Vì sao người xuất gia phải rời bỏ gia đình? – Lời giải từ một bậc chân tu

Có một bà cụ rất giàu, thấy người ta thờ Phật liền đem về nhà thờ. Bà hỏi: “Ông Phật đứng tên gì? Ông Phật ngồi tên gì? Ông Phật nằm tên gì? Mấy ông này có phải anh em nhau không?”

Chuyện tưởng như đùa vui, nhưng lại phản ánh một thực tế: Đức Phật đã nhập diệt, giáo pháp thì vô cùng sâu xa. Nếu không có người giải thích, làm sao chúng ta hiểu được? Và những người đó chính là Tăng Ni – những người xuất gia. Vậy xuất gia có gì khác biệt? Hôm nay, xin mời quý vị cùng lắng nghe bài giảng của Thầy Thích Chân Quang để tìm hiểu.

Tam Bảo: Phật – Pháp – Tăng

Tăng là một trong ba ngôi báu của đạo Phật. Nếu Phật là bậc giác ngộ khai sinh ra tôn giáo, Pháp là những lời dạy cao quý, thì Tăng chính là những người đem cả cuộc đời mình tu hành theo lời dạy đó. Nhờ có Tăng, giáo lý của Phật mới được truyền trao một cách sống động, dễ hiểu.

“Nhất là vào cái thời đại này là Đức Phật đã nhập diệt mà giáo pháp thì cực kỳ khó hiểu... nếu không có người giải thích. Mà người nào giải thích? Tăng tức là người xuất gia tăng ni đó.”

Vì vậy, chúng ta tôn kính Tăng Ni, không chỉ bằng sự cúng dường, mà còn bằng sự bảo vệ. Thầy ví Tăng Ni như những “cục vàng” của ta – phải được cất giữ, bảo vệ không để ai cướp, không để ai đánh tráo bằng vàng giả.

Xuất gia không chỉ là rời nhà, mà là rời bỏ lòng thiên vị

Nhiều người nghĩ xuất gia là vào chùa, cạo tóc, mặc áo cà sa. Nhưng Thầy Chân Quang giải thích rằng, chữ xuất gia nói đến cái gốc của vấn đề: bỏ gia đình để không còn dính líu. Người tại gia cũng có thể đi tu, nhưng xuất gia là điều khác biệt.

“Chỉ có người nào thoát ly hẳn gia đình, không còn dính líu gia đình nữa, không còn liên hệ gia đình nữa thì mới được gọi là xuất gia.”

Sự khác biệt nằm ở chỗ: khi còn tại gia, lòng ta thiên vị gia đình mình. Có 1 tỷ đồng trong tay, điều đầu tiên ta nghĩ đến là chia cho con cháu, phụng dưỡng cha mẹ. Nhưng người xuất gia, lòng không còn gia đình, nên họ có thể đem 1 tỷ đấy phát cho dân làng.

“Cái khác nhau giữa người xuất gia và người tại gia là cái sự thiên vị đối với gia đình.”

Vì sao phải dứt bỏ thiên vị gia đình?

Trong đạo Phật, quả vị A La Hán là quả thánh tối cao. Để đạt được, người ấy phải dứt sạch lòng thiên vị đối với gia đình. Đây là điều kiện bắt buộc. Thầy kể về hai vị chứng A La Hán ngay tại chỗ nghe Phật thuyết pháp: một vị tướng quân và hoàng hậu Khê Ma. Cả hai chỉ có hai con đường: xuất gia hoặc nhập Niết bàn.

“Cái quả vị A La Hán là quả vị tối cao... chỉ đến cái người nào hết sạch cái lòng thiên vị đối với gia đình. Đó là điều kiện bắt buộc trong đạo Phật.”

Đó là lý do người xuất gia quyết tâm từ bỏ gia đình, không tạo dựng gia đình mới. Trái tim họ trải rộng cho tất cả chúng sinh, không còn chỗ cho sự riêng tư, thiên vị.

Gia đình: hạnh phúc và điểm yếu chết người

Ai trong chúng ta cũng khao khát hạnh phúc gia đình. Nhưng Thầy cảnh tỉnh rằng, chính nơi ấy cũng là điểm yếu chết người. Kẻ thù muốn khống chế ta, bao giờ cũng nhắm vào gia đình ta.

“Hạnh phúc của ta cũng là nơi gia đình... và đó cũng chính là điểm yếu chết người của ta.”

Thầy kể về những tổ chức tình báo tàn độc, ép người ta ký hợp đồng trung thành bằng chính tính mạng của cả gia đình. Ta có thể bị biến thành công cụ mà không kịp nhận ra, vì lòng thương gia đình quá lớn. Với người xuất gia, họ thoát khỏi đó để lo cho đất nước, cho đạo pháp, cho chúng sinh.

“Gia đình của mình chỉ có năm sáu người không quan trọng mà quan trọng cả đất nước mấy chục triệu. Quan trọng là cả cái đạo pháp thiêng liêng này.”

Tu tập để hóa giải lòng thiên vị

Từ bỏ lòng thiên vị không phải ngày một ngày hai. Chính Thầy cũng từng trải qua những đêm nhớ nhà, lo cho các em sau khi đã xuất gia. Đó là quá trình tu tập gian khổ, chuyển hóa tâm từ từ.

“Đêm nằm vẫn nhớ về nhà, vẫn lo không biết mấy đứa em mình nó đi học hành ra sao, có thiếu thốn không... từ từ mới thoát ra cái sự thiên vị đó.”

Mỗi chúng ta, dù không xuất gia, vẫn có thể học theo tinh thần ấy: bớt chấp trước vào gia đình nhỏ để yêu thương rộng hơn. Hãy bắt đầu bằng việc vun bồi trí tuệ, thực tập bài học “xả ly” mỗi ngày, mỗi giờ.

Người xuất gia chân chính là người đã lột bỏ chiếc áo thiên vị để khoác lên mình tấm áo từ bi rộng lớn. Họ là những “cục vàng” vô giá của Phật pháp, cần được chúng ta quý trọng và bảo vệ. Dù chúng ta không thể xuất gia, nhưng hãy nuôi dưỡng tâm bình đẳng, bớt vị kỷ, lấy việc lợi tha làm niềm vui. Như vậy, con đường tu tập của chúng ta mới thật sự tiến bộ.