Lạc quan cũng là đạo đức: Bài học từ khi mất điện thoại và bị nói xấu

Bạn có bao giờ nghe ai nói: “Mất điện thoại thì mừng?”

Nghe có vẻ vô lý, nhưng đó chính là tư duy của người lạc quan. Trong một buổi giảng tại chùa Tứ Kỳ, Thượng tọa Thích Chân Quang đã mở đầu bằng câu chuyện về một người đàn ông bị tai nạn phải cắt bỏ một chân. Bạn bè đến thăm và cho rằng không còn gì để vui. Ông ấy vui vẻ đáp:

“Từ đây về sau tôi mua giày mua dép chỉ tốn tiền mua một chiếc.”

Đó là sức mạnh của sự lạc quan: nhìn vào khía cạnh tốt của mọi việc để không buồn, dù việc có cay đắng đến đâu. Vậy lạc quan thật sự là gì và vì sao nó lại là đạo đức?

Lạc quan là gì? Nhìn vào khía cạnh vui của cuộc sống

Thượng tọa giải thích: “Lạc” là vui, “quan” là nhìn, lạc quan là luôn nhìn vào khía cạnh vui của sự kiện. Khi một chuyện xảy ra, người khác thấy buồn, người lạc quan tìm điểm tốt để không buồn. Đó là một trạng thái tâm lý có chủ đích. Thượng tọa nhấn mạnh:

“Người lạc quan là người khôn và đạo đức. Khôn vì buồn là khổ, vui là có lợi. Đạo đức vì lạc quan giúp mình không làm khổ mình, không làm khổ người.”

Khi bị người khác nói xấu: Cơ hội để tu tập

Trong đời thường, một câu nói xấu có thể làm ta tức giận. Nhưng người lạc quan sẽ nghĩ:

“Chắc mình cũng còn một chút đạo đức giả vì mới đi chùa, đạo đức chưa hoàn chỉnh. Đó là lời nhắc để mình kiên trì tu tập, để người ta thấy mình không còn đạo đức giả nữa.”

Không chỉ vậy, thượng tọa còn xem đó là cơ hội rèn luyện hạnh nhẫn nhục. Nếu sống mà không có thử thách, không có nghịch cảnh, ta khó tiến đạo. Vậy nên, một lời nói xấu cũng là bài học quý giá.

Mất điện thoại – Cơ hội để bớt duyên trần

Chắc hẳn nhiều người thấy mất điện thoại là mất mát lớn. Nhưng dưới góc nhìn Phật pháp, thượng tọa vui vẻ nói:

“Đức Phật chưa hề nói tới cái căn thứ bảy. Mình chế thêm điện thoại di động, là căn thứ bảy, làm cho việc tiếp xúc với trần gian nhiều hơn, tạo nghiệp nhiều hơn. Mất điện thoại thì bớt duyên với trần gian, khỏe một ngày.”

Thậm chí, còn có cơ hội mua điện thoại mới tốt hơn. Người lạc quan không chọn buồn mà tìm được lợi ích trong việc mất mát.

Từ không muốn buồn đến không thể buồn

Thượng tọa phân tích hai loại người lạc quan: một người không muốn buồn vì quan niệm sống, và một người không thể buồn vì đạo lực, do hành thiền sâu. Chuyện thiền sư Bạch Ẩn bị vu oan nuôi con của người khác là một ví dụ tuyệt vời. Khi cả làng quay lưng, ngài vẫn bình thản. Khi mọi người nhận ra sự thật và xin lại con, ngài chỉ nói:

“Vậy hả? Thế à?”

Nếu ai hỏi ngài: “Đứa bé này là con ngài à?”, ngài sẽ đáp:

“Đứa nào cũng là con của ta.”

Câu trả lời vừa đúng đạo lý, vừa không tự biện minh. Đó chính là cái “không thể buồn” của bậc tu hành chứng đắc.

Vì sao lạc quan là trí tuệ và đạo đức?

Lạc quan là trí tuệ vì ta biết chọn niềm vui thay vì để nỗi buồn làm khổ mình. Lạc quan là đạo đức vì ta không kéo khổ đau sang người khác. Thượng tọa dạy: Phật nói về vị Tỳ kheo biết sống giữ gìn giới hạnh,

“Không làm khổ mình, không làm khổ người.”

Người bi quan thì ngược lại – chỉ một vết đứt tay nhỏ cũng khóc lóc ba ngày, làm khổ mình và người xung quanh. Lạc quan chính là nền tảng của đạo đức trong Phật giáo.

Kết: Thực tập lạc quan ngay hôm nay

Lạc quan không phải là tự nhiên mà có, nó là kết quả của sự tu tập. Thượng tọa khuyến khích Phật tử nên tinh tấn trong thiền định:

“Muốn từ phàm lên thánh thật sự không bao giờ dễ dàng. Pháp môn nào khó khổ, phải chiến đấu với mỏi mệt, đau đớn, thì kết quả mới phi thường.”

Hãy tập nhìn vào khía cạnh tốt của mọi việc, coi nghịch cảnh là cơ hội tu tập. Mỗi ngày, một chút lạc quan, một chút bình an – đó là cách ta nuôi dưỡng đạo đức và trí tuệ. Như lời Thầy dạy: “Người có phúc có trí mới có thể sống lạc quan.”