Vì sao người tốt dù ở xa vẫn sáng như núi tuyết?

Bạn có bao giờ tự hỏi: Vì sao có những người dù ở rất xa, ta vẫn kính trọng và tin tưởng? Còn có những kẻ ở ngay bên cạnh, nhưng ta không thể nào biết được họ đang nghĩ gì? Câu chuyện về một nàng dâu ngoan trong kinh Pháp Cú sẽ cho chúng ta một lời giải đáp đầy bất ngờ.

Người lành như núi tuyết – sự khiêm tốn của Đức Phật

Thuở xưa, tại thành Xá Vệ, có một cô gái là con của ông Cấp Cô Độc. Nàng được gả cho một trưởng giả theo tà giáo. Mặc dù nhà chồng thờ phái “lõa thể” – những vị tu sĩ không mặc quần áo, nàng vẫn giữ vững niềm tin nơi Tam Bảo. Khi nhà chồng mời các đạo sĩ ấy đến cúng dường, nàng e lệ trốn đi vì quá xấu hổ. Nhưng chính sự chân thành và giới hạnh của nàng đã trở thành duyên lành. Nàng thỉnh Đức Phật về nhà, và Phật đã bay qua hư không, đến thọ trai, cảm hóa cả gia đình nhà chồng.

Đáng quý hơn, Đức Phật không khen thần thông của mình mà lại khen tâm hiền thiện của nàng. Ngài dạy:

“Người lành dù ở xa sáng tỏ như núi tuyết. Người ác dù ở gần như tên bắn trong đêm đen không ai thấy.”

Thầy Thích Chân Quang giải thích: “Đức Phật lại không khen mình, lại khen cái người đó là vì cái người đó tâm hiền thiện cho nên ai cũng phải lắng nghe. Chúng ta thấy Đức Phật khiêm tốn tột độ.” Một người có tâm từ bi, chân thật thì ánh sáng của họ không thể che giấu, dù sống ở phương trời nào.

Cạm bẫy của sự cực đoan

Trong chuyện, phái lõa thể chủ trương rằng muốn giải thoát phải buông bỏ hết mọi ràng buộc, kể cả y phục. Nghe qua rất hợp lý: không nhà, không gia đình, không vật chất, không quần áo – tưởng như tột cùng của tự tại. Nhưng Thầy Chân Quang cảnh báo: “Bất cứ đạo lý nào cũng vậy, đi tới cực đoan quá đáng đều sai.” Sự tu hành không phải là tự hủy hoại, không phải là mất hết nhân phẩm và sự hổ thẹn. Con người khác con thú ở chỗ biết xấu hổ. Bỏ đi sự hổ thẹn ấy, con người chẳng khác nào loài cầm thú.

Thầy minh họa bằng những ví dụ rất đời: nếu bố thí mà đem hết tài sản của gia đình đi cúng chùa, khiến gia đình khốn khổ, đó không phải là bố thí ba la mật mà là sai lầm. Những lý luận khéo léo, dễ nghe, dễ tin có thể dẫn ta vào con đường cực đoan. Vì thế, chúng ta cần giữ tâm tỉnh giác để không bị cuốn theo.

Khi từ bi thiếu trí tuệ

Đôi khi ta tưởng từ bi là tha thứ vô điều kiện. Nhưng nếu kẻ ác đâm người cướp của được thả tự do, xã hội sẽ loạn. Thầy dạy: “Từ bi đến mức độ đó là bắt đầu sai. Cho nên cái sự cân bằng của từ bi phải là gì? phải có sự trí tuệ, sự nghiêm khắc dạy dỗ.” Người Phật tử cần thương xót nhưng cũng cần trí tuệ để phân biệt thiện ác, biết lúc nào nên nhân nhượng, lúc nào nên nghiêm khắc. Đó mới là từ bi đích thực.

Hạnh phúc không phải là hưởng thụ – sống có trách nhiệm

Mở đầu bài giảng, Thầy nhắc đến cái nóng trái đất: “Cứ năm ngoái nhiệt độ lên tới 32-33 độ là mình đã rất khó chịu. Người Sài Gòn thấy như vậy đó, nhưng năm nay đã lên tới 40-42 độ.” Thầy đặt vấn đề môi trường như là nghiệp chung của con người. Chúng ta dùng nước phung phí, xài máy lạnh tạo ra nật nhiệt, làm cạn kiệt nguồn nước… Thầy nhấn mạnh: “Nên nhớ mình là người đệ tử Phật, mình làm cái gì mình không làm cho mình phải nghĩ tới bao nhiêu người.” Khi ta ăn cơm ngon, hãy nghĩ đến người đói; khi ta mặc áo đẹp, hãy nghĩ đến người rách rưới. Sống có trách nhiệm với môi trường là sống có trách nhiệm với mình và với tất cả chúng sinh.

Bài học cho người hiện đại

Giữa thời đại mạng xã hội, chúng ta dễ bị dẫn dắt bởi những lời nói hay ý đẹp mà thiếu thực tế. Thầy kể chuyện về món “gạo lứt muối mè” – nhiều người tin chữa được bệnh miễn là ăn đủ, nhưng đó lại là món ăn cực đoan khiến người ta suy kiệt. Những bài báo khuyến khích khai thác tình dục, những thần tượng ca múa lố lăng, những lời “hoàn toàn tự tại” không cần thứ gì – tất cả đều là cạm bẫy của sự cực đoan. Thầy dặn: “Từ đây về sau ta nghe cái lý luận gì của ai mà nghe nó đi dần tới cực đoan phải tỉnh đứng lại giùm nha.”

Vậy mỗi người chúng ta hãy học cách sống tỉnh thức, không đua theo trào lưu, không mải chạy theo danh lợi, mà sống với tâm từ bi và trí tuệ. Người hiền thiện dù chưa ai biết đến cũng toả sáng như đỉnh núi tuyết. Chỉ cần giữ được cung cách sống nhân hậu, biết thương người, biết giữ gìn môi trường và tỉnh táo trước những giáo lý cực đoan, cuộc đời ta sẽ trở nên an lạc và có ý nghĩa.