Đi Giữa Bấp Bênh: Không Có Điểm Tựa Nào Là Vĩnh Viễn

Bạn có bao giờ cảm thấy mình như một người ngoài hành tinh lạc vào trái đất? Những buổi đầu đến chùa, nhiều bạn trẻ ngơ ngác, chưa biết gì về đạo, nhưng lại có một thiện căn thầm kín thôi thúc tìm một lẽ sống. Thầy Thích Chân Quang đã mở đầu bài giảng bằng chính hình ảnh thân thương ấy: “Mặc dù tụi con mặc ai ngơ ngác giống như người ngoài hành tinh mới rớt vô trái đất vậy.” Và từ đó, Thầy dẫn dắt chúng ta vào một chủ đề sâu sắc: Đi Giữa Bấp Bênh.

Luật nhân quả: Bài học đầu tiên của người đến với đạo Phật

Khi mới bước chân vào đạo, giáo lý đầu tiên cần hiểu chính là luật nhân quả – sự công bằng tự nhiên của vũ trụ. Không chỉ trong nông nghiệp, vật lý hay môi trường, mà quan trọng nhất là nhân quả thiện ác. Mỗi hành động của ta đối với người, với vật, đều có quả báo tương ứng, dù mắt thường chưa thấy được. Như Thầy dạy:

“Mà nhân quả là gì? là sự công bằng của vũ trụ một cách tự nhiên.”

Ta có thể chưa chứng minh được bằng khoa học, nhưng giống như niềm tin vào chiếc máy bay – ta thấy mọi người đều bay được, nên ta tin và lên bay. Cũng vậy, hãy tin vào luật nhân quả và thực hành để đời sống trở nên trang hòa, an tĩnh.

Đi giữa bấp bênh: Không có điểm tựa nào vĩnh viễn

Càng lớn tuổi, ta càng hiểu rằng thế giới này không có một điểm tựa chắc chắn. Từ hình ảnh trái đất xoay quanh mặt trời, rồi phát hiện mặt trời chỉ là một ngôi sao nhỏ bé trong vũ trụ mênh mông – mọi thứ cứ trôi dạt, bấp bênh. Trong cuộc sống cũng vậy, các chỉ số như huyết áp, đường huyết, giao thông, dân số... đều chỉ ổn định trong một khoảng hẹp. Cao hơn là nguy, thấp hơn cũng nguy. Thầy nhận ra:

“Sống trên đời này cứ càng sống dần sống dần ta mới hiểu ra một điều là cái thế giới này nó không có một cái điểm cho ta nương tựa thật sự chắc chắn không có.”

Không có điểm tựa nào vĩnh viễn. Đó là chân lý. Nhưng làm sao để đối diện với sự bấp bênh ấy?

Ỷ lại là mất tất cả

Thầy Thích Chân Quang cảnh báo: nếu ta ỷ vào bất cứ điều gì – một ngôi chùa to đẹp, một lời thề non hẹn biển, hay tình thương của cha mẹ – ta sẽ mất nó. Cái gì ta càng chủ quan, càng xem là điểm tựa, thì nó càng dễ biến mất. Thầy quả quyết:

“Nếu ta ỷ vào một cái điều gì, nếu ta tưởng rằng có một cái điểm tựa nào bền vững mãi mãi thì không bao lâu ta sẽ mất nó.”

Và có một câu thần chú mà Thầy nhấn mạnh: “Cái gì ta ỷ lại cái đó sẽ tiêu.” Chính sự kiêu ngạo và chủ quan sẽ khiến ta mất đi thứ ta đang nương tựa.

Sự màu nhiệm của nhân quả

Trong bài giảng, Thầy kể về một anh chàng nhiễm HIV do lối sống không lành mạnh. Nhưng anh quyết tu chí, một mình đắp đập ngăn dòng nước lũ bảo vệ làng. Khi mùa lũ đến, dòng nước đi vòng không phá làng, anh trở thành người hùng. Điều kỳ diệu hơn: vợ và con anh đều không nhiễm HIV, còn anh thì sống khỏe mạnh dù vẫn dương tính. Đó là phước lành từ công đức – một minh chứng cho sự màu nhiệm của luật nhân quả.

Sống giữa bấp bênh: Đừng chủ quan, hãy cẩn thận

Mỗi người đối diện những lựa chọn khó khăn. Nhà lãnh đạo phải đau đầu giữa đầu tư cho tương lai hay phục vụ hiện tại. Người già phải lo giữ chỉ số sức khỏe. Không có con đường nào hoàn hảo, chỉ có một con đường đi cẩn thận, không chủ quan. Thầy dạy:

“Còn cái người nào mà không chủ quan cẩn thận người đó sẽ đi giữa bấp bênh và đi tới đích được... chính vì không chủ quan không ỷ lại.”

Thầy cũng kể về một bà sang Mỹ có 6 triệu đô la, tự tin rằng số tiền đó đủ cho cháu chắt nhiều đời. Nhưng chỉ 5 năm sau, bà không còn đồng nào, phải nhờ bạn bè. Vì ỷ vào tiền mà mất tiền. Thế mới thấy, sự khiêm tốn và lòng tôn trọng người khác chính là nền tảng vững chãi. Thầy nói: “Nhờ có người nghe thì mới được nói.” Khi ta tôn trọng người, ta sẽ có duyên với cuộc đời.

Hãy nhìn lại xem mình đang ỷ vào điều gì nhiều nhất. Đó chính là nơi nguy hiểm nhất. Hãy buông bỏ sự chủ quan, sống thiện lành, thực hành nhân quả để giữa dòng đời bấp bênh, ta vẫn tìm được sự an nhiên. Không có điểm tựa ngoại thân nào là vĩnh viễn, nhưng có một điểm tựa không bao giờ mất: đó là tâm tu tập, là sự hiểu biết và lòng từ bi của chính mình.