Giúp người là gieo nhân lành, nhưng đừng vô tình tiếp tay cho tội lỗi

Có một cặp vợ chồng Việt kiều tranh cãi nhau: người chồng nói, thấy ai xin tiền là cho luôn, vì nghĩ làm vậy là bố thí ba la mật. Nhưng người vợ cho rằng, có kẻ khỏe mạnh xin tiền rồi đi mua ma túy, chết ngay tại chỗ, thì mình đâu phải đang giúp họ, mà là tiếp tay giết hại. Thầy Chân Quang nhìn hai người và nói: “Cả hai đều chưa hiểu đúng nghĩa bố thí ba la mật.” Câu chuyện đó khiến tôi suy nghĩ mãi về luật nhân quả trong đời sống hiện đại.

Bố thí ba la mật không phải cứ cho hết là xong

Nhiều người tưởng rằng bố thí ba la mật là đưa hết những gì mình có cho người khác. Nhưng Thầy Chân Quang giải thích rằng “ba la mật” có nghĩa là trọn vẹn, hoàn hảo, nhưng không phải là cho mù quáng. Người Phật tử khi giúp đỡ phải có tấm lòng rộng mở, không tiếc công, không kể ơn, nhưng đồng thời phải tỉnh táo để đảm bảo sự giúp đỡ của mình thực sự mang lại lợi ích, không tiếp tay cho cái xấu.

“Bố thí ba la mật có nghĩa là bố thí sạch sẽ, có nhiều móc đưa hết gọi là bố thí ba la mật. Nhưng người hiểu như vậy là chưa đúng. Cái việc làm của mình phải bảo đảm là sự giúp đỡ của mình nó đem lại ích lợi cho cuộc đời này chứ nó không có đem lại xấu xa hơn trong cuộc đời này.”

Vậy mới thấy, cho tiền một người khỏe mạnh để họ đi nhậu, rồi về đánh vợ đánh con, không phải là bố thí mà là đang tiếp tay cho tội ác. Tấm lòng từ bi cần phải đi đôi với trí tuệ.

Khó để biết cho ai đúng, nhưng đừng sợ

Thầy Chân Quang thừa nhận rằng việc đánh giá đúng sai khi giúp đỡ rất khó. Có người mạnh khỏe nhưng đang rơi vào hoàn cảnh bí tắc, cần tiền xe về quê; có người tật nguyền nhưng thực chất là lừa đảo, có nhà lầu xe hơi. Vậy mình phải làm sao?

“Cái đánh giá mà giúp ai đúng ai sai rất là khó... nhưng mà phải tùy cái khả năng tùy cái nhận định của mình mà mình giúp. Chỉ cái lòng mình là không bao giờ mình tiếc công tiếp sức để giúp người đó là cái nhân quả đó là cái nhân đó nhân cho đúng.”

Thầy dạy thêm: Người Phật tử nên chọn giúp những hoàn cảnh thực sự khó khăn, giúp cho người khác làm được việc thiện. Chia sẻ để xây dựng trường học, đắp đường, hay dựng lại nhà cho người bị cháy là những việc thiện lớn, đáng làm. Hãy tùy duyên và tùy khả năng của mình mà giúp, quan trọng là lòng không vụ lợi.

Một nhân sinh nhiều quả: Ví dụ về giúp người bị cháy nhà

Thầy Chân Quang dùng ví dụ rất sinh động: Khi bạn giúp một gia đình bị cháy nhà cất lại nhà, bạn không chỉ gieo một nhân. Nhân đó sẽ sinh ra nhiều quả báo:

• Người đó nhanh chóng có chỗ ở ổn định, đỡ bệnh tật — nên bạn sẽ được phước về sức khỏe.
• Đồ đạc của họ được bảo quản, không bị hư hao — nên bạn sẽ được phước về tài sản không bị mất mát.
• Họ có điều kiện tiếp tục làm ăn — nên bạn sẽ được phước về công việc ổn định, thu nhập tốt.
• Bạn được phước có nhà cửa khang trang, không bao giờ mất nhà.

“Một cái nhân á nó sinh ra nhiều quả lắm chứ nó không ra một quả.”

Vậy nên, đừng nghĩ rằng làm một việc tốt chỉ có một phước lành. Mỗi hành động tốt đẹp đều vang vọng nhiều tầng, nhiều kết quả trong tương lai. Đó là sự kỳ diệu của luật nhân quả.

Sát sinh: Quả báo nào cho kẻ gieo nghiệp?

Ai trong chúng ta cũng sợ chết, vì vậy giết hại là tội nặng nhất. Nhưng Thầy Chân Quang cũng chỉ rõ: giết một người tốt khác với giết một tên cướp nguy hiểm. Khi một anh công an bắt buộc phải nổ súng hạ nghi phạm, hành động đó không nặng tội như kẻ giết một vị thầy giáo hiền lành. Nhân quả phải nhìn vào hoàn cảnh, ý định và ảnh hưởng.

“Giết ông thầy giáo làm bao nhiêu người buồn á nhìn cái buồn của người ta mà biết cái tên giết người là bị tội nặng. Giết một người mà làm bao nhiêu người mừng thì biết rằng cái hành động giết này coi chừng có phước nữa!”

Thầy nhắc lại bài học về các vị vua Trần: tuy là thiền sư, nhưng khi đất nước lâm nguy, các ngài cầm quân đánh giặc để bảo vệ muôn dân. Việc chém giết trong chiến tranh giữ nước là một phước lớn, được muôn đời thờ kính. Ngược lại, kẻ cầm quân xâm lược, tàn sát dân thường thì phải chịu nghiệp vô cùng nặng nề.

Đừng khinh thường mạng sống của chúng sinh

Thầy cũng nhắc đến việc giết chó, giết thú rừng, và cả chặt cây. Chó thường là người thân đọa lại, giết chó là phản bội, sẽ nhận quả báo bị phản bội, bị chết oan. Những người săn bắn thú rừng — hươu, nai, voi, tê giác — sẽ phải trả nợ qua nhiều kiếp, và khi các loài thú đó được làm người trở lại, họ sẽ tìm nhau trả thù bằng chiến tranh. Còn cây cối, tưởng là vô tri, nhưng thực ra cây có tâm linh. Chặt phá rừng cũng là sát sinh, và khiến cho mưa gió thất thường, đất đai khô cằn.

“Cây cũng có tâm linh. Nhớ điều đó. Chúng ta đừng tưởng mấy cái cây nó mọc bên như vậy là nó không biết gì hết. Tất cả cây cối đều có tâm linh hết, đều biết hết chứ không phải là không biết.”

Vậy nên, hãy cẩn trọng trong từng hành động nhỏ. Đừng coi thường bất kỳ sự sống nào, dù là con muỗi, cái cây hay người bạn bên đường.

Sống tỉnh thức để gieo nhân lành

Luật nhân quả không trừ một ai. Mỗi hành động, lời nói, ý nghĩ đều là hạt giống gieo vào đất trời. Được nghe những lời dạy của Thầy Chân Quang, chúng ta thấy rõ rằng: giúp người là việc đáng làm, nhưng phải có trí tuệ để không tiếp tay cho ác. Có thể sẽ có lúc ta lầm lẫn, nhưng chỉ cần giữ cho lòng mình trong sạch, rộng mở và luôn khao khát đem lại hạnh phúc cho người khác, thì đó đã là bố thí ba la mật rồi. Hãy là một người gieo nhân tốt từ hôm nay, để mai này nhận về quả báo an vui cho mình và thế giới này.