Ngôi Chùa Trong Thời Đại Mới: Liệu Còn Ai Cần?

Bạn có bao giờ bước vào một ngôi chùa đẹp nguy nga vào buổi tối mà chỉ thấy vài bà cụ lặng lẽ niệm Phật? Sự vắng vẻ ấy không còn là chuyện hiếm. Trong bài giảng tại chùa Hải Quang, TT. Thích Chân Quang đã thẳng thắn nhìn nhận: “Từng ngôi chùa vắn tín đồ dần dần.” Vậy điều gì đang xảy ra và đâu là lối thoát?

Vì sao chùa vắng dần?

Thầy Chân Quang chỉ ra ba thử thách lớn: vật chất đầy đủ khiến người ta không còn cảm nhận nỗi khổ, công nghệ thay thế thần thông, và thông tin toàn cầu kéo con người ra xa nhau. Một hình ảnh quen thuộc: cả gia đình mỗi người một điện thoại, không ai nói chuyện với ai.

“Ta cứ rất dễ thấy hình ảnh một cái ngôi nhà bước vào gia đình, chồng chăm chú vào cái điện thoại, vợ chăm chú điện thoại, mỗi đứa con cầm cái điện thoại không ai nói chuyện nhau nữa.”

Khi con người không còn nhu cầu nói chuyện với chính gia đình, thì họ cũng không còn nhu cầu tìm đến chùa. Chùa trở thành nơi không thiết yếu.

Thử thách của người tu sĩ

Người tu sĩ trong thời đại mới không thể tách khỏi xã hội. Thầy nói rõ: “Người ta xài tiền quý thầy cũng phải xài tiền. Người ta lập tài khoản ngân hàng quý thầy cũng phải lập tài khoản ngân hàng.” Sự gần gũi này khiến đạo đức của tu sĩ bị thử thách gấp trăm lần. Trong câu chuyện bốn vị tăng trẻ lên núi xin lời khuyên, Thầy chỉ dạy một câu:

“Thôi các thầy về cố gắng lễ kính Phật... Lễ kính Phật với lòng tôn kính tuyệt đối.”

Lời khuyên đó rất sâu: khi ta lễ Phật với tất cả lòng thành, tâm ta không nghĩ bậy, giữ được phẩm hạnh. Đó là nền tảng của mọi công đức.

Phật tử thời đại mới - “Đầu có sạn”

Người Phật tử hôm nay rất thông minh, tinh tế, họ có thể tìm mọi kiến thức trên mạng. Họ so sánh và đòi hỏi tu sĩ phải hơn họ cả về trí tuệ lẫn đạo đức. Thầy nói vui nhưng thấm thía:

“Đầu có sạn nghĩa là vậy, rất thông minh, rất tinh tế, khôn ngoan, nhiều kiến thức.”

Nếu tu sĩ không có gì đặc biệt, người ta sẽ bỏ chùa. Vì đến chùa “không có gì đặc biệt” để học hỏi.

Cạnh tranh tôn giáo và hiểu lầm Bát Nhã

Phật giáo hiền lành, nhưng nếu quá hiền lành mà không tích cực giáo hóa, chùa sẽ vắng dần. Thầy nhắc về cạnh tranh từ các tôn giáo khác: họ gõ cửa từng nhà, thu hút tín đồ, còn mình thì ngồi chờ. Và hiểu lầm kinh Bát Nhã càng làm nguy hại:

“Đạo Phật mình là một đạo rất hiền lành, từ bi, buông xả, bất cần... Không siêng năng giáo hóa Phật tử, không siêng năng tiếp cận độ người.”

“Phải làm vô số công đức. và không chấp công. Còn không làm thì có chuyện gì để gọi là không chấp công?”

Người Bồ Tát làm rất nhiều việc mà không chấp công, chứ không phải ngồi không.

Lối thoát: Leo lên nóc chùa

Thầy đưa ra bài học thực tế: khi nhận một ngôi chùa, việc đầu tiên là phải leo lên nóc chùa nhìn bốn phương, để biết mình phải độ cho những ai. Thầy nói:

“Nhìn hết bốn phương quanh chùa, mắt mình còn nhìn thấy một cái nóc nhà nào thì tất cả những ngôi nhà đó phải về chùa mà làm đệ tử, phải độ cho họ cho bằng được.”

Người ta không tới mình, mình tới với người ta. Làm bánh tặng hàng xóm, thăm hỏi khi có chuyện, tụng kinh miễn phí... Kiên trì sẽ cảm hóa trái tim. Chùa đẹp mà không có tăng chúng có linh hồn thì cũng chỉ là cát bụi.

Kết luận: Ngôi chùa trong thời đại mới không cần nhiều vàng mã, mà cần một tấm lòng thành. Hãy đến chùa với lòng tôn kính tuyệt đối, để tâm tịnh, để làm việc thiện. Khi mỗi chúng ta biết quay về, chùa sẽ luôn là điểm tựa vững chắc giữa dòng đời.