Nhất Tu Thị, Nhị Tu Sơn: Tu giữa phố thị hay về núi mới là giỏi?

Bạn có nghĩ rằng một người tu sĩ giữa phố thị đông đúc mới thật sự giỏi hơn người ẩn cư trong rừng núi? Người xưa từng đúc kết: “Nhất tu thị, nhị tu sơn” – khó nhất là tu ở chợ, dở hơn là tu ở núi. Nhưng câu nói ấy liệu có còn đúng trong thời đại hôm nay?

Lời Phật dạy: Nỗi lo về việc tu giữa phố thị

Trong một bài giảng, Thầy Thích Chân Quang kể lại: Có lần Đức Phật nói rằng khi Ngài đi nơi này nơi kia, thấy một Tỳ kheo tinh tấn tu hành giữa phố thị đông đúc, lòng Ngài vẫn không vui. Vì Ngài lo rằng sau thời tinh tấn đó, những việc thế gian sẽ ảnh hưởng vào tâm hồn vị ấy, khiến vị ấy có thể bị ô nhiễm, thối thất. Ngược lại, khi gặp một Tỳ kheo ngồi ngủ gục nơi căn nhà vắng giữa rừng hoang, Phật lại thấy vui, vì biết vị ấy khi thức dậy sẽ tinh tấn ngồi thiền trở lại, không bị đời sống ồn ào làm nhiễu tâm.

“Chúng ta cứ tưởng là mình giữ được cái hình thức của mình. Mình ở trong ngôi chùa với bốn bức tường không đâu. Phật tử ra vào rồi mình đi ra đi vào làm Phật sự là đời sống thế tục nó rớt vào tâm mình hết.” – TT. Thích Chân Quang

Tu ở phố thị: Ưu điểm và thách thức

Thầy Chân Quang chỉ ra rằng tu nơi đô thị có nhiều thuận lợi: dễ dàng học hành, được cúng dường đầy đủ, hoằng pháp thu hút đông đảo quần chúng, sinh hoạt giáo hội thuận tiện. Nhưng chính những tiện nghi ấy lại là con dao hai lưỡi. Khi tiếp xúc quá gần với thế gian, nếu không giữ vững đạo tâm, người tu sẽ bị “thẩm thấu” dần những giá trị vật chất. Từ mong ước có nhà cao cửa rộng, xe tốt, quần áo đẹp – những mục tiêu ấy len lỏi vào tâm hồn, làm phai nhạt lý tưởng ban đầu.

Tu ở núi rừng: Cái nôi vững chắc cho tâm linh

Ngược lại, tu nơi thôn vắng, rừng núi giúp người tu dễ dàng nhiếp tâm, dành nhiều thời gian cho thiền định và tăng trưởng đạo lực. Thầy nhấn mạnh rằng thiền định có hai mục tiêu cơ bản: định tâm và nhờ định tâm mà đạt đến vô ngã. Khung cảnh yên tĩnh là môi trường lý tưởng để nuôi dưỡng tâm linh. Hơn nữa, sống ở vùng sâu vùng xa còn giúp người tu thực hiện hạnh nguyện đem Phật pháp đến những nơi còn thiếu thốn.

Thầy cũng nhớ lại những ngày đầu tu học tại một ngôi chùa quê vắng vẻ, nơi có ao sen, cánh đồng, núi rừng xa xa. Chính nhờ khung cảnh thanh tịnh ấy mà tâm hồn được cưu mang, không còn vọng tưởng về thế gian.

Vầng thẩm thấu – Mối lo âu thầm lặng cho người tu thành thị

Thầy Chân Quang chia sẻ một lời chân tình: “Đời sống tu hành ở thành phố rất là bất ổn. Nhưng chỉ những thầy nào mà khi xuất thân đi tu đã từng ở núi, ở rừng, ở quê vắn trong sự tinh tấn tu hành, thì bây giờ có duyên về thành phố mở chùa, đi giảng vẫn còn giữ được bản sắc một chút.” Điều đó cho thấy rằng một người tu trẻ nếu khởi đầu từ nơi vắng vẻ sẽ có nền tảng đạo hạnh vững chắc hơn khi bước vào đời sống phố thị.

Và nếu chưa có duyên đó, người tu cần hướng tâm về thiên nhiên, về chốn thanh tịnh, thỉnh thoảng tìm về quê để tịnh dưỡng tâm hồn.

Bài học cho người tu hiện đại: Cần bản lĩnh và biết bảo vệ tâm mình

Dù tu ở đâu, điều quan trọng nhất vẫn là tâm. Người xưa nói “nhất tu thị” là muốn khen người cư sĩ biết giữ tâm giữa cuộc đời vạn nợ. Nhưng cũng không nên khinh thường người tu núi, bởi họ đã chọn con đường lánh tục để nuôi dưỡng đạo lực, và đó cũng là một hành nguyện đáng nể.

Là người tu, chúng ta cần nhận thức rõ ưu khuyết điểm của từng hoàn cảnh. Nếu ở thành thị, hãy giữ mình như đóa sen giữa bùn nhơ, luôn tỉnh giác trước cám dỗ. Nếu ở rừng núi, hãy tinh tấn tu tập để đem ánh sáng Phật pháp soi rọi những nơi còn tăm tối.

Xin hãy bắt đầu ngay từ hôm nay, dù nơi chốn nào, hãy nuôi dưỡng tâm từ bi, hành trì thiền định và sống đúng chánh pháp. Vì dù ở chợ hay ở núi, vị thầy giữ được tâm mình mới là bậc chân tu.