Không Lỗi Lại Thấy Lỗi: Đừng Để Đạo Lý Chia Rẽ Con Người

Có một anh chàng kia nằm ngủ say. Bỗng anh nghe tiếng rì rầm bên cạnh, anh tỉnh dậy. Anh thấy một vị giáo sĩ đang cầu nguyện cho mình, còn cả nhà thì khóc lóc thảm thiết gọi tên anh. Anh lay người này, xô người kia nhưng không ai nghe anh nói. 15 phút trôi qua, anh ngồi phịt xuống, tuyệt vọng: 'Hay là mình chết thiệt rồi!' Lúc đó, cả nhà phá lên cười – họ chỉ trêu anh thôi. Câu chuyện đó được ghi lại trong một clip lan truyền trên mạng, và nó dạy chúng ta một bài học lớn: đôi khi chính bản thân mình đang sống mà vẫn có thể bị những người thân tin yêu nhất đánh lừa, để rồi mình mất niềm tin vào chính mình. Vậy thì, những gì chúng ta thấy, nghe, và tin tưởng hàng ngày, có chắc chắn là đúng?

Nhìn Đời Bằng Con Mắt Tà Kiến

Trong Kinh Pháp Cú, Đức Phật dạy: 'Không lỗi lại thấy lỗi, có lỗi lại thấy không. Do chấp nhận tà kiến, chúng sinh đọa ác thú.' Đức Phật nói bài kệ này khi Ngài quan sát thấy những đứa trẻ thuộc các gia đình theo những tôn giáo khác nhau vẫn vui vẻ chơi đùa bên nhau. Nhưng người lớn, vì thành kiến, lại rầy la con mình, bắt chúng phải xa lánh bạn bè. Họ nhìn thấy 'có lỗi' nơi một niềm vui vô tội, và nhìn thấy 'không lỗi' nơi sự ác cảm của mình.

Đừng có để cái mà đúng mà thấy thành sai. Đừng có để cái sai mà thấy thành đúng.

Đó chính là tà kiến. Khi tà kiến, ta sẽ suy nghĩ sai, cư xử sai, và hệ quả là khổ đau. Ngược lại, khi có chánh kiến, ta biết rõ điều gì đúng, điều gì sai, ta sống hiền hòa, tử tế, và tương lai là cõi lành. Mỗi ngày, chúng ta đối diện với bao nhiêu tình huống mà ta vội vàng phán xét. Một người hàng xóm không chào mình, mình bảo họ kiêu căng. Nhưng biết đâu họ đang có nỗi buồn riêng? Một người đối diện mình cười tươi, mình nghĩ họ giả tạo. Nhưng biết đâu họ đang cố giữ không khí vui vẻ? Chính cái nhìn thiếu khách quan ấy khiến ta đau lòng về những điều không có thật.

Đạo Lý Chỉ Là Phương Tiện, Không Phải Cứu Cánh

Cuộc đời Đức Phật là một tấm gương về sự không chấp trước. Ngài đã dựng lên một hệ thống giáo lý vĩ đại, nhưng Ngài tự nhận: 'Như Lai là ngón tay chỉ mặt trăng. Hãy nương vào ngón tay Như Lai để thấy mặt trăng, chứ ngón tay Như Lai không phải mặt trăng.' Như vậy, tôn giáo chỉ là con đường, là phương tiện để ta đến với chân lý. Thế nhưng, nhiều người lại coi cái ngón tay là mặt trăng, họ chấp vào hình thức, vào tông phái, và vì thế mà chia rẽ.

Tôn giáo nào cũng mắc cái bệnh đó. Cái là muốn cái người tín đồ chỉ biết có đạo mình thôi. Ngoài ra việc gì cũng khác.

Điều này dẫn đến những xung đột không cần thiết. Thầy Chân Quang kể rằng, có những người vì dành tín đồ mà gây ra chia rẽ, giống như dành tài nguyên vậy. Nhưng nếu chúng ta nhớ rằng mục tiêu cuối cùng của mọi tôn giáo là yêu thương, thì chúng ta sẽ thấy: người Thiên Chúa và người Phật tử đều được dạy phải thương yêu đồng loại. Vậy tại sao lại phải ganh ghét nhau? Hãy vượt lên trên cái nhãn 'đạo mình, đạo người' để nhìn thấy con người thật, đáng yêu trước mặt.

