý. Nhưng nếu ta chỉ nghĩ đến việc gieo nhân cho tương lai mà quên thụ hưởng hiện tại, ta sẽ kiệt sức. Giống như người nông dân có lúa, nếu đem hết làm giống cho vụ sau mà không ăn, sẽ chết đói. Phải ăn một phần, giữ một phần làm giống.

“Cho nên phải xâay lúa ra ăn một miếng rồi một phần nào đủ để mình ăn cho tới giáp hạt mùa sau thì phần đó mới để làm lúa giống cho đời sau. Chứ còn mới tuyệt đối không ăn gì hết thì mình cũng đói, không có sức để mà trồng lúa nữa.”

Đời sống tâm linh cũng vậy. Ta cần biết thụ hưởng những phước báu hiện tại một cách vừa phải, để có sức khỏe và niềm vui tiếp tục tu tập, làm phước. Đừng ép mình vào một khuôn khổ khắc khổ quá mức, vì đó không phải là trung đạo.

“Cái gì cũng vừa chừng” không phải là sự nửa vời, mà là sự khôn ngoan, thông tuệ. Nó giúp ta tránh được những sai lầm, những thái quá trong cuộc sống. Hãy bắt đầu áp dụng nguyên lý này vào từng bữa ăn, giấc ngủ, cách ta yêu thương, làm việc và tu tập. Khi đó, ta sẽ cảm nhận được sự an nhiên, hạnh phúc bền vững ngay trong giây phút hiện tại. Hãy thực hành ngay hôm nay, bạn nhé!