Khi thấy người khác phạm lỗi, đừng vội chỉ trích

Có bao giờ bạn thấy một người huynh đệ trong chùa phạm lỗi và tự hỏi mình nên làm gì? Chỉ trích, im lặng hay lựa lời khuyên nhủ? Trong đời sống tu tập, không ai tránh khỏi lỗi lầm. Nhưng thái độ của chúng ta trước lỗi lầm của người khác mới là điều quyết định ta có đang sống đúng giáo pháp hay không.

Ai cũng có lầm lỗi

Người tu cũng có ước mơ, có lý tưởng. Từ kẻ phàm phu bước vào dòng thánh, ta phải dẫm lên vô số sai lầm. Thầy Thích Chân Quang nhắc nhở:

“Trên bước đường chúng ta đang tu thì chúng ta vẫn còn phạm lỗi lầm. Nghĩa là chúng ta đang vượt qua từng cái thôi. Sửa từng lỗi, sửa từng lỗi, vượt qua từng cái thôi.”

Vì vậy, khi thấy người khác có lỗi, ta phải biết rằng họ cũng đang trên bước đường tu sửa. Điều đó không có gì đáng ngạc nhiên.

Chỉ trích: cạm bẫy của cái tôi

Khi thấy người khác phạm lỗi, ta có thể có ba thái độ: chỉ trích, bỏ mặc, hoặc giúp đỡ. Thái độ chỉ trích nguy hiểm nhất, vì nó xuất phát từ lòng kiêu mạn. Thầy Quang phân tích:

“Chỉ trích là công kích, gay gắt, rêu rao lỗi người đó ra cho mọi người biết. Trường hợp này nó xuất hiện khi mà tâm mình, cái chấp ngã mình nặng, cái từ bi mình ít thì mình sẽ công kích người đó.”

Đằng sau lời chỉ trích là một tâm lý bí mật: ta muốn mình được hơn người. Khi người khác vấp ngã, ta thầm nghĩ “tôi không vấp ngã, là tôi hơn họ”. Chính vì vậy, nhiều người hay nói xấu nhau, vì muốn chứng tỏ cái tôi của mình.

Đừng bỏ mặc lỗi lầm của nhau

Thái độ bỏ mặc tiềm ẩn sự lạnh nhạt. Nếu ta thấy huynh đệ phạm lỗi mà không làm gì, tức là ta đang để mặc họ đi vào con đường nghiệp báo. Thầy Quang cảnh báo:

“Nếu mà mình để yên cho người đó họ không thưa gì hết thì sau này lớn lên nó sẽ thành cái gì? Quý thầy nghĩ coi nó thành cái gì? Nó thành cái thói quen là qua mặt người lớn.”

Một lỗi nhỏ nếu không được nhắc nhở sẽ thành thói quen xấu, rồi trở thành đại họa. Người tu không được phép thờ ơ với sự tu học của bạn mình.

Giúp nhau sửa lỗi trong tình thương

Thái độ đúng đắn là con đường trung đạo: vừa không chỉ trích, vừa không bỏ mặc. Người có từ bi sẽ thấy xót xa khi huynh đệ mình phạm lỗi, vì biết rằng họ sẽ gánh chịu quả báo. Thầy Quang chỉ dạy:

“Đầu tiên á là mình xót xa vì mình biết hễ người huynh đệ mình có cái lỗi đó là sau này sẽ mắc một cái quả báo.”

Khi đó, ta tìm cách khuyên nhủ, giúp họ nhận ra lỗi lầm, nhưng không nói rộng ra để bảo vệ danh dự cho họ. Đó là sự thương yêu chân thật trong đạo.

Những lỗi nhỏ dẫn đến đại họa

Thầy Quang kể lại một chuyện: một chú sa di nhận đồ cúng dường, chú chọn lấy phần tốt nhất. Tuy không phạm giới, nhưng đó là biểu hiện của ích kỷ. Thầy nói với chú:

“Mình được một cái tốt có nghĩa là một người huynh đệ nào đó sẽ không được cái tốt. Mình nhận một cái xấu có nghĩa là một người huynh đệ nào đó sẽ không bị một cái xấu.”

Lại có người vì việc gấp mà ra khỏi chùa không xin phép, tưởng chẳng có gì nghiêm trọng. Nhưng nếu để quen, sẽ thành thói qua mặt kỷ cương, rồi bỏ luôn giới luật. Thầy Quang nhấn mạnh:

“Có những cái lỗi ở ngày đầu tu nó là chuyện nhỏ chuyện vật đó nhưng mà nếu mình để cho nó tồn tại thì sau này những người đó thành người hư hỏng trong đạo luôn.”

Vậy nên, khi thấy huynh đệ mình có lỗi, ta cần giúp họ sửa đổi ngay từ đầu, bằng lời nói thương yêu, chứ không phải để mặc họ.

Hãy sống với ước mơ lớn

Người tu có một ước mơ cao đẹp phía trước. Dù vẫn còn nhiều lỗi lầm, nhưng lý tưởng không được nhỏ bé. Thầy Quang dạy:

“Người tu là phải như vậy. Ước mơ không được quyền nhỏ bé. Chúng ta phải mơ ước cái lý tưởng đến cái tuyệt đối hoàn hảo.”

Ước mơ lớn giúp ta vượt qua lỗi lầm, và cũng giúp ta nhìn người khác với cái nhìn từ bi và cảm thông.

Khi ta thấy người khác lỗi lầm, hãy nhớ rằng ta cũng không hoàn hảo. Thay vì chỉ trích hay bỏ mặc, hãy xót xa và khuyên nhủ. Hãy giúp nhau sửa lỗi trong tình thương yêu, bởi vì mỗi lỗi lầm được khắc phục là một bước đi thêm cho Phật pháp hưng thịnh. Hãy bắt đầu từ hôm nay, từ những huynh đệ gần gũi nhất, để xây dựng một tăng đoàn thanh tịnh và ấm áp.