Lời Phật dặn cuối cùng: 'Hãy tự thắp đuốc lên mà đi' – Bạn hiểu đúng hay sai?

Ngày đầu năm, ai cũng mong một năm mới an lành, may mắn. Nhưng có một câu chuyện khiến tôi suy nghĩ: Một cô Phật tử trẻ bên Mỹ về hỏi tôi rằng, các bạn trẻ bên ấy đọc lời Phật dạy: “Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi”, họ liền suy luận: “Vậy là Phật không độ được mình, nên mới kêu mình tự lo”. Nghe tưởng hợp lý, nhưng sự thật có phải vậy không? Hôm nay, tôi muốn cùng quý vị soi sáng lại lời di ngôn cuối cùng của Đức Phật, để thấy được chiều sâu và tình thương vô bờ bến ẩn chứa trong đó.

Hiểu đúng “tự thắp đuốc” – không phải là bỏ mặc

Nhiều người hiểu lầm rằng, Phật kêu tự mình thắp đuốc lên mà đi, tức là Phật không giúp được gì. Nhưng hãy nghĩ đến một người cha giàu có, thương con. Ông muốn trao lại cả gia tài, nhưng ông biết nếu con không tự rèn luyện, không tự học hỏi, thì gia tài trao cho con cũng sẽ mất hết. Vì thế, ông nói: “Con hãy tự cố gắng lên!” – không phải ông không giúp, mà chính vì muốn giúp con một cách trọn vẹn, ông buộc con phải tự nỗ lực.

“Cũng vậy, Đức Phật kêu các con hãy tự thắp đuốc lên mà đi, hãy tự mình là đảo cồn nương tựa cho chính mình. Đó không phải là Phật không giúp, mà là Phật muốn trao cho con gia tài vô giá – sự giác ngộ giải thoát. Và để nhận được, con phải tự mình tinh tấn.”

Tự lực và tha lực – hai mặt của một sự giúp đỡ

Trong đời sống, ai cũng thấy: một người con siêng năng, chí thú làm ăn thì cha mẹ sẵn lòng giúp đỡ, thậm chí dồn hết gia tài cho. Còn đứa con lười biếng, ham chơi, cha mẹ có giúp cũng chỉ giúp cầm chừng, vì sợ nó phá hết. Cũng thế, Đức Phật luôn gia hộ cho chúng ta, nhưng mức độ gia hộ tùy thuộc vào sự nỗ lực của mỗi người. Người nào càng tinh tấn, càng tự cường thì càng nhận được sự trợ giúp lớn lao từ Phật. Vì vậy, đừng bao giờ nghĩ rằng Phật không độ mình. Chính vì thương mà Phật muốn ta mạnh mẽ lên.

“Người nào hiểu rằng Phật kêu mình nỗ lực tức là Phật không giúp được, đó là hiểu sai hoàn toàn và sẽ mang tội rất nặng, vì gieo rắc tà kiến như vậy.”

Vô thường – bài học đau đớn nhưng cần thiết

Đức Phật dạy: “Tất cả thế gian là vô thường”. Ai cũng biết, nhưng mấy ai thấm? Nhìn đóa hoa nở rồi tàn, nhìn người trẻ rồi già, nhìn tóc xanh rồi bạc – tất cả đều đổi thay. Thế nhưng, lòng người vẫn tham lam, thù hận, cố chấp, không chịu buông bỏ. Vì sao? Vì ta chưa thực sự hiểu vô thường bằng trái tim, mà chỉ hiểu bằng lý trí.

“Cái người có trí tuệ, ngay khi việc đang tốt đã thấy trước điều không hay. Đức Phật là người thấm thía nhất, vì Ngài đã từng là bá chủ thế giới, giàu sang quyền lực tột bậc, nhưng tất cả cũng đi qua. Chỉ có giác ngộ, giải thoát mới là bền vững muôn đời.”

Đừng vội chán đời – hãy sống tích cực hơn

Có người nghe vô thường liền sinh tâm chán nản, buông xuôi. Nhưng đó là hiểu sai. Phật dạy vô thường không phải để ta chán đời, mà để ta biết quý trọng từng giây phút, sống thiện lành, làm lợi ích cho mình và người. Muốn thoát khỏi vô thường, ta phải thực hành Bát Chánh Đạo, phải tích lũy phước đức bằng cách đem niềm vui, bình an, đạo lý đến cho mọi người. Có như vậy, ta mới đủ duyên lành để bước vào con đường giải thoát.

Lời kết: Mỗi ngày hãy tự thắp đuốc lên

Ngày đầu năm, tôi mong mỗi chúng ta hãy nhớ lời Phật dặn: Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi. Đừng ỷ lại, đừng biếng nhác, nhưng cũng đừng tự cô lập. Hãy nỗ lực hết mình, vì chính sự nỗ lực ấy sẽ mở ra cánh cửa để Phật gia hộ cho ta một cách viên mãn. Năm mới, xin chúc quý vị tinh tấn, an lạc và luôn có ngọn đuốc trí tuệ soi đường.