Khuyên người khác và cái giá phải trả: Vì sao Phật dạy ta đừng sợ bị ghét?

Bạn có bao giờ thấy ai đó làm sai, muốn khuyên một câu, nhưng lại sợ họ ghét mình? Bạn có bao giờ lặng im dù biết người kia sẽ sa lầy nếu không ai nhắc nhở? Hôm nay, nhân bài giảng của Thầy Thích Chân Quang về câu kệ trong Kinh Pháp Cú, chúng ta cùng tìm hiểu vì sao người xưa nói: "Đức trọng quỷ thần kinh" – nhưng trên hết, là sứ mệnh của người khuyến thiện.

Bài kệ của Đức Phật về người khuyến thiện

Trong câu chuyện từ thời Đức Phật, có những vị tỳ kheo ngang bướng, không chịu nghe lời dạy bảo. Đức Phật gọi hai vị đại trưởng lão Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên, bảo phải nghiêm khắc đuổi những người đó ra khỏi tinh xá, và thường xuyên nhắc nhở, khuyên răn chỉ lỗi cho mọi người. Ngài dạy:

Những người hay răn nhắc, khuyến thiện và ngăn ác được người hiền kính thương nhưng người xấu không thích.

Đây là bài kệ mà Thầy Thích Chân Quang giảng trong buổi pháp thoại lần thứ 30. Nói lời khuyên bảo chân thật là một việc làm không hề dễ dàng. Bởi chẳng ai thích nghe người khác chỉ trích mình. Nhưng Phật dạy rằng, việc đó cần phải làm. Nếu ta vì sợ bị ghét mà không dám khuyên ai, ta lại mang một cái tội khác.

Vì sao khuyên bảo lại bị ghét?

Thầy Chân Quang giải thích rõ:

Cái người mà hay dạy hay khuyên chắc chắn là sẽ bị người ta ghét. Đó là điều đương nhiên và phải chấp nhận. Còn nếu ta vì sợ bị ghét mà ta không dám khuyên ai thì ta lại mang một cái tội khác. Cái tội là sau này sẽ bị câm, bị điếc hoặc bị mù.

Vì thấy người khác có lỗi mà mình không ngăn. Đó là một nghiệp quả không nhỏ. Tuy nhiên, khi khuyên bảo, ta phải khuyên với lòng thương yêu thật sự, không phải vì muốn chứng tỏ mình hơn người.

Khi ta khuyên ai mà với lòng ta thương yêu thật sự, cách khuyên người ta nghe rất dễ chịu.

Chính thái độ từ bi là chất liệu khiến lời khuyên đi vào lòng người. Người tiếp nhận sẽ cảm thấy được yêu thương, chứ không bị tổn thương hay xúc phạm.

Uy đức: Chìa khóa để lời khuyên có sức nặng

Thầy Chân Quang chỉ ra ba yếu tố quan trọng để xây dựng uy đức. Uy đức là một cái lực vô hình khiến người khác nể phục, thậm chí khiến những vong linh cũng phải kính sợ. Người có uy đức mới dám khuyên bảo người khác một cách hiệu quả. Ba điều đó là:

Thứ nhất là ta lễ Phật nhiều với lòng thiết tha tôn kính. Thứ hai là ta yêu thương mọi người một cách độ lượng lớn lao rộng rãi. Và thứ ba là ta dám khuyên bảo người khi thấy người sai.

Khi đủ uy đức, lời nói của ta tự nhiên có sức nặng. Người xấu có thể ghét ta, nhưng họ vẫn phải kính nể. Người hiền thì càng thương kính ta hơn. Và một khi uy đức đủ lớn, tự nhiên quỷ thần trong thế giới vô hình cũng kính sợ, không dám quấy nhiễu.

Tiến trình chuyển hóa: từ xấu đến tốt và hơn thế nữa

Không phải ai cũng chuyển hóa ngay lập tức. Thầy Chân Quang dạy rằng khi khuyên một người, ta phải nhìn mức độ của họ. Người xấu thì chỉ cần làm cho họ khá lên đã là thành công. Người khá thì giúp họ trở nên tốt. Người tốt thì hướng dẫn họ khuyên người khác cũng trở nên tốt.

Bước thứ nhất là từ xấu trở thành khá. Bước thứ hai là từ khá trở thành tốt. Bước thứ ba là đủ sức khuyên người khác tốt theo mình. Bước thứ tư là đủ sức khuyên người khác tu hành.

Điều này cho thấy sự kiên nhẫn và lòng từ bi trong việc dẫn dắt người khác. Đừng vội vàng thúc ép họ đi tu khi họ còn đang chìm trong thói xấu. Hãy giúp họ từng bước, như một người nông dân tưới cây chờ ngày hái quả.

Trách nhiệm của người đệ tử Phật trong thời đại thông tin

Thầy Chân Quang nhấn mạnh sự tương tác giữa con người. Trong thời đại bùng nổ thông tin, cái xấu dễ lan truyền hơn bao giờ hết. Do đó, người đệ tử Phật cần tạo ra ảnh hưởng tốt, bằng bất cứ cách nào mình có thể. Ai giỏi vi tính thì lập blog truyền thông tin tốt, ai giỏi ngoại ngữ thì chia sẻ thông tin tốt bằng nhiều ngôn ngữ, ai không giỏi gì thì kết duyên với hàng xóm để gieo tương tác tốt.

Người đệ tử Phật luôn nguyện lòng là ta sẽ tạo ra tương tác tốt, tạo ra ảnh hưởng tốt cho bất cứ mọi người nào trong cuộc đời này mà mình gặp gỡ.

Vậy mỗi chúng ta, hãy là một người khuyến thiện. Đừng sợ bị ghét. Hãy lễ Phật, thương người, và dám nói lời chân thật để chuyển hóa những con người quanh mình. Dù con đường có gập ghềnh, nhưng với uy đức và từ bi, mỗi lời khuyên của ta có thể làm ấm lòng một người và thay đổi một cuộc đời.