Sống Cân Bằng Giữa Đạo Và Đời

Có người nghĩ rằng, tu hành là phải dồn tất cả cho tâm linh, bỏ bê gia đình, công việc, xã hội. Đó là một hiểu lầm. Đức Phật dạy ta phải sống cân đối, hài hòa trên mọi phương diện. Trẻ con phải đi học, cha mẹ phải nuôi con, báo hiếu, người trẻ phải làm nghĩa vụ đất nước. Tôn giáo không thay thế được những trách nhiệm ấy. Nếu một tín đồ chỉ biết có tôn giáo, thì tôn giáo cũng 'đói chết', vì không ai làm ra tiền để cúng dường. Hơn nữa, ta cần có kiến thức khoa học, văn hóa để hiểu thế giới. Tôn giáo không phải là tất cả, nhưng nó là một phần quan trọng giúp ta định hướng đạo đức. Người tu sĩ chuyên sâu thì dành trọn đời cho đạo, nhưng người tại gia phải biết xoay xở trách nhiệm. Đó là sự cân đối.

Làm Người Tu Sĩ Đúng Nghĩa: Gương Mẫu Đạo Đức

Trong xã hội, ta cần chuyên viên y tế, kỹ sư, giáo viên... Và ta cũng cần chuyên viên đạo đức. Đó chính là các bậc tu sĩ. Họ là những người dành trọn đời để thực hành giáo lý, để trở thành tấm gương sáng cho mọi người. Nhưng nếu một vị giảng sư nói pháp cao siêu mà sống đời lại nhỏ nhen, chê người này người kia, thì đó là thất bại.

Đừng tưởng ngồi trên bục nhãn nói chuyện đạo lý, nghĩa là người đó là tốt, là giỏi, là vinh quang, là có phước. Không có đâu.

Thầy Chân Quang nhấn mạnh rằng, người tu sĩ phải là người mẫu mực đạo đức trước đã. Còn việc chứng đạt gì đó cao siêu hơn là chuyện nội tại. Nếu không, ăn cơm của đàn ná tín thí mà không lo dạy đạo đức cho xã hội, kiếp sau sẽ trả nợ vô cùng. Vì vậy, đừng để áo nghĩa bên ngoài hay con số tín đồ đông đảo đánh lừa. Hãy coi trọng phẩm hạnh thực sự.

Gieo Yêu Thương, Không Chia Rẽ

Vậy thông điệp cuối cùng mà chúng ta có thể học được từ bài kệ hôm nay là gì? Đức Phật muốn ta nhìn thấy đúng và sống đúng. Trong cuộc sống, ta hãy bình tĩnh trước những tin tức, lời đồn đại, đừng vội tin, đừng vội phán xét. Hãy quay về với trái tim để thấy rõ: cái gì đem lại an lạc cho mình và người khác thì đó là đúng. Cái gì gây chia rẽ, oán thù thì đó là sai.

Trước hết là nếu đúng Chúa dạy con người yêu nhau, Phật dạy con người yêu nhau đúng cái đã. Còn cái gì đó từ từ tính sau.

Câu nói của Thầy Chân Quang thật giản dị mà sâu sắc. Đúng vậy, nếu mỗi tôn giáo đều bắt đầu từ tình yêu thương, thì nơi đó có chân lý. Và ta, dù theo đạo nào, hãy để tình yêu thương là trọng tâm của đời mình.

Hãy nhớ: 'Không lỗi lại thấy lỗi, có lỗi lại thấy không' là một lời cảnh tỉnh. Mỗi ngày, ta đều có cơ hội tu tập, là kiểm soát cái nhìn của mình, để không bị ảo tưởng đánh lừa. Hãy luyện cái miệng thành lời nói yêu thương, hãy rèn cái tâm thành trí tuệ tỉnh thức. Chỉ có như vậy, ta mới có thể bước trên con đường an lạc, và đưa những người xung quanh ta đến cõi lành. Nam mô bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.