Khi đạo Phật cần vũ lực: Bài học từ đất võ Bình Định

Bạn có bao giờ để ý rằng, trong các ngôi chùa Việt Nam, bên cạnh những pho tượng Phật hiền từ, còn có tượng Hộ Pháp cầm gươm đứng sừng sững ngay cửa? Tại sao lại như vậy? Phải chăng đạo Phật, vốn dĩ hiền lành, lại cần đến vũ lực? Hãy cùng lắng nghe Thầy Thích Chân Quang giải đáp qua bài giảng "Vai trò của vũ lực" tại lễ khánh thành tổ đình Thiên Đức hôm nay.

Đất võ Bình Định và tinh thần dũng mãnh

Nhắc đến Bình Định, người ta nhớ ngay đến “đất võ” với những huyền thoại về Tây Sơn tam kiệt. Thầy Chân Quang cũng không giấu niềm ngưỡng mộ: “Thật là về thăm đất võ Tây Sơn, thấy lòng yêu nước thêm phần đậm sâu”. Nhưng ít ai biết rằng, những tinh hoa võ thuật này lại có nguồn gốc từ Thiếu Lâm, từ sự thiền định của các nhà sư. Nhìn vào lịch sử, ta thấy các nhà sư không chỉ tĩnh toạ trong chùa, mà khi cần cũng sẵn sàng “cởi áo cà sa, khoác chiến bào” để bảo vệ đất nước. Đó chính là tinh thần dũng lực mà đạo Phật luôn đề cao.

Hiền lành không có nghĩa là nhu nhược

Thoạt nghe, đạo Phật với những giáo lý như vô ngã, từ bi, nhẫn nhục, khiêm hạ dường như không cần đến vũ lực. Nhưng thực tế, chư tổ đã đặt tượng Hộ Pháp cầm gươm ngay cửa chùa để nhắc nhở chúng ta một điều rất sâu sắc. Thầy Chân Quang nói:

Tuy ta tu theo Phật là ta từ bi nhẫn nhục khiêm hạ vô ngã nhưng đừng bao giờ quên cái sức mạnh của vũ lực để bảo vệ về đạo để hộ được cái chánh pháp chứ nếu mà ta không có sức mạnh thì ta sẽ không bảo vệ được cái đạo mà ta yêu quý.

Chính vì vậy, sự hiền lành của đạo Phật không phải là sự nhu nhược. Đó là sự hiền lành có sức mạnh tiềm tàng, biết đứng lên khi cần thiết để bảo vệ lẽ phải, bảo vệ những người yếu thế.

Ai đang dùng vũ lực thay bạn?

Có nhiều người tu hành cả đời, chưa hề động thủ với ai, vẫn thấy mình bình yên. Nhưng Thầy Chân Quang chỉ ra một sự thật mà ta thường quên:

Thầy không động tới vũ lực. Nhưng mà đã có người động tới vũ lực giùm thầy nên thầy mới được bình yên mà tu. Ai động tới vũ lực giùm? Xin thưa đó là công an là chiến sĩ mà những người mà ngày đêm phải cầm súng bảo vệ trật tự xã hội, bảo vệ biên giới quê hương để cho xóm làng được bình yên...

Phía sau sự bình yên của chúng ta là tiếng súng, là máu, là xương và nước mắt. Không có sự bình yên nào đến tự nhiên. Chúng ta phải biết ơn những chiến sĩ đang ngày đêm thầm lặng giữ gìn cho đất nước và cho cả những ngôi chùa được yên bình.

Đạo Phật và trách nhiệm với cộng đồng

Người đệ tử Phật không được phép vô trách nhiệm. Khi thấy người bị hại, ta không thể nói “ai gây nhân gặt quả, mặc kệ”. Thầy Chân Quang kể về một tình huống: thấy cướp vào nhà hàng xóm mà đóng cửa lại, đó là vô trách nhiệm. Người đó sẽ bị quả báo: “miệng bị câm, tai bị điếc, mắt bị mù” vì đã không dùng những giác quan đó để cứu người. Đạo Phật là đạo của trách nhiệm:

Ta sống trong cái cộng đồng, ta buộc phải có cái trách nhiệm với cộng đồng của ta. Và đó chính là nhân quả. Nên cái người mà hiểu nhân quả là người có trách nhiệm với cộng đồng của mình chứ không phải là người vô trách nhiệm.

Hơn nữa, người đệ tử Phật phải có trí tuệ để phân biệt đúng sai, thiện ác. Không phải cứ thấy người ăn xin là cho tiền, cũng không phải thấy ai đó nói nặng là sai. Có những lúc từ chối giúp đỡ người lỡ đường là hiểu lầm. Thầy kể câu chuyện một nhà sư đã cho một thanh niên khỏe mạnh xin cơm, và người thanh niên đó sau này trở thành Phật tử thuần thành. Sự phân biệt đúng sai rất quan trọng, và đó chính là trí tuệ.

Chính trị và Tứ Ân

Thầy Chân Quang cũng giải thích về mối liên hệ giữa Phật giáo và chính trị. Nhiều người nghĩ rằng tu hành không nên dính líu chính trị, nhưng hiểu như vậy là sai lầm. Bởi vì đạo Phật dạy về Tứ Ân, trong đó có “ơn vua, ơn đất nước”. Như thầy nói:

Đạo Phật thì lại biết ơn chính quyền. Cái này nằm trong tứ ân, ơn vua, ơn đất nước... Nên vì vậy cho nên cái thái độ của nhà sư đối với cái nhà nước có hiền lành và tôn trọng.

Rất nhiều nhà sư trong lịch sử như Khuông Việt, Vạn Hạnh đã làm cố vấn cho vua, nhưng không bao giờ tham quyền cố vị. Họ giúp đất nước mà không tham vọng, sau việc lại về chùa lo tu hành. Đó là tinh thần “làm mà không ham”, một thái độ đúng đắn của người Phật tử.

Kết luận: Người Phật tử với Từ Bi - Trí Tuệ - Dũng Lực

Qua bài giảng này, ta hiểu rõ hơn về vai trò của vũ lực trong đạo Phật. Vũ lực không phải để gây chiến, mà để bảo vệ sự thật và những điều tốt đẹp. Đức Phật được gọi là “Đại Hùng, Đại Lực, Đại Từ Bi”, cho thấy dũng lực là yếu tố không thể thiếu của Phật giáo. Người đệ tử Phật đúng nghĩa phải có đầy đủ Từ Bi – Trí Tuệ – Dũng Lực. Hãy sống hiền lành nhưng đừng nhu nhược, biết đứng lên khi lẽ phải cần được bảo vệ, và luôn ghi nhớ công ơn của những người đang ngày đêm giữ gìn cuộc sống bình yên cho chúng ta.