Lên Và Xuống: Chìa Khóa Nằm Ở Tâm Kiêu Mạn Hay Khiêm Hạ?

Cuộc đời ai cũng có lúc thăng lúc trầm. Người xưa gọi là "lên voi xuống chó". Có người thì vất vả mãi, có người thì vinh quang rồi lại đau khổ. Nhưng có bao giờ bạn tự hỏi: điều gì thật sự quyết định chúng ta đi lên hay đi xuống? Hôm nay, chúng ta cùng nghe Thầy Thích Chân Quang chia sẻ về pháp số "Lên Và Xuống".

Hai Người Nông Dân - Vì Sao Cùng Cực Mà Khổ Khác Nhau?

Có hai người nông dân cùng ra ruộng cuốc đất, đội mưa đội nắng, vất vả như nhau. Nhưng một người thì không có gia đình, không vợ con, nên làm xong là về nghỉ, ăn ngon ngủ yên. Người kia thì đằng sau là vợ con nheo nhóc, phải lo cho gia đình, nên cái lao động tay chân tuy vất vả nhưng không đáng sợ bằng áp lực tâm lý. Thầy Chân Quang nhấn mạnh:

"Cái cực khổ, tay chân coi về chớ lại không phải là cái đáng sợ. Chính cái áp lực tâm lý do trách nhiệm gia đình đó mới là cực."

Chính vì vậy, nhiều người sợ trách nhiệm nên tìm cách trốn tránh. Có người vào đạo để bỏ nhà, nhưng đó là bỏ ngang, chưa phải là người tu cao quý. Chỉ khi ta đã hoàn thành trách nhiệm gia đình, rồi mới đi tìm tâm linh, mới xứng đáng là bậc ẩn sĩ.

Trách Nhiệm Đóng Và Trách Nhiệm Mở

Trong gia đình, trách nhiệm là điều bắt buộc, không ai trốn được. Nhưng khi xuất gia, trách nhiệm với Phật pháp và chúng sinh lại là trách nhiệm mở, tự nguyện. Người có trí tuệ và đạo đức càng lớn thì càng tự nhận trách nhiệm to lớn. Thầy dạy:

"Cái giá trị cao quý của cái người tu sĩ là nằm ở chỗ cái trách nhiệm nhận được tới đâu."

Vì vậy, có người tu chỉ hưởng thụ, nhàn nhã, vì trách nhiệm của họ nhỏ. Còn bậc chân tu thì lo toan cho cả chúng sinh, cho cả thế giới. Họ không bị áp lực vì trách nhiệm đó là tự nguyện, nên dù cực khổ, họ vẫn mỉm cười.

Phước Và Giá Trị: Đi Lên Hay Đi Xuống?

Thầy chỉ rõ: người tạo được phước là người đi lên, người không tạo được phước là người đi xuống. Khi ta giúp đỡ, lo toan cho người khác, phước ta tăng lên, giá trị ta cũng tăng lên. Nhưng nếu ta có phước mà sinh kiêu mạn thì lại rơi xuống. Thầy nói:

"Cái người tạo được phước là cái người đi lên, người không tạo được phước là người đi xuống."

Do đó, khi có phước, ta phải hết sức giữ tâm khiêm hạ. Đừng khinh thường ai, dù mình hơn người về sắc đẹp, trí tuệ hay của cải. Mong cho người khác giỏi hơn mình, đó là đạo đức của người biết tu.

Kềm Chế Tâm Kiêu Mạn - Chìa Khóa Thật Sự

Theo Thầy, chìa khóa của việc lên hay xuống là tâm kiêu mạn hay khiêm hạ. Nhưng chúng ta chưa đủ sức triệt tiêu tâm kiêu mạn, vì nó mạnh hơn trí tuệ và đạo đức của ta khi phước báo quá lớn. Vì vậy, ta cần nương nhờ Phật để kiềm chế:

"Xin Phật gia hộ cho con kềm chế được tâm kiêu mạn."

Thầy khuyên hãy thành tâm lễ Phật mỗi ngày, và nên tu tập thiền định. Có người sợ đau chân, trốn khóa thiền, nhưng chỉ khi ta ngồi thiền, ta mới hiểu hạnh phúc của ba tiếng chuông xả thiền. Rồi sẽ có ngày ta muốn ngồi hoài, không muốn xả.

Hãy cố gắng tạo phước thật nhiều, nhưng đừng chấp công. Luôn khiêm hạ, tôn trọng mọi người. Nhờ đó, ta mới không bị thăng trầm chi phối, mà vững bước trên con đường giác ngộ.