Đi Ngược Dòng Đời: Con Đường Khó Mới Là Con Đường Tạo Phước

Bạn đã bao giờ nhặt được một cọc tiền giữa đường lúc sớm mai chưa? Cảm giác vui mừng như “trời cho” ùa về, không cần suy nghĩ, bạn đưa tay nhặt và bỏ vào túi. Nhưng bạn có biết rằng chính cái dễ dàng đó lại là con đường dẫn đến khổ đau? Trong bài giảng “Những vấn đề của bản năng và lý trí”, Thầy Thích Chân Quang đã chỉ ra một sự thật ít ai ngờ: bản năng tự nhiên của con người là con đường dễ, nhưng lại đưa ta vào cõi tối tăm. Còn lý trí và đạo đức là con đường khó, nhưng mới chính là con đường về cõi sáng.

Bản năng: dòng chảy tự nhiên của tâm

Bản năng là gì? Đó là những phản xạ tự nhiên mà mỗi người đều có: tham lam, sân hận, ích kỷ, lười biếng. Chúng ta không cần học cũng biết tham cái đẹp, tránh cái khổ. Thầy Chân Quang giải thích:

Cái tự nhiên thì nó dễ, còn cái chống lại thì nó khó.

Bản năng giống như dòng nước chảy xuôi, cứ thế cuốn ta đi. Khi đối diện với trở ngại, ta tự nhiên chọn cách dễ dàng nhất. Nhưng chính cái dễ đó lại đưa ta vào vòng luân hồi đau khổ.

Nhặt tiền giữa đường: khoảnh khắc chọn lựa

Giả sử một buổi sáng sớm, bạn đi trên đường vắng và thấy một cọc tiền 500 triệu đồng. Bản năng sẽ bảo bạn: “Nhìn trước nhìn sau, không ai thấy, lụm ngay!” Cảm giác sung sướng, may mắn tràn ngập. Nhưng nếu bạn đã tu tập, bạn sẽ nghĩ đến người mất, nỗi lo của họ, và chọn cách tìm cách trả lại. Thầy nói:

Chỉ có những người mà biết tu tập lâu rồi, quen rồi thì trở thành tự nhiên, nhặt được của rơi đem trả lại.

Hai chọn lựa, hai con đường. Một bên là bản năng, một bên là lý trí và đạo đức. Bên nào dễ hơn? Rõ ràng lụm tiền dễ hơn trả lại. Nhưng ai lại muốn tích phước cho mình? Chính cái khó mới là chỗ để ta gieo trồng công đức.

Vô ơn và biết ơn: hai ngã rẽ của tâm

Một trong những biểu hiện rõ nhất của bản năng là sự vô ơn. Ai giúp ta, ta dễ dàng quên đi. Việc nhớ ơn lại khiến lòng nặng trĩu. Thầy chỉ rõ:

Vô ơn là bản năng tự nhiên của con người. Ai giúp mình rồi mình quên. Nhớ ơn đền ơn là lý trí, là đạo đức.

Nhưng cái nặng lòng đó chính là phẩm giá, là giá trị, là công đức của ta. Người biết ơn, quỷ thần cũng phải kính nể. Còn kẻ vô ơn, dù con người không biết, quỷ thần cũng khinh bỉ. Vậy ta chọn con đường nào?

Đi ngược dòng: chọn con đường khó

Thầy nhấn mạnh: “Tu là đi ngược dòng đời, là đi ngược lại với chính mình.” Nghĩa là ta phải cưỡng lại bản năng tham, sân, si trong chính tâm mình. Trong đời sống, điều đó thể hiện qua nhiều việc nhỏ: thương cha mẹ thay vì chỉ thương con cái, yêu nước thay vì chỉ lo cho gia đình, sống vì người khác thay vì chỉ biết hưởng thụ, siêng năng thay vì lười biếng. Thầy nói:

Đừng đi tìm con đường dễ vì con đường dễ không có phước nhiều. Cái gì khó mà làm.

Mỗi ngày, ta có thể rủ một người bạn đi chùa. Điều đó rất khó, nhưng chính cái khó đó mới tạo nên phước báu. Nếu ta dễ dãi, chỉ lo ăn chơi cho bản thân, thì khi chết, ta sẽ trở thành ma đói. Còn nếu ta cố gắng làm việc khó, giúp đỡ người khác, thì ta sẽ được lên cõi lành.

Lợi ích của con đường khó

Con đường khó không hề dễ dàng, nhưng nó dẫn đến vinh quang và hạnh phúc. Thầy khẳng định:

Còn cái khó đó thì mới đưa cho ta trở lại cái vinh quang hạnh phúc hoặc là lên luôn cõi trời.

Vậy nên, mỗi khi đứng trước lựa chọn, hãy tự hỏi: “Điều gì dễ hơn? Điều gì khó hơn?” Nếu ta chọn điều khó, ta đang đi đúng con đường của người tu tập. Chọn điều dễ, ta đang thả trôi theo bản năng, đánh mất cơ hội tích lũy phước lành.

Hôm nay, khi bạn đối diện với một lựa chọn: dễ hay khó, hãy nhớ lời Thầy. Con đường dễ dàng đưa ta vào cõi ma đói. Con đường khó mới đưa ta về nơi an lạc. Hãy thử mỗi ngày làm một việc khó: nhặt được của rơi đem trả lại, hoặc rủ một người bạn đi chùa. Đó chính là phép tu hành giản dị mà sâu sắc. Hãy tự hứa với mình, với Phật, sẽ độ thêm được vài người về chùa trong năm nay. Vì con đường khó, chính là con đường sáng.