Vì sao thế giới chưa bao giờ thật sự hòa bình? Một câu trả lời từ Phật giáo

Mới đây, trong ngày Giáng sinh, tại Indonesia, những nhà thờ cử hành lễ Giáng sinh đã bị đặt bom, nhiều người chết. Báo chí gọi đó là ‘mùa Giáng sinh không an bình’. Nỗi đau đó không chỉ của riêng ai. Dù chúng ta là người con Phật, nhưng đạo Phật không giới hạn trong một tôn giáo, mà là lòng thương yêu đến với tất cả mọi người. Nỗi đau khổ và sự chia rẽ của người khác, dù khác tôn giáo, vẫn là mối quan tâm của người con Phật.

Hòa bình là điều quý giá nhưng ta thường lãng quên

Người Việt Nam chúng ta không ai thấm thía nỗi đau của chiến tranh hơn. Những thế hệ lớn lên trước năm 1975 đều chứng kiến biết bao mất mát, hư hao. Đất nước đi qua những cuộc chiến tranh liên miên. Khi sống trong hòa bình, nhiều khi ta thấy bình thường, nhưng chỉ khi khoác ba lô ra khỏi nhà, mới nhận ra những ngày đơn sơ dưới mái chùa, bên cha mẹ, thật là hạnh phúc. Thế nên, hòa bình không phải là điều hiển nhiên. Nó là món quà lớn mà ta cần nâng niu.

Nguyên nhân sâu xa theo Phật giáo: Nghiệp sát sinh

Trong một bài kệ, Đức Phật dạy:

Nhất thiết chúng sinh vô nghiệp xác, thập phương hà xứ động đao binh. Gia gia hộ hộ đồng tu thiện, thiên hạ hà sầu bất thái bình.

Nếu tất cả chúng sinh không có nghiệp sát sinh, thì mười phương sao còn động binh đao? Nếu mỗi nhà đều tu tập điều thiện, thì thiên hạ lo gì không thái bình? Đây là lý do Phật giáo nhìn thấy nghiệp giết hại động vật, dù nhỏ nhặt, cũng tạo ra nghiệp chiến tranh. Vì khi loài vật bị giết, chúng mang oán thù, đầu thai làm người trong kiếp sau, và tìm cách trả thù. Đó là lý do thế giới tăng dân số, nhưng chiến tranh không bao giờ dứt.

Một thế giới hợp nhất vẫn chưa chấm dứt chiến tranh

Có người từng mơ rằng nếu cả thế giới chỉ là một quốc gia, thì sẽ hết chiến tranh. Nhưng không đơn giản. Thầy Thích Chân Quang nói rằng nếu con người còn ăn thịt cá, còn đi săn thú, chiến tranh vẫn xảy ra dưới nhiều hình thức: sắc tộc, tôn giáo, tổ chức tội phạm, thậm chí thiên tai hay xâm lược ngoài hành tinh. Gốc rễ là ở nghiệp sát và lòng thù hận, còn trong mỗi chúng sinh.

Lòng người mới là gốc rễ

Nguyên nhân gần nhất của chiến tranh là lòng người. Ví dụ cuộc xung đột giữa dân Israel và Palestine kéo dài hàng thế kỷ. Dù các lãnh đạo chạy qua Mỹ, châu Âu để hòa đàm, nhưng người dân không muốn hòa bình. Họ chỉ muốn đánh nhau. Nếu lãnh tụ của họ muốn hòa bình, họ sẽ bị ám sát. Bởi vì truyền thống của họ là phải chiến thắng, phải đánh người khác để giành sự sống. Khi không có súng, họ chọi bằng đá; nếu có bom hạt nhân, họ cũng dùng. Lòng người chính là nguồn cơn.

Tình thương diệt thù hận: Định luật ngàn thu

Trong kinh Pháp Cú, Đức Phật dạy:

Chỉ có tình thương diệt thù hận, là định luật ngàn thu.

Không thể dùng lửa để dập tắt lửa, chỉ làm nó cháy to hơn. Không thể đem thù hận để xóa bỏ thù hận. Chỉ có tình thương và sự nhường nhịn mới có thể làm lắng dịu lòng căm phẫn. Câu chuyện hai người vợ của một ông chồng, mưu hại nhau suốt nhiều kiếp, đến lúc gặp Phật, Ngài khuyên họ dừng lại, chấp nhận trả quả báo, và thu thiệt. Khi họ dừng, oán thù chấm dứt. Trái lại, sự hung dữ chỉ khiến người khác sợ hãi, nhưng trong lòng họ vẫn chôn giấu hận thù, chờ ngày phục thù.

Hòa bình bắt đầu từ những điều nhỏ nhặt

Trong cuộc sống, ta thường quên bài học này. Có một ngôi nhà có ba bốn gia đình sống chung, dùng chung điện nước. Một gia đình không giàu nhưng lặng lẽ trả tiền điện nước thay cho tất cả. Họ nghĩ rằng tốn thêm chút không cần công bằng, cần tình thương và sự nhường nhịn. Vì vậy, ngôi nhà đó rất hạnh phúc. Ngược lại, nếu ai cũng so đo từng đồng tiền, thì không khí sẽ chuyển thành ghét giận.

Vậy, ngay từ hôm nay, mỗi chúng ta có thể góp phần tạo nên hòa bình bằng những hành động nhỏ:

• Ăn chay nhiều hơn để giảm bớt nghiệp sát.
• Thực tập nhường nhịn trong gia đình, bạn bè, hàng xóm.
• Từ bi với tất cả chúng sinh, học theo lời Phật.
• Giữ tâm an lành, không để những xung đột nhỏ phát triển thành thù hận.

Hòa bình thế giới không nằm ở những bản hiệp ước, mà nằm trong tâm hồn mỗi người. Khi mỗi tâm hồn trở nên hiền lành, nghiệp sát giảm, thì trái đất này mới thật sự an bình. Đó là trách nhiệm và cũng là niềm vui của người con Phật.