Đừng ngủ quên trên chiến thắng: Bài học từ phẩm Hiện Bửu Tháp

Bạn có bao giờ cảm thấy mình đã đủ giỏi, đủ giàu, đủ tu tới nỗi không cần phải cố gắng nữa? Rồi bạn dừng lại, hài lòng với thành quả của mình, và rồi... không tiến thêm được bước nào nữa. Đó là một cái bẫy mà tất cả chúng ta đều có thể gặp. Trong kinh Pháp Hoa, phẩm Hiện Bửu Tháp mang đến một thông điệp vô cùng sâu sắc về việc đừng bao giờ ngủ quên trên chiến thắng.

Đừng bám víu vào thành công đã có

Trong phẩm kinh này, sau khi chư Phật phân thân tụ hội về cõi đất, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni từ chỗ ngồi đứng dậy, trụ trên hư không. Hành động ấy tượng trưng cho một người tu hành đạt định sâu nhưng không thể dừng lại. Nếu tự mãn, người đó sẽ mãi đứng yên. Thầy Thích Chân Quang giảng:

“Cái hình ảnh mà Đức Phật trụ trên hư không á, rời bỏ cái chỗ ngồi của mình á, tượng trưng cho một người không được bám víu với cái thành công đã có của mình.”

Không chỉ trong tu tập, mà ngay trong cuộc đời thường, ai đã từng đạt được điều gì đó mà khởi tâm chấp trước, thì sẽ đứng đó hoặc lui lại. Người mới giàu mà kiêu hãnh thì không giàu thêm nữa; người vừa có địa vị mà tự mãn thì rồi cũng sụt giảm. Còn người khiêm tốn, không thấy mình hơn ai, vẫn tiếp tục làm phước, làm ăn một cách bình thường – người đó chính là người còn giàu có hơn nhiều.

Ngón tay phải mở tháp: Sự thuận duyên không gượng ép

Sau khi đứng dậy, Đức Phật dùng ngón tay phải mở cửa tháp bảy báu. Đây không chỉ là chi tiết thần thoại. Tay phải tượng trưng cho sự thuận duyên. Thầy Chân Quang giải thích: nỗ lực thì quan trọng, nhưng kết quả đến hay không còn phụ thuộc vào nhân duyên của nhiều đời. Người tu đúng cách không gượng ép, không dằn vặt, mà làm hết bổn phận, gieo đủ phước đức, rồi để kết quả tự đến.

“Thì ở đây là làm đủ cái nhân duyên, gieo đủ cái phước đức rất tinh tấn, không kiêu ngạo, không cố chấp.”

Giống như trồng cây xoài, mình chăm bón tưới nước, nhưng khi nào trái chín lại là chuyện của thời tiết, mùa màng. Ép cây ra trái sớm, chỉ làm cây chết. Cuộc đời cũng vậy, vội vàng cưỡng cầu chỉ sinh thêm bất an.

Bừng ngộ là một biến cố lớn

Khi cửa tháp mở, vang lên tiếng lớn như mở cửa thành. Người đắc đạo cũng có lúc “bừng ngộ” một cách đột ngột, như thể tất cả vô minh tan vỡ trong khoảnh khắc. Thầy Chân Quang nhấn mạnh:

“Tức là người đắc đạo nó phát ra tiếng rồi cho người ta biết không phải là tự mình khoe, tự nhiên.”

Giống như ngài Văn Hỷ khi nghe tiếng chim kêu mà bừng ngộ, hay như chính Đức Phật dưới gốc bồ đề lúc sao mai mọc. Sự giác ngộ đến không phải do mong cầu, mà là một biến cố của tâm.

Thấy Phật Đa Bảo: Phật tánh không hình tướng

Khi mở tháp, đại chúng thấy Đức Đa Bảo Như Lai toàn thân không hoại. Nhưng thấy Phật tánh không phải là thấy một hình tướng. Tất cả có hình tướng đều tương đối, hữu hoại. Còn Phật tánh tuyệt đối, có thật, phủ trùm vũ trụ, mà không có hình tướng.

“Thấy được Phật tánh làm cái gì tuyệt đối có thật phủ trùm mà không có hình tướng.”

Thầy kể chuyện Ngài Văn Hỷ lên núi Ngũ Đài, thấy Bồ Tát Văn Thù hiện hình. Sau này khi nấu cháo, Bồ Tát lại hiện lên, Ngài liền lấy cây dầm đập xuống, nói rằng “dưa đắng đắng tới gốc, dưa ngọt ngọt tới ngọn, tu ba đại kiếp lại bị tăng đánh”. Ý nghĩa là một người hiểu đạo không chấp nhận bất kỳ hình tướng nào, dù là Bồ Tát. Cái chân lý tột cùng không hình tướng. Chúng ta mới tu còn dựa vào hình tướng để gieo phước, nhưng đến cuối cùng, phải buông bỏ tất cả.

Ngồi chung một tòa: Tương đối và tuyệt đối là một

Cuối cùng, Đức Phật Thích Ca và Phật Đa Bảo ngồi chung một nửa tòa. Đây là biểu tượng của sự hợp nhất: thế gian và xuất thế gian, sinh tử và niết bàn, tương đối và tuyệt đối chỉ là hai mặt của cùng một bản thể. Thầy giảng:

“Phật Thích Ca lên ngồi chung tòa với Phật Đa Bảo là tượng trưng cho cái tương đối và cái tuyệt đối đã trở thành duy nhất, không còn hai nữa.”

Khi đắc đạo, người ta thấy mọi vật đều thanh tịnh. Đức Phật nói với một vị Bà La Môn: “Khi một người đã giác ngộ, người đó thấy mọi vật là thanh tịnh.” Đúng như Lục Tổ nói: “Lìa thế gian này mà tìm bồ đề, không thể được.” Cây bách trước sân, giọt mưa rơi, tiếng chim hót – tất cả đều là Phật pháp.

Điều kỳ diệu nhất: Nhìn nhau bằng đôi mắt tâm

Thầy Chân Quang kể về một thầy tu nói: “30 năm rồi mới nhìn thấy mưa rơi.” Người ấy không phải mù, nhưng trước đó nhìn mưa qua lớp kính vọng tưởng, thương ghét, so sánh. Khi tâm thanh tịnh, mỗi giọt mưa hiện rõ ràng như chính nó. Chúng ta vẫn nhìn nhau mỗi ngày, nhưng chưa từng nhìn nhau bằng con mắt từ bi, trí tuệ. Đến lúc giác ngộ, ta sẽ nói: “40 năm qua tôi mới nhìn chị lần đầu.”

Trong kinh nói, sau khi thấy Phật Đa Bảo, đại chúng “đều khen là việc chưa từng có”. Chưa từng có là chúng ta chưa từng nhìn thấy thực tại một cách trọn vẹn. Bài pháp này dạy chúng ta vượt qua mọi cột mốc, đừng tự mãn nơi bất kỳ định nào, đừng chấp vào bất kỳ hình tướng nào, để cuối cùng thấy được cái tuyệt đối ngay trong cái tương đối.

Bạn có thể áp dụng bài học này vào cuộc sống hằng ngày? Mỗi khi đạt được một điều gì đó, hãy tự hỏi: “Mình có đang bám víu vào nó không?” Nếu còn bám víu, hãy nhẹ nhàng buông bỏ, tiếp tục tinh tấn nhưng không gượng ép. Để một ngày nào đó, bạn cũng sẽ mở được cánh cửa tháp trong tâm mình, và thấy rằng ngoài hiên mưa rơi mà lòng không còn chơi vơi.