Xuất gia và tại gia: Hai con đường, một đích đến – Đừng lạc bước

Bạn đã bao giờ tự hỏi: Vì sao có người chọn sống đời xuất gia, có người ở lại thế tục? Đâu mới là con đường đúng đắn? Trong bài giảng “Sự khác biệt – Xuất gia và tại gia”, Thầy Thích Chân Quang đã chỉ ra những ranh giới tưởng chừng đơn giản nhưng lại vô cùng sâu sắc, giúp chúng ta nhìn lại chính mình.

Bổn phận là gốc của tu hành

Người tại gia và người xuất gia đều là đệ tử Phật, nhưng hoàn cảnh sống khác nhau. Người cư sĩ vẫn còn trách nhiệm với gia đình, cha mẹ, vợ chồng, con cái. Nếu không tròn bổn phận đó, chính là có tội. Thầy nhấn mạnh:

Một người mà muốn bước ra khỏi cái thế gian này thì phải trả cho hết nợ, là phải đối xử rất tốt với thế gian này mới bước ra khỏi cái thế gian này được.

Thầy nhắc rằng đạo đức để sống là làm tròn trách nhiệm với gia đình. Nếu cứ lơ lơ, bỏ bê gia đình để chạy theo chuyện chùa, thì càng tu càng có tội. Chính sự bất hiếu, bất đạo nghĩa ấy khiến người thân ghét đạo Phật, tạo nghiệp lớn.

Đạo đức để sống là làm tròn trách nhiệm với gia đình. Không thể mình là cư sĩ tại gia mà lại lơ lơ làm công việc của người xuất gia được.

Ngược lại, người xuất gia không phải là người trốn việc mà là người từ bỏ trách nhiệm nhỏ để nhận trách nhiệm lớn.

Chính cái người xuất gia lại là người từ bỏ cái trách nhiệm nhỏ để nhận cái trách nhiệm lớn, chứ không phải sống cho vui được.

Hình thức khác nhau, nhưng đừng để bị đánh lừa

Sự khác biệt dễ thấy nhất là hình thức. Người xuất gia cạo đầu, mặc áo cà sa, ở chùa. Người tại gia vẫn tóc, mặc đồ thường, sống giữa thế gian. Nhưng Thầy cảnh giác:

Trên hình tướng thì thấy luôn luôn người xuất gia có vẻ cao hơn, nhưng mà còn cái giá trị thực mà khác là không căn cứ vào hình thức được.

Có những vị tu sĩ mặc áo cà sa nhưng làm điều xấu, khiến người khác phỉ báng Phật Pháp. Nhưng cũng có những cư sĩ tại gia sống đúng đạo đức, tu tập tinh tấn, phước đức lớn hơn nhiều. Vì vậy, đừng đánh giá một người chỉ qua bộ áo quần hay hình dáng bên ngoài.

Giới luật và đạo đức: Cái gốc quan trọng hơn

Người tại gia thọ năm giới, người xuất gia giữ đến 250 giới hay hơn. Tuy nhiên, Thầy giải thích giới luật chỉ là hình thức nhỏ của đạo đức. Nếu không nắm được cái gốc đạo đức, ta dễ lúng túng.

Nắm được cái gốc đạo đức thì mình không có sợ. Còn nếu mình không nắm được cái gốc đạo đức mà chỉ đi trên giới, nhiều khi mình sẽ bị lúng túng.

Ví dụ, giới cấm nói dối. Nhưng nếu nói thật lại gây hại cho người khác, người nắm đạo đức sẽ biết lúc nào nên nói, lúc nào nên im lặng. Giới luật có chi tiết, nhưng đạo đức là sự ứng xử sáng suốt, xuất phát từ lòng từ bi.

Đừng vội vàng xuất gia

Trong bài giảng, Thầy kể nhiều câu chuyện về những người xuất gia vội vàng rồi hoàn tục, mất phước, mất tư cách. Thầy khuyên:

Thà là không xuất gia, mà xuất gia phải cho đàn hoàng. Chứ xuất gia lỡ dở đi ra mất phước rồi, tuột mất tư cách mình luôn.

Có nơi, cả hai chục người xuất gia rồi kéo nhau đi ra. Họ chưa đủ duyên, chưa đủ phước, chưa đủ lý tưởng. Điều này không chỉ hại họ mà còn hại Phật Pháp, khiến người ngoài nhìn vào mà phỉ báng. Ai muốn đi tu cũng phải cân nhắc kỹ lưỡng.

Sống đúng với vị trí của mình

Dù là cư sĩ hay tu sĩ, điều quan trọng nhất là sống đúng với bổn phận và nhân duyên của mình. Người tại gia hãy tròn bổn phận với gia đình, nuôi dạy con cháu, sống tốt với xã hội. Người xuất gia hãy nỗ lực tu học, đem giáo pháp đến cho chúng sinh. Không ai được phép sống nhàn nhã, hưởng thụ mà quên trách nhiệm. Thầy dạy:

Sống trên đời phải hy sinh, chính cái người mà lúc nào cũng nghĩ mình chấp nhận cái cực phần mình để lo cho người khác – đó là ý nghĩa khôn ngoan của người sống.

Nghe đến đây, chúng ta hãy nhìn lại chính mình. Nếu còn duyên cư sĩ, hãy sống tròn bổn phận và tu tập không ngừng. Nếu có duyên xuất gia, hãy chuẩn bị tâm lý thật vững vàng. Tu hành không phải là trốn tránh, mà là sống đẹp hơn, rộng lượng hơn, vì mình và vì người.