Sống hướng thượng: Cúi đầu xuống để được đi lên

Chúng ta ai cũng đang sống, nhưng sống thế nào cho đẹp, cho đúng? Đó là câu hỏi muôn thuở. Câu chuyện về Hòa thượng Minh Trí – một bậc chân tu – khiến tôi nhớ mãi: có bà Phật tử giàu mang 100 lạng vàng đến cúng, nhưng vì nói một câu không phải, ngài liền gạt mâm vàng xuống đất. Người không cần tiền, chỉ cần đạo. Bậc tu hành như vậy, khi sống đã làm động lòng chư thiên, khi chết được rước về cõi lành. Vậy, đâu là bí quyết của một đời sống hướng thượng?

Sống hướng thượng là gì?

Thầy Thích Chân Quang giảng dạy:

Hướng thượng tức là hướng lên trên, đừng có hướng xuống dưới. Hướng lên trên nghĩa là hướng theo Phật, hướng theo ma là hướng xuống dưới.

Sống hướng thượng không phải là một khẩu hiệu, mà là một định hướng cho toàn bộ đời sống. Khi ta hướng lên, ta tìm về những giá trị cao quý: từ bi, trí tuệ, khiêm hạ. Khi ta hướng xuống, ta chìm đắm trong tham lam, sân hận, ích kỷ. Nhưng có một điều cần hiểu rõ: hướng thượng không phải là mong muốn được lên cõi cao một cách vội vàng.

Hiểu đúng về ma, quỷ và thân người

Trong kinh điển, chữ "ma" và "quỷ" thường bị hiểu lầm là những thế lực đáng sợ. Thầy giải thích: ai chết mà chưa có chỗ đầu thai, còn lẫn quất đâu đó thì gọi là ma. Còn ngạ quỷ cũng chỉ là những vong linh đói khát, không có ai cúng thí thực. Thầy nhấn mạnh:

Nếu không lên cõi trời, không xuống địa ngục, không vào súc sinh, ba mẹ mình cũng là ngạ quỷ.

Thân người thật mong manh. Chỉ một sẩy chân, một cơn bão, một tai nạn, ta có thể rơi vào đường ác. Gần đây, có câu chuyện một ông già ở Thoại Sơn, An Giang, sau khi chết 6 năm, báo mộng cho con cháu rằng mình đã tái sinh làm heo. Đó là một lời cảnh tỉnh: đừng để mất thân người.

Hướng thượng không phải là chạy trốn thế gian

Người hướng thượng thật sự không phải là người nóng lòng muốn về cõi Phật. Thầy kể: "Cái người hướng thượng không phải là người sốt ruột đi về cõi cao... Bởi vì người hướng thượng có tâm yêu thương chúng sinh." Họ biết rằng thế gian còn nhiều đau khổ, nên họ chọn ở lại để góp phần chuyển hóa. Ví như một sinh viên xuất sắc, khi tốt nghiệp sẽ có nhà tuyển dụng đến rước ngay, vì lúc đi học đã giỏi. Cũng vậy, người tu tốt không cần cầu xin, mà tự nhiên khi chết sẽ được chư thiên rước về.

Cúi đầu xuống để được đi lên

Điều đặc biệt nhất trong bài giảng là sự khiêm hạ:

Ta cúi đầu xuống thì đó chính là cuộc sống hướng thượng. Còn ngẩng đầu lên nhìn đời, cái người đó chết rớt xuống.

Cúi đầu không phải là nhu nhược, mà là tôn trọng mọi người, là thấy mình thấp bé trước cuộc đời. Chính sự khiêm hạ ấy làm cho tâm hồn trở nên cao quý. Những ai ngang tàng, bướng bỉnh, nghĩ mình mạnh được yếu thua, thường phải gánh chịu những khổ đau khủng khiếp. Vậy nên, hãy chọn con đường cúi đầu – con đường của an lạc và giải thoát.

Mỗi ngày, hãy tự hỏi: "Mình đang sống hướng lên hay hướng xuống?" Hãy tu tập, sửa đổi, bớt ích kỷ, thêm từ bi. Đừng sống tầm thường. Hãy trở thành điểm tựa cho những người xung quanh, để khi rời bỏ cõi đời, ta được rước về cõi lành – như một lẽ tự nhiên của nhân quả. Sống hướng thượng là sống đẹp ngay bây giờ, trong từng suy nghĩ và hành động. A Di Đà Phật